بحث اقتصاد مقاومتی فراگیر نشد

از همان كه مي‌ترسيديم دارد سرمان مي‌آيد. همان وقتي كه بحث اقتصاد مقاومتي مطرح شد، خيلي از دلسوزان گفتند، من هم در حد خودم با قلم شكسته‌ام نوشتم واي بر ما اگر اين هم تبديل به شعار و تشريفات شود و نتواند به سطوح مختلف مديريتي و زندگي مردم راه يابد. آيا مردمي كه در اوج فصل گرما ركورد مصرف بنزين را مي‌شكنند، مي‌شود باور كرد يا با عقل جور درمي‌آيد كه بگوييم اهل اقتصاد مقاومتي هستند؟

وارد هر نهاد دولتي و حكومتي كه بشويد، مي‌بينيد كه هيچ نشاني از صرفه‌جويي نيست. بعضي سازمان‌ها و نهادها در اين مردادماه چنان سردند كه دل‌تان مي‌خواهد پتو روي دوش‌تان بيندازيد. نه كسي در مصرف آب صرفه‌جويي مي‌كند و نه در برق. از شركت برق بپرسيد ببينيد آيا نشاني از مقاومت در مصرف برق دارند؟ به قول آقاي جهانگيري حتي مديركل‌ها هم -همان‌ها كه در بيلان كاري و سخنراني‌شان به كرات روي اقتصاد مقاومتي تاكيد مي‌كنند- بي‌خيال اين حرف‌ها هستند.

بحث اقتصاد مقاومتي قرار بود فراگير باشد و همه عرصه‌ها را در برگيرد و مناسبت‌ها را تغيير دهد. اما صادقانه- به عنوان روزنامه‌نگاري كه دور و برش را رصد مي‌كند- بگويم كه ما مسرف‌تر شده‌ايم كه صرفه‌جوتر نه. در مصرف، بي‌مبالات‌تر شده‌ايم كه قانع‌تر. قناعتي اگر جايي مي‌بينيد علتش بي‌پولي است و همين‌كه خرج از كيسه بيت‌المال باشد، همه حاتم طايي‌اند و بي‌ملاحظه. حقيقت اين است كه همه مي‌دانيم اقتصاد مقاومتي با بخشنامه و دستورالعمل ممكن نمي‌شود. بايد تبديل به گفتمان عمومي شود كه نمي‌شود.

بايد پارادايم شود كه نمي‌شود. مقصرش البته يكي، دو نفر نيستند كه فكر كنيم با عوض كردن‌شان اوضاع درست مي‌شود. سياسي هم نبايد برخورد كنيم كه همه كاسه و كوزه‌ها را سر دولت بشكنيم و تنزه‌طلبي كنيم. جريان‌هاي سياسي و رقيب دولت تنزه طلبد و معمولا اين جور مواقع در پي سوءاستفاده سياسي‌اند.

اما چون نيك بنگري مي‌بيني كه آنها نيز تقصير كارند و اصلا به چيزي مثل اقتصاد مقاومتي يا منافع ملي فكر هم نمي‌كنند. خيال خودم را راحت كنم و حرف تلخم را صريح و پوست‌كنده بگويم كه جز معدودي از آدم‌هاي دلسوز و دردمند و تا حدودي آگاه نسبت به وضعيت كشور، بقيه مساله اقتصاد مقاومتي ندارند و نگران بحران‌هاي پيش رو نيستند.

همين قصه بي‌آبي اگر در اروپا پيش بيايد يك دفعه چنان پارادايم جدي‌اي مي‌شود كه آحاد جامعه احساس مسووليت مي‌كنند. همين الان در امريكاي شمالي و كانادا دو روز باران نيايد، سريع ملت و دولت دست و پاي‌شان را جمع مي‌كنند و مسوولانه با قضايا برخورد مي‌كنند. بي‌جهت با همديگر تعارف تكه‌ پاره نكنيم.

«ما» در مقابل اقتصاد مقاومتي، در مقابل بحران‌هاي زيست‌محيطي، در مقابل منافع ملي، در مقابل آينده حتي گاهي در مقابل گذشته، بي‌مسووليتيم و از اينكه باري بر دوش بگيريم طفره مي‌رويم... سخت نيست بفهميم ايراد از كجاست و چه شده كه امروز همه‌چيز را از سر باز مي‌كنيم و به تعارف و تشريفات برگزار مي‌كنيم.

آسيب‌شناسي قضيه سخت نيست و به سهولت مي‌توانيم بفهميم كه چرا يخ بعضي امور نمي‌گيرد و مردم جدي‌شان نمي‌گيرند. چه مي‌شود كه مثلا حجاب يك مجري تبديل به گفتمان مي‌شود، اما بي‌مبالاتي در مصرف بنزين يا به طور كلي اقتصاد مقاومتي تبديل به «مساله» نمي‌شود و هرچقدر هم كه مسوولان تكرار مي‌كنند و تلويزيون «نمايش» مي‌دهد اتفاقي نمي‌افتد؟ همين گرماي طاقت‌ سوز تهران را ملاحظه كنيد.

خوب به هر دليلي تهران سال به سال در حال گرم‌تر شدن است و ما هيچ فكري براي تطبيق با اين گرما نداريم. همچنان كولرهاي آبي، آب و برق را به بدترين شكل هدر مي‌دهند و ما را بفهمي- نفهمي خنك مي‌كنند، كه نمي‌كنند. چرا هيچ اداره‌اي براي جمع‌آوري اين هدر‌دهنده‌هاي انرژي وجود ندارد و چرا كسي دنبال جايگزين كردن اينها با اين‌ورتر نيست؟
بله. هر كس پولدارتر باشد لابد براي تجمل اين‌ورتر مي‌خرد اما به نظرم اين قضيه هم شبيه به پيكان و ماشين‌هاي پرهزينه و پرمصرف است كه بايد با مداخله‌ دولت جمع شوند و جاي خود را به مصرف بهينه بدهند. امكان ندارد در پياده‌روهاي تهران راه برويد و آب كولرهاي آبي روي سرتان چكه نكند. عجيب اينكه هنوز هم دارند توليد مي‌شوند. بحث بازيافت آب هم همين طور.

الان در همه‌جاي دنيا دنبال راه‌حل‌هاي ارزان و علمي متناسب با محيط زيست مي‌گردند كه جلوي هدر رفتن آب را بگيرند، آن‌وقت ما آب پشت سد را به همراه فضولات‌مان به چاه مي‌ريزيم. دستگاه‌هاي پيشرفت‌هاي ساخته شده‌اند كه مي‌توانند نود درصد آب يك خانه را بازيافت كنند و مجدد به سيستم برگردانند. اما هيچ اراده‌اي براي جذب و توليد اين تكنولوژي وجود ندارد. همين الان دستگاه‌هايي هستند كه مي‌توانند مقدار آب خوراكي و بهداشتي خانواده را از هوا جذب كنند.

اين دستگاه مي‌تواند مشكل آب آشاميدني بسياري از استان‌ها را حل كند. اما كو گوش شنوا... از اين دستگاه‌ها و راه‌حل‌ها الي ماشاءالله تا دل‌تان بخواهد جلوي چشم‌مان هستند اما چون مساله‌مان جدي نيست نمي‌بينيم‌شان، يا مي‌بينيم و جدي نمي‌گيريم‌شان.