اوضاع حلب ۶ ماه پس از فتح آن

خبرگزاری تسنیم: روزنامه اینترنتی «آر.ب.کا» در گزارشی نوشته است: وزارت دفاع روسیه اعلام کرد، دقیقا بعد از گذشت شش ماه پس از بازپس گیری شهر حلب سوریه، ۶۹ هزار نفر از ساکنین غیرنظامی این کشور توانسته اند به خانه و کاشانه خود بازگردند. کارشناسان گفته اند، هرچند عملیات آزادسازی حلب مشکل اصلی در مبارزه با تروریستهای افراطی در سوریه را حل نکرد، ولی توانست به تجاوزات نظامی ترکیه به شمال سوریه خاتمه دهد.

روز گذشته، چهارشنبه، ۱۴ ژوئن، در جریان یک کنفرانس ویدئویی بین مسکو و ژنو، مقامات نظامی روسی و همچنین فعالان غربی و سوری به برررسی اوضاع شهر حلب بعد از گذشت ۶ ماه از آزادسازی آن از دست جنگجویان «جبهه النصره» و تروریستهای وابسته به آن پرداختند.

سپهبد "ولادیمیر سواچینکو" فرمانده سابق مرکز آشتی طرفین مناقشه در سوریه در جریان این نشست گفت: «از اکتبر سال ۲۰۱۶ بیش از ۱۰۸ هزار نفر از ساکنین غیرنظامی توانسته اند مناطق شرقی شهر حلب را ترک کنند. این مرکز از طریق کریدور انسانی ایجاد شده در استان حلب حدود ۲۹ هزار تروریست و خانواده های آنها را از این منطقه خارج ساخت. در ضمن طی ماههای اخیر ۶۹ هزار نفر از مردم ساکن این شهر به خانه و کاشانه خود بازگشته اند.

حلب، دومین شهر بزرگ سوریه، بعد از دمشق است. اکثر جمعیت این شهر سنی هستند. حلب تا قبل از جنگ داخلی، پایتخت اقتصادی سوریه محسوب می شد. این شهر در تاریخ ۲۲ دسامبر سال ۲۰۱۶ بطور کامل از دست تروریستها آزاد شد. چند ماه قبل از آن، در ماه اکتبر عملیات نظامی-هوایی روسیه بطور کامل هر گونه پرواز برفراز این شهر را متوقف کرد و ارتش سوریه و شبه نظامیانی که به آنها کمک می کردند، از استفاده از تسلیحات نظامی سنگین در آنجا خودداری کردند. سپس ۶ کریدور عبور انسانی برای خروج ساکنین غیرنظامی شهر ایجاد شد و دو کریدور جداگانه هم برای جنگجویان گروههای تروریستی در نظر گرفته شد که حاضر شده بودند با زمین گذاشتن سلاحهای خود، شهر حلب را ترک کنند.

لزوم تامین نیازهای انسانی مردم حلب

بر اساس اطلاعات کمیته بین المللی صلیب سرخ، از ۱۵ الی ۲۲ دسامبر سال گذشته، بیش از ۳۵ هزار نفر از بخش شرقی حلب خارج شدند. البته هنوز هم درگیریهای نظامی در مناطق نزدیک شهر ادامه داشت.

کارشناسان کمیته صلیب سرخ در این کنفرانس ویدئویی یادآور شدند: «قبل از اینکه بتوان از بازسازی شهر حلب سخن گفت، لازم است تا نیازهای شدید شهروندان آن به کمکهای انسان دوستانه برطرف شود که بعد از توقف درگیریهای نظامی در این شهر تاکنون ۱۴۰ هزار نفر به آن بازگشته اند. ضمن اینکه هزاران نفر هم به خاطر نابودی کامل خانه های خود امکان بازگشت به شهر را ندارند.»

