شورای شهر جدید به مساله بزرگراه امام علی(ع) توجه کند

شهروند نوشت: اگر طرحي بايد اجرا شود كه همه مردم شهر از آن بهره‌مند مي‌شوند؛ پس چرا يك عده معدود بايد هزينه‌هاي آن را بپردازند؟ بزرگراه امام علي(ع) نمونه‌اي از اين طرح‌هاست. بزرگراهي كه از شمالي‌ترين قسمت تهران به جنوبي‌ترين منطقه آن و بهشت زهرا ختم مي‌شود و افراد زيادي از اين بزرگراه درون شهری بهره‌مند مي‌شوند. پس چرا نبايد بخشي از خير اين بزرگراه نصيب مردمي شود كه محل سكونت، محل كار و از آن دو مهم‌تر محله زندگي آنان در اجراي اين طرح تخريب و به خيابان تبديل شده است؟

اينگونه طرح‌ها براي همه شهرها و حتي مناطق برون‌شهري هم پيش مي‌آيد. تأسيس يك فرودگاه، عبور يك بزرگراه يا آزادراه، ايجاد يك كارخانه سيمان يا فولاد بزرگ یا پالایشگاه، عبور خطوط انتقال برق فشار قوي، احداث سدهاي بزرگ و... همه و همه مي‌توانند جزو الزامات توسعه و زندگي جديد باشد و تمام اينها داراي منافع و هزينه‌هايي است. منافع آن نصيب همه مي‌شود، هزينه‌هايش نيز بايد سرشكن شود. ضرورت رعايت حقوق شهروندي در اينجا بيش از هر جاي ديگري خود را نشان مي‌دهد. البته نمي‌توان به طور صد درصد همه مردم را به طور يكسان از اين منافع بهره‌مند كرد و يا در هزينه‌ها شريك نمود، ولي امكان اين هست كه از بي‌عدالتي‌هاي موجود پرهيز كرد. بويژه در اجراي پروژه‌ها فسادهاي بزرگي رخ مي‌دهد كه مثل پاشيدن نمك بر زخم مردمي عمل مي‌كند كه حس مي‌كنند حقوقشان ضايع شده است.

مردمي كه براي چند نسل در يك محله، هرچند قديمي و داراي بافت فرسوده كنار يكديگر زندگي مي‌كنند، يك‌باره مواجه با مسأله‌اي مي‌شوند كه بايد از يكديگر و محله جدا شوند، بدون اينكه خودشان چنين تصميمي گرفته باشند، و در نتيجه آمادگي لازم را براي اين كار ندارند، لذا به هر دليلي از جمله زياده‌خواهي مالی مقاومت مي‌كنند ولی راه مقابله با اين رفتار مردم اقدامات اقتدارمآبانه نيست. اقداماتي كه طبعاً منجر به نتيجه مي‌شود، ولي زخم ناشي از آن در ذهن شهروندان مي‌ماند. اجازه دهيد چند مورد از اين اقدامات را از قول مردم نقل كنيم، اقداماتي كه در طرح‌هاي ديگر نيز مشابه آنها تكرار مي‌شود.

«یک شب ساعت ٨ در مغازه خیاطی را بست و رفت خانه و صبح فردا که برگشت تمام مغازه گل‌ولای شده بود و لباس‌های مردم را خراب کرده بود. سقف مغازه‌اش را خراب کرده بودند و هیچ‌کس به گردن نگرفت.. احمد می‌گوید اگر کسی به تملک مغازه‌اش اعتراض می‌کرد، یک روز می‌دید لودر آمده، یک کامیون خاک جلوی مغازه‌ خالی کرده، کسب‌وکار می‌شد کرد؟ «رو‌به‌روی مغازه‌ام یک خانه را وقتی هنوز تویش اثاث بود، خراب کردند. مغازه را ٩ شب می‌بستند، ٨ صبح می‌آمدند می‌دیدند لودر انداختند زیر ملک‌شان. گفتند شما دارید از یک طرح ملی جلوگیری می‌کنید. حتی نکردند پول بیشتر بدهند که طرف با رضایت بفروشد. بعد که مجبور می‌شد بفروشد، تازه پولش را می‌ریختند در صندوق دولت و باید کلی دوندگی می‌کرد تا پولش را بگیرد. بقیه که می‌دیدند این طوری است می‌ترسیدند و سریع می‌فروختند.»

هم‌چنين نوعی از بي‌عدالتي و رانت و فساد نيز در اجراي اين طرح‌ها بوجود مي‌آيد كه به هيچ‌وجه پذيرفتني نيست و علت آن نيز اختيارات گسترده مالي طرف‌هاي مذاكره و نيز فقدان نظارت موثر است. از جمله مي‌توان به اين اظهارات توجه كرد:

«پیمانکارها و مافیاهای‌شان، خانه‌های ارزان را مثلا متری یک‌میلیون‌و٣٠٠‌هزار تومان می‌خریدند و متری ٢‌میلیون به شهرداری می‌فروختند... ٢٠٠‌میلیون به من پول دادند. ١٠‌میلیون را کارمندها رشوه گرفتند که مغازه‌ام را گران فروخته‌اند. یک ماه بعد مغازه بغلی‌ام متری ١٠‌میلیون(دو برابر) فروخت. گفتم آقای شهردار، چرا این را که توی طرح نیست ١٠‌میلیون خریدی مال مرا ٥ میلیون؟ تازه مغازه من که توی طرح بود.»

رانت اطلاعاتي در خريد اراضي و اماكن موجود در اجرای طرح‌هاي شهر بسيار زياد است. اين كار به راحتي قابل آزمون است. براي نمونه در منطقه ١٢، محلات خاصي مشمول طرح شده‌اند، كه برخي افراد آنها را به قيمت مناسب يا ارزان مي‌خرند و به سادگي با قيمت بالاتر به شهرداري مي‌دهند. اين مسأله در بزرگراه امام علي نيز رخ داد. ولي در هر حال مسأله مهم‌تر از اينها فلسفه‌اي است كه بايد در مديريت شهري و طرح‌هاي بزرگ آن رعايت شود كه همان رفاه و آسايش مردم و منتفع شدن همه و پرداخت هزينه از سوي همه شهروندان است.