بازار آشفته موسیقی ایران

روزنامه آرمان: در چند سال گذشته بازار موسیقی در کشورمان با پدیده‌ای جدید به نام«لغو کنسرت» مواجه شده است.هرچند در گذشته نیز مجوز کنسرت‌هایی لغو شده اما به ندرت پیش آمده که کنسرتی با وجود دریافت مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در آن دوران لغو شود.شاید خوانندگان پاپ دهه هفتاد از عدم دریافت مجوز برای انتشار آلبوم خود گلایه داشتند اما امروز بحث لغو کنسرت ابعاد گسترده‌تری به خود گرفته است.

لغو کنسرت‌ها ابتدا در یکی از استان‌های کشور آغاز شد و آرام آرام در چند شهر و استان دیگر نیز به همان بهانه تکرار شد و امروز دیگر تنها موضوع محدود به کیهان کلهر و شهرام ناظری و... نشده و حتی کنسرت حامد زمانی در مشهد نیز لغو می‌شود.اما لغو کنسرت توسط سازمان‌ها و ادارات زیر مجموعه وزارت ارشاد تعجب‌برانگیز است.کنسرت فریدون آسرایی توسط اداره ارشاد استان البرز لغو شد.در این رابطه مدیر برنامه‌های آسرایی اعلام کرد: «از اداره ارشاد کرج با ما تماس گرفتند و گفتند این برنامه کنسل است و صلاح نیست این اجرا برگزار شود».کنسرت فریدون آسرایی در شرایطی لغو می‌شود که مجوز آن توسط وزارت ارشاد صادر شده اما اداره ارشاد بدون توضیح مشخصی درباره دلایل لغو این کنسرت، «به صلاح نبودن» را دلیل لغو آن می‌شمارد.در نتیجه چنین استنباط می‌شود که برخی از اداره‌های ارشاد در استان‌ها، تابع مجوزهای وزارت ارشاد نیستند و به راحتی کنسرت‌ها را لغو می‌کنند.

ناامیدی در میان اهالی موسیقی

برگزار نشدن کنسرت چه تبعاتی می‌تواند برای موسیقی کشورمان به همراه داشته باشد؟ مهیار رضوان آهنگساز و نوازنده موسیقی که سابقه همکاری با سیامک عباسی، محسن یگانه، اشوان و ... را دارد و رهبر ارکستر چند تن از خوانندگان مطرح کشورمان است، در مورد لغو کنسرت‌ها بر این عقیده است که: «اگر بخواهیم بزرگ‌ترین خسارت معنوی لغو کنسرت‌ها را در نظر بگیریم، باید به بدبینی و ناامیدی که این اتفاق در میان اهالی موسیقی به وجود می‌آورد اشاره کنیم.

بسیاری از اساتید و بزرگان موسیقی در چنین شرایطی با خود می‌گویند که در کشورمان شرایطی برای برگزاری موسیقی وجود ندارد و تصمیم می‌گیرند که یا در خارج از کشور کنسرت برگزار کنند و یا کلا بروند.این باعث از دست رفتن سرمایه اجتماعی می‌شود که شاید از تلف‌شدن سرمایه‌های اقتصادی نیز بهای سنگین‌تری داشته باشد.در عین حال شور و نشاط در جامعه که بخشی از آن توسط هنرمندان عرصه موسیقی تامین می‌شود، کمرنگ شده و ممکن است جوانان به سمت موسیقی‌هایی بروند که در داخل کشور تولید نمی‌شوند».همچنین این هنرمند افزود: «زمانی که وزارت ارشاد مجوز برگزاری یک کنسرت را صادر می‌کند و یک نهاد دیگر آن را لغو می‌کند، همین باعث از بین رفتن اعتماد میان مردم و نهاد ذیربط می‌شود و هنرمندان نیز نمی‌دانند مجوزی که دریافت کرده‌اند تا چه اندازه معتبر است».