اهمیت راهبردی شهر حلب

"آندری فرولوف" سردبیر مجله «صادرات تسلیحات» تاکید کرده است که شهر حلب هم از لحاظ اقتصادی و هم سیاسی دارای اهمیت زیادی بود. نخستین اعتراضات مردمی علیه "بشار اسد" رئیس جمهوری سوریه از این شهر آغاز شد. در واقع این شهر سنگرگاه مخالفان دمشق محسوب میشد.

این کارشناس مسائل نظامی افزود: «بازپس گیری حلب از دست تروریستها دارای اهمیت سمبلیک خاصی است. البته هنوز هم در سوریه مناطق زیادی است که همچنان تحت کنترل اسلام گرایان افراطی است. شهرهای رقه و دیرالزور، در محاصره قرار دارند. درگیریها در حومه دمشق نیز همچنان ادامه دارد.»

"ایرینا ازویاگلسکایا" کارشناس موسسه شرق شناسی آکادمی علوم روسیه نیز معتقد است که بازپس گیری شهر حلب دومین نقطه عطف در جریان مناقشه نظامی در سوریه، بعد از وارد شدن نیروهای نظامی روسیه در این بحران بشمار می رود. تا قبل از آغاز عملیات نظامی روسیه در سوریه، شرایط تنها دو حالت داشت: یا بشار اسد، یا داعش. ولی بعد از آن اوضاع تغییر کرد.

به عقیده وی، اهمیت بازپس گیری شهر حلب تنها تغییر توازن نیروها نیست، بلکه در آن است که دقیقا این عملیات اجازه داد تا طرح ایجاد مناطق کاهش تنش اجرا شود. در واقع بدون ثبات یافتن اوضاع در جبهه های نبرد سوریه، امکان برگزاری مذاکرات سیاسی بین طرفین مناقشه، برغم درگیریهای نظامی، امکان پذیر نبود.

"لئونید عیسی‌اف" شرق شناس و کارشناس ارشد مدرسه عالی اقتصاد مسکو نیز یادآور شده است که بازپس گیری شهر حلب به آرام شدن اوضاع در جبهه شمالی سوریه نیز کمک زیادی نمود. به گفته وی، و مهمتر از همه این بود که این رخداد به تجاوز نظامی ترکیه به خاک سوریه پایان داد و راه رسیدن به شهر رقه و الباب را برای مدتی مسدود کرد و نظامیان ترکیه دیگرعملا اقدامی نمی توانستند انجام دهند.

بازگشت اعتبار روسیه بعنوان یک قدرت نظامی

عیسی‌اف همچنین معتقد است که دولت روسیه با موفقیت از مسئله بازپس گیری شهر حلب برای بازگرداندن اعتبار خود بعنوان یک قدرت نظامی، نزد مردم روسیه استفاده کرد. هرچند از نگاه جامعه جهانی، این اقدام اعتبار زیادی برای روسیه به همراه نداشت.

مسئله اینجاست که در تاریخ ۲۰-۱۹ سپتامبر سال گذشته اخباری در رسانه های غربی در مورد حمله به کاروان کمکهای انسان دوستانه در نزدیکی شهر حلب منتشر شد. صلیب سرخ و هلال احمر از کشته شدن ۲۰ غیرنظامی در این حمله خبر دادند. واشنگتن مسئولیت این حمله را بر عهده ارتش سوریه انداخت. خبرگزاری رویترز هم به نقل از مقامات نظامی آمریکایی خبر داد که در زمان حمله به این کاروان، دو فروند هواپیمای سوخوی نیروی هوایی روسیه در آسمان منطقه بودند. وزارت دفاع روسیه هر نوع دخالت در این حمله را بشدت تکذیب کرد.

بعد از گذشت چند روز "سامانتا پاور" نماینده دائم آمریکا در سازمان ملل، مسکو و دمشق را به «عملیات تهاجمی گسترده» به شرق حلب متهم کرد که به گفته وی، در جریان یک عملیات ۷۲ ساعته مشترک روسیه و سوریه، ۱۵۰ بمب بر شهر فرو ریخته شد و حدود ۱۴۰ نفر کشته شده و صدها نفر زخمی شدند.