«تاک»، دروازه ورود ایران به «آ.سه.آن»

کشورهای جنوب شرق آسیا و شرکای گفتمانی آن هفته جاری پنجاهمین سال تشکیل بلوک منطقه ای آ.سه.آن را جشن می گیرند و پیمان مودت و همکاری جنوب شرق آسیا (تاک) که سال ۱۹۷۶ بین اعضاء پنجگانه موسس این اتحادیه شکل گرفت، دروازه ورود ایران به آ.سه.آن محسوب می شود.

خبرگزاری ایرنا: کشورهای جنوب شرق آسیا و شرکای گفتمانی آن هفته جاری پنجاهمین سال تشکیل بلوک منطقه ای آ.سه.آن را جشن می گیرند و پیمان مودت و همکاری جنوب شرق آسیا (تاک) که سال ۱۹۷۶ بین اعضاء پنجگانه موسس این اتحادیه شکل گرفت، دروازه ورود ایران به آ.سه.آن محسوب می شود.

ورود به آ.سه.آن که در پنج دهه گذشته توانسته بخش قابل توجهی از اهداف خود را محقق کند در کناره مولفه های همچون اهمیت جغرافیایی - سیاسی این منطقه، امروزه بیش از پیش اهمیت یافته است.

این اتحادیه با بیش از 600 میلیون جمعیت از نظر اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، تجاری، سیاسی و امنیتی به وزنه نسبتا سنگینی در تعامل بین الملل تبدیل شده و اکنون کشورهای جهان با هر سطح از قدرت و توسعه یافتگی نیازمند ایجاد و گسترش روابط با آن هستند.

شریک گفتمانی، توافق تجارت آزاد، توافق تجارت ترجیحی، گفت وگوهای دوجانبه و عقد قراردادهای مختلف روش هایی است که مسیر ورود به آ.سه.آن را برای کشورهای خارج از این اتحادیه فراهم می کند.

علاوه بر این روش ها، پیمان مودت و همکاری آ.سه.آن بستر مناسب و ضابطه مندی است که کشورهای خارج از این اتحادیه از طریق آن می توانند منافع خود را در منطقه جنوب شرق آسیا پیگیری و محقق سازند.

اندیشه اصلی بنیانگذاران این پیمان که در 24 فوریه سال 1976 توسط مقامات عالی رتبه سنگاپور، اندونزی، تایلند، فیلیپین و مالزی امضاء شد، ترویج صلح و ثبات منطقه ای از طریق متعهد بودن به عدالت، حکومت قانون و افزایش مقاومت منطقه ای در روابط بین کشورهای امضاء کننده عنوان شده است.

افزایش صلح، دوستی و همکاری متقابل در موضوعاتی که منطقه را تحت تاثیر قرار می دهند، همسو با اصول منشور سازمان ملل، اصول پذیرفته شده این اتحادیه در باندونگ در سال 1995، بیانیه امضاء شده بانکوک در سال 1967 و بیانیه امضاء شده سال 1971 در کوالالامپور از اهداف این پیمان است.

جزئیات این اهداف و اصول پیمان همکاری و برادری در 20 ماده تشریح شده است.

اگرچه عضویت در این پیمان در ابتدا محدود به کشورهای آ.سه.آن بود، اما در دسامبر سال 1987 با الحاق پروتکلی زمینه پیوستن کشورهای خارج از اتحادیه نیز به این پیمان فراهم شد.
براساس این اصلاحیه، هند و چین به عنوان نخستین کشورهای خارج از این اتحادیه بودند که در سال ۲۰۰۳ به عضویت 'تاک' در آمدند.

تا سال 2009 میلادی 16 کشور خارج از آ.سه.آن به عضویت این پیمان در آمدند. آمریکا در سال 2009 با آن همراه شد و در همان سال اتحادیه اروپا اعلام کرد به محض انجام اصلاحیه ای که امکان عضویت نهادهای بین المللی (از قبیل اتحادیه اروپا) را فراهم می سازد، خواستار عضویت در این پیمان است.

در مرداد ماه سال گذشته نیز وزرای امور خارجه 10 کشور عضو اتحادیه آ.سه.آن در چهل و نهمین اجلاس خود در لائوس با پیوستن ایران به همراه شیلی، مراکش و مصر به پیمان مودت و همکاری جنوب شرق آسیا موافقت کردند و تعداد اعضاء این پیمان به بیش از 35 مورد افزایش یافت.

فراهم شدن زمینه ورود ایران به منطقه جنوب شرق آسیا که هم در قالب یک اتحادیه و هم کشورهای آن به صورت جداگانه تعاملات روبه افزایشی با ایران دارند، می تواند بخشی از اهداف ایران را در منطقه محقق سازد.

نگاهی به آمار روابط ایران با کشورهای منطقه جنوب شرق آسیا نشان می دهد که این تعاملات تاکنون به طور قابل توجهی به نفع کشورهای منطقه بوده است و ایران به رغم استفاده از بازار موجود در این کشورها، به رقمی هم سنگ ظرفیت های کشورمان در تجارت با این کشورها نرسیده است و فاصله زیادی دارد.

به عنوان مثال، مالزی عضو آ.سه.آن از جمله کشورهایی است که تعاملات تجاری قابل توجهی با ایران دارد و براساس آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران، در۱۱ ماهه سال گذشته خورشیدی ۴۲۴ میلیون و ۵۵ هزار دلار صادرات به ایران داشته در حالی که صادرات ایران به این کشور رقمی بسیار پایین است.

این معادله نه تنها در حوزه تجارت بلکه در حوزه های فرهنگی و اجتماعی نیز مصداق دارد و می توان آن را به سایر کشورهای منطقه عمومیت داد که هر یک بر اساس توانایی و ظرفیت خود توانسته اند از ظرفیت های موجود در بازار ایران استفاده کنند.

از اینرو به نظر می رسد با توجه به افزایش روزافزون اهمیت آ.سه.آن در معادلات جهانی که بخشی از آن را می توان در شرکت ۱۷ وزیر امور خارجه خارج از حوزه آ.سه.آن در مانیل پایتخت فیلیپین دید، میزان تعامل کشور با این منطقه را به صورت دو جانبه افزایش داد.

این اتحادیه فردا در حالی پنجاهمین سالگرد تاسیس خود را به صورت رسمی جشن می گیرد که زمینه تبدیل شدن آن به اتحادیه ای توسعه یافته در دهه های پیش رو چندان دور از ذهن نیست.