ساختار برنامه‌ نویسی در مدیریت شهری

با نزدیک‌شدن به زمان آغاز به کار منتخبان شورای پنجم تهران، ری و تجریش بر مسند نمایندگی شهروندان در پارلمان شهری، اولویت‌ها و برنامه‌های شورای آتی به مرور روشن‌تر شده و چارچوب‌های مشخصی به خود می‌گیرد.

زهرا نژادبهرام در شرق نوشت: با نزدیک‌شدن به زمان آغاز به کار منتخبان شورای پنجم تهران، ری و تجریش بر مسند نمایندگی شهروندان در پارلمان شهری، اولویت‌ها و برنامه‌های شورای آتی به مرور روشن‌تر شده و چارچوب‌های مشخصی به خود می‌گیرد.

شهری که در سال‌هاي گذشته از محدودیت‌هایی جدی در برنامه‌ریزی و استراتژی‌های دقیق و سیاست‌گذاری مناسب با چالش‌های جدی روبه‌رو شده است، به‌زودی با تدوین و تنظیم برنامه سوم از برنامه‌های پنج‌ساله شهر روبه‌رو خواهد شد.

شهر تهران با انبوهی از مشکلات متعدد نیازمند رویکردی متفاوت برای برنامه‌ریزی است. آسیب‌شناسی برنامه‌های قبلی و ضرورت همگن‌سازی برنامه با اسناد بالادستی و نیازهای کنونی شهری الزامی جدی برای توجه به برنامه سوم توسعه شهر تهران است. با توجه به این مهم مشکلاتی که در هر شش حوزه مأموریتی شهرداری تهران آشکار است، الزام به تغییر رویکرد در برنامه سوم توسعه را جدی كرده است.

این مشکلات که برجسته‌ترین آنها از کم‌توجهی به پروسه فرهنگ‌سازی و حفظ هویت شهر، تمرکز بر توسعه اتوبان‌ها و سازه‌های ترافیکی‌ که در خدمت حمل‌ونقل شخصی هستند و به‌تبع آن افزایش آلاینده‌ها و ترافیک و نهایتا کاهش زیست‌پذیری شهر را در پی خواهند داشت، الزام به رفع آنها را در برنامه‌ریزی آتی شهر جدی کرده است.

در این میان کم‌توجهی به بازیافت و به‌کار‌گیری شیوه‌های مکانیزه دفن زباله و درآمدزایی از طریق پسماند شهری، وجود بناهای ناایمن متعددی که در شرایطی مانند پلاسکو و بعضا حتی حادتر از آن قرار دارند، بی‌توجهی به ضوابط ساخت‌وساز، طرح‌های جامع و تفصیلی و وجود تخلفات گسترده و تأمین حقوق و مزایای مربوط به حدود ٦٠‌ هزار پرسنل شهرداری تهران، همه و همه از جمله مشکلات گریبان‌گیر شهر تهران است که در صورت ادامه وضع کنونی و غفلت‌ورزیدن از اعمال اصلاحات، تهران را در بازه‌ای نه‌چندان طولانی با مسائلی جبران‌ناپذیر مواجه خواهد كرد.

ازاین‌رو برنامه پنج‌ساله سوم باید برنامه‌ای باشد که با هدف‌گذاری صحیح و منطقی درصدد رفع تدریجی مشکلات شهر در بازه زمانی کوتاه باشد و به‌تدریج در قالب برنامه‌ای میان‌مدت، تهرانی زیست‌پذیر و رقابت‌پذیر را ابتدا در مقیاس منطقه‌ای و سپس در بازه‌ای بلندمدت در مقیاس فرامنطقه‌ای و جهانی به ظهور و بروز برساند. اما این اتفاق الزامات و شرایط خاصی را می‌طلبد.

از جمله این موارد لزوم تهیه برنامه‌ای صحیح و دقیق است که به‌واسطه شناخت مناسب و واقعی از وضع کنونی به دست آمده باشد. در چارت کنونی شهرداری تهران معاونت برنامه‌ریزی، توسعه شهری و امور شوراها بیشترین سنخیت را با امر برنامه‌ریزی دارد. جنس فعالیت‌های این معاونت از نوع برنامه‌ریزی است.

قرارگرفتن اداره کل برنامه و بودجه، اداره برنامه‌ریزی و دبیرخانه دائمی پایش برنامه پنج‌ساله دوم شهرداری تهران ذیل این معاونت نیز شایستگی این بخش از ساختار شهرداری برای تنظیم برنامه را بیشتر عیان می‌کند. بااین‌همه براساس تصمیم شورای چهارم شهر تهران، مسئولیت تهیه و تدوین برنامه پنج‌ساله سوم شهر را مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران عهده‌دار شده است.

نهادی که در سال‌های گذشته نشان داده که قادر نیست نیازهای شهر را پاسخ دهد.

آن‌چنان که از شرح وظایف معاونت برنامه‌ریزی شهرداری برمی‌آید، سرپرستی و برنامه‌ریزی امور مربوط به برنامه‌های جامع و کلی شهرداری تهران و همچنین تهیه برنامه‌های راهبردی، میان‌مدت و عملیاتی شهرداری تهران در حیطه اختیارات این معاونت است.

از سوی دیگر معاونت برنامه‌ریزی، توسعه شهری و امور شوراها از رابطه بسیار نزدیک و تعامل مناسبی با شورای شهر به‌عنوان نهاد ناظر و سیاست‌گذار برخوردار است که همین امر نیز می‌تواند در جهت تقویت و اعمال دقیق نظرات شورا در برنامه آتی، مثمرثمر شود.

علاوه بر این تجربه انباشته‌شده در این معاونت که بر اثر تهیه برنامه عملیاتی سه سال انتهایی برنامه پنج‌ساله اول و تنظیم برنامه پنج‌ساله دوم شکل گرفته است، تهرانِ امروز دیگر نمی‌تواند محل آزمون و خطای جدیدی قرار گیرد.

بدنه کارشناسی و تخصصی شهرداری تهران در سال‌هاي گذشته نشان داده است که از توان و تخصص لازم برای ایجاد