به تغييرات حكومت آل سعود چگونه نگاه كنيم؟

روزنامه قانون: اين اولين بار است كه در عربستان پسر شاه به عنوان وليعهد انتخاب مى شود. تاكنون حكومت از يك برادر به برادر ديگر مي‌رسيد كه همه پسران عبدالعزيز، بنيانگذار حكومت سعودى بودند. از پسر بزرگ تر به پسر بعدى.

بلافاصله بعد از اين تحول، فضاي مجازي و بعضي از رسانه به سراغ مواضع محمدبن سلمان رفتند كه پيشتر و در ارتباط با ايران ابراز شده بود. جوان جاه‌طلب و آرمان‌گرايي كه نه فقط حكومت بر شبه جزيره عربستان، بلكه سوداي سروري بر كل دنياي عرب را در سر مي پروراند. او طراح و مجري حمله به يمن بود. جايي كه به اعتقاد خودش براي كوتاه كردن دست ايران در منطقه بايد تسخير مي شد.

مواضع جنگ‌طلبانه و ضدايراني او به سرعت در شبكه‌هاي مجازي باز نشر شد و اين سوال را به وجود آورد: در مورد سعودي چه نگراني براي ايران وجود دارد؟

به باور من با انتخاب وليعهد جديد تنها چشم انداز آينده براي ارتباط اين دو كشور مسلمان با يكديگر دستخوش نگراني شده است. از جانب عربستان خطر نظامي عمده‌اي نمي‌تواند ما را تهديد كند. عربستان به فرماندهي همين وليعهد و با همكاري چند كشور امروز حتي نتوانسته در يمن به پيروزي دست پيدا كند، چه برسد در مقابل ايران. اين را آن‌ها بهتر و بيشتر از ما مي‌دانند. ضمن آنكه بايد تاثيرات قيمت نفت و مشكلات اقتصادي كه آن‌ها به بهانه همين جنگ با آن دست به گريبان شدند، مدنظر قرار بگيرد.

نكته اي كه بايد به آن توجه كرد اين است كه اگر در دايره بسته ارتباط خودمان با عربستان اين تحول را تحليل كنيم به خطا رفته‌ايم. بايد به تبعات و تاثيرات اين انتخاب در جهان عرب (و اسلام) دقت كرده و بپرسيم: با انتخاب اين فرد روابط آن‌ها خصوصا با قطر و تركيه دچار چه تحولي خواهد شد؟ اتحاديه اروپا به اين انتخاب چه واكنشي نشان مي‌دهد و آمريكا آيا از او حمايت خواهد كرد؟ شرايط اين وليعهد (امروز و در آينده) با اسراييل به چه ترتيب خواهد بود؟ كدام كشورها سعي مي‌كنند براي بعدها با او وارد ارتباط و تعامل شوند و كدام كشورها مي‌توانند از مخالفان او دفاع كنند؟

آن‌ها كه در داخل ايران از اين انتخاب قند در دل‌شان آب شده و خوشحال از اينكه فردي در عربستان بر سر كار آمده كه فضا براي رفتارهاي خارج از چارچوب آن‌ها باز شده است، عاملان و حاميان واقعه حمله به سفارت عربستان در تهران و مشهد هستند. آن‌ها از هر نوع دشمني و تقابلي استقبال مي‌كنند. همان‌گونه كه از آمدن ترامپ در آمريكا خوشنود بودند.

اما به نظر من، مساله اي كه اهميتش از همه بيشتر و حياتي‌تر است، موضوع حج تمتع امسال است. در صورت بالا گرفتن تنش‌ها، مشكلي اصلي كه براي ما به وجود مي‌آيد اين است كه ممكن است يك دوگانه خطرناك ميان مراجع و حكومت (مجموعه دولت و حاكميت) در عالم تشيع شكل بگيرد. مراجعي كه بر روي حضور در اين فرضيه واجب ديني تاكيد دارند و حكومتي كه تنش‌هاي في‌مابين نمي‌تواند او را مجاب كند براي حج با آل‌سعود همكاري كند.