وضعیت سالن‌های کنسرت

شهرام شکوهی خواننده مطرح پاپ کشورمان درباره وضعیت سالن‌های کنسرت معتقد است: «سالن‌های کنسرت ما آنقدر کم هستند که برای گرفتن آنها مجبور هستید ماه‌ها در صف و نوبت بایستید.در نهایت هم اغلب سالن‌ها آنقدر امکانات ضعیفی از نظر سخت‌افزاری و نرم‌افزاری دارند که برگزاری کنسرت در آنها عملا غیر ممکن است.خاطرم است که چند سال پیش قرار بود کریس دی‌برگ در ایران کنسرت برگزار کند اما در نهایت حتی نتوانستیم یک سالن استاندارد برای او و گروهش فراهم کنیم». حال در نظر بگیرید برگزاری کنسرت تنها منبع درآمد هنرمندان است.زیرا به دلیل عدم وجود قانون کپی رایت در کشورمان آنها عملا درآمدی از بابت فروش آلبوم‌های خود ندارند و مردم در سایت‌های اینترنتی به راحتی می‌توانند تمام ترانه‌ها را دانلود کنند.

بهنام صفوی به عنوان یکی از هنرمندانی که ترانه‌های او طرفداران بسیاری دارد، در این رابطه می‌گوید: «زمانی که ترانه عشق من باش را منتشر کردم، حدود یک میلیون نفر آن را دانلود کردند، حال اگر این یک میلیون نفر تنها صد تومن بابت دانلود این ترانه پرداخت می‌کردند، گروه ما یک صد میلیون تومان درآمد به دست می‌آورد».در نتیجه هنرمندان ما تنها می‌توانند با برگزاری کنسرت درآمد داشته باشند، اما یک هنرمند چگونه می‌تواند کنسرت برگزار کند، پاسخ این سوال را علی لهراسبی اینگونه می‌دهد: «برای تهیه یک آلبوم حدقل نیاز به یک صد میلیون تومان سرمایه است.اگر آلبوم و ترانه موفقی تولید نشود، برگزاری کنسرت نیز دیگر موضوعیت ندارد.در نتیجه خوانندگان و هنرمندان با تهیه یک آلبوم و گذاشتن سرمایه خود، سعی می‌کنند آن را تبدیل به ترانه روز کرده و مردم طرفدار آن شوند تا آنها بتوانند با برگزاری کنسرت، حداقل هزینه‌ای که برای تهیه آلبوم کرده‌اند را به دست بیاورند».

تبعات مالی سنگین برای هنرمندان

در نتیجه می‌توان با یک حساب ساده به این نتیجه رسید که لغو کنسرت تبعات مالی سنگینی را برای هنرمندان و تهیه‌کنندگان عرصه موسیقی به همراه دارد.تهیه‌کنندگان به صورت طبیعی زمانی که احساس کنند بازاری امنیت سرمایه‌گذاری ندارد، تمایلی به حضور در آن نخواهند داشت.بهروز کشاورز، ترانه سرایی که سابقه همکاری با امیرعباس گلاب، مهدی یغمایی و دیگر هنرمندان پاپ را در کارنامه هنری خود دارد، در این زمینه معتقد است: «سرمایه گذاری که در زمینه برگزاری کنسرت وارد می‌شود، نه تنها به کمک خوانندگان و نوازندگان می‌آید بلکه باعث اشتغال‌زایی افراد بسیار دیگری نیز می‌شود. لغو کنسرت باعث می‌شود که سرمایه‌گذار دلسرد شود و حتی افرادی که در زمینه برگزاری کنسرت اعم از صدابردار و... فعالیت می‌کنند نیز موقعیت کاری خود را از دست بدهند».

در نتیجه با توجه به نامه‌ای که اخیرا حدود پانصد هنرمند به وزارت ارشاد اسلامی نوشته‌اند و در آن خواستار دریافت خسارت به دلیل لغو کنسرت شده‌اند، معضلی برای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به وجود آمده است؛ معضلی که ظاهرا کلید دولت تدبیر و امید در چهار سال اول نتوانسته آن را باز کند. در شرایطی که صداوسیما همچنان به تقاضای مردم در زمینه موسیقی بی‌توجه است و مردم امیدی به شنیدن صدای ساز و خواننده مورد علاقه خود در رسانه ملی ندارند، تنها امید آنها وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که در این زمینه تصمیم‌گیری کرده و راهکاری ارائه دهد تا هرچه زودتر بازار آشفته موسیقی ایران سر و سامان بگیرد.