زهرا اشراقی: دوران تبعیض جنسیتی به پایان رسیده

قانون نوشت: براي اطلاع از چرايي حضور زنان در سطح وزارت و پرس‎وجو از چگونگي وضعيت حضور زنان در كابينه دولت جديد و معضلات پيش روي آن، به سراغ زهرا اشراقي، نوه بنيان‌گذار جمهوري اسلامي ايران رفتيم كه در ادامه، مشروح گفت‎وگو «قانون» با يكي از نزديكان امام خميني(س) را در اين زمينه مي‎خوانيد:

باتوجه به گذشت نزديك به چهل سال از عمر انقلاب اسلامي، تا چه ميزان توانستيم مديران مياني قوي تربيت كنيم كه در زمان تشكيل كابينه، سخن از حضور زنان در هيات دولت به ميان مي آيد؟

من موافق اين نظر كه وزير يك سازمان بايد پيش از وزارت مدير همان مجموعه باشد، نيستم. مديريت يك مساله متفاوت از وزارت است، يك وزير بايد توانايي و تخصص مجموعه‎اي كه قرار است در آن كاركند را داشته باشد و اين موضوع دليل نمي‎شود كه وزير به طور پلكاني از كارمندي به مديريت و از مديريت به وزارت برسد.

مگر فردي كه رييس جمهور مي‎ شود قبل از رياستش دوره مديريت رياست جمهوري را گذرانده است. مطرح شدن اين حرف كه زنان ابتدا بايد منصب مديريتي را بر عهده بگيرند و بعد از آن به دنبال وزارت باشند در آستانه چهل سالگي انقلاب زياد پسنديده و مورد قبول نيست. اين نظر مرتب در اين سال‎ها مطرح شده كه بيانگر آن است كه حالت مردسالاري و زن‌ستيزي در ميان دولت‎مردان ما همچنان حاكم است.

مطرح شدن موضوعاتي نظير سهميه بندي براي حضور بيشتر بانوان در سطح مديريت كلان تا چه اندازه مي‎تواند، به تحقق اين موضوع كمك كند؟

دوران سهميه‎بندي و نگاه جنسيتي به پايان رسيده است و يكي از اشتباهات زنان ما مطرح كردن همين موضوع در اين دوره از انتخابات شوراهاي شهر و روستا بود. وقتي بحث سهميه بندي از سوي بانوان ما پذيرفته مي‎شود طبيعي است مردان نيز اصرار به حضور زنان در جايگاه پايين تري داشته باشند. بحث نشستن افراد بركرسي وزارت با موضوع توانمندي و شايستگي آن‎ها ارتباط مستقيم دارد كه اين موضوع از طريق فعاليت نهادهاي غيردولتي در جهت شناسايي زنان توانمند و شايسته مي‎تواند محقق شود.

بسياري از زنان اصلاح‌طلب حاضر در عرصه سياست معتقد بودند با توجه به اينكه تريبوني براي معرفي زنان نخبه وجود ندارد، اختصاص بخشي از سهميه هر ليست براي زنان، بهترين شيوه معرفي آن‎ها به جامعه است، نظر شما چيست؟

چهل سال انقلاب شده و بيست سال است كه اصلاح‎طلبان در تصميم گيري‎ها نقش دارند، چه زماني حضور زنان در جامعه بايد پررنگ شود.

اينكه مجموعه رسانه‎ها و مديريت كلان كشور مردسالار است را به غير از كم كاري زنان در معرفي خود به جامعه و برخي از محدوديت‎هاي موجود به هيچ شكل نمي‎توان توجيه كرد. نگاه جنسيتي بايد به طور كلي حذف شود، مطرح شدن اين موضوع كه به طور حتم، وزير دو وزارتخانه زن باشد را بايد از بين برد، به تعداد زنان شايسته و نخبه در جامعه بايد از آن‎ها بهره برد و محدود شدن به اعداد و ارقام، اقدام غلطي است.بي شك بحث‎هاي جنسيتي اين‎گونه كه امروزه برخي افراد مطرح مي‎كنند، براي يك دهه قبل است.

منظور از محدوديت‎ها براي حضور زنان در عرصه مديريت كلان چيست؟

در ابتدا بايد گفت برخي خانم‎ها براي ورود به مجموعه حكومت يك سري مشكلات از لحاظ ظاهر پيدا مي‎كنند. حدود ۷۰ درصد از زنان ما، ظاهري را كه حكومت براي ورود به مجموعه‌اش مي‎خواهد، ندارند.

از همين رو بسياري از چهره‎هاي شايسته و نخبه، زنان خود را از صحنه مديريت كلان كنار مي‎كشند. بحث حضور زنان در مديريت كلان كشور بحث عدم كفايت و شايستگي آن‎ها نيست، مشكل زنان جامعه ما مشكل ظاهر و حجاب است، آن‎ها نمي‎توانند با اين ظاهر به دستگاه‎هاي دولتي ورود كنند. همين موضوع موجب مي‎شود فعاليت آن‎ها در سطح كلان كمرنگ شود و بيشتر به سراغ فعاليت‎ها خرد و كوچك بروند.

برخي از محدوديت‎هايي كه در خصوص زنان وجود دارد تا چه ميزان مي‎تواند آن‎ها را از حضور در عرصه مديريت كلان دور كند؟

محدوديت‎هاي قانوني كه در برخي موارد براي زنان وجود دارد، يكي از دلايل اصلي دور شدن آن‎ها از فعاليت‎ در سطح كلان است. شما فرض كنيد، اگر با قوانين فعلي ما وزير زن نيز در كابينه داشته باشيم، وزير زني كه بدون اجازه همسرش نتواند از كشور خارج شود چه مزيتي مي‎تواند داشته باشد. ما براي حضور زنان در سطح مديريت كلان كشور نياز به حل مشكلات و رفع معظلات داريم كه اين امر جز با ورود محكم زنان و مرداني كه اين موضوع را قبول دارند، امكان پذير نمي‎شود.

مطرح شدن اين موضوع را كه زنان مي‎توانند در برخي از وزارتخانه‎ها مثل آموزش و پرورش يا بهداشت، عملكرد بهتري داشته باشند ، چگونه تحليل مي‎كنيد؟

اين موضوع كه يك خانم مي‎تواند وزارت آموزش و پرورش را بهتر از وزارت امور خارجه مديريت كند، استدلال اشتباهي است. در وزارتخانه بايد بحث شايستگي و توانمندي افراد را در نظر گرفت و از بحث‎هاي سهميه‎اي به شدت پرهيز كرد. بايد بررسي كرد فردي را كه به عنوان وزير معرفي مي‎شود توانايي انجام اين كار را دارد يا خير و اگر جواب مثبت است او در كدام حوزه مي‎تواند اثرگذارتر ظاهر شود.

تقويت زنان براي بالابردن آمادگي آن‎ها جهت تصدي پست‎هاي مهم و اثرگذار را چگونه مي‎توان محقق كرد؟

ما يك دوره هشت ساله اي را پشت سرگذاشتيم كه در بسياري از مسائل مجبور شديم سير سقوطي طي كنيم. در حال حاضر براي حضور پررنگ زنان در جامعه مي‎توان از نهادهاي غير دولتي با همكاري مجموعه دولت در راستاي برگزاري كلاس‎هاي مختلف در وزارتخانه‎ها و ساير ارگان‎ها، جهت بالا بردن توانمندي زنان در ساختار ادارات بهره برد.

در جلسات و رايزني‎ها بيشترين استفاده از وزير زن در كدام وزارتخانه‎ها مطرح مي‎شود؟

اين موضوع را بيشتر بايد از خانم مولاوردي جويا شد اما تا جايي كه من از طريق جلساتي كه در آن حضور داشتم باخبر هستم، نظر مثبت بيشتر افراد تصميم‎گير روي وزارتخانه‎هايي مانند آموزش و پرورش، بهداشت و درمان و ارشاد است.

در ميان زناني كه براي تصدي پست وزارت نام آن‎ها مطرح مي‎شود، از نمايندگان مجلس نيز فردي حضور دارد؟

وظيفه نماينده مردم در مجلس شوراي اسلامي روشن است و مردم با هدفي مشخص به آن‎ها راي داده‎اند. جامعه متخصص زنان ما كم نيست كه بخواهيم جابه‎جايي از مجلس به دولت داشته باشيم. به نظر من بايد حضور زنان در عرصه مديريت كلان را گسترش داد و براي تحقق اين موضوع نياز است كه زنان توانمند خارج از عرصه تصميم‎گيري را به صحنه كشاند. هر چقدر شعاع دايره متخصصان و نخبگان حاضر در اطراف دولت گسترده تر شود نتايج مطلوبي به‌دست خواهد آمد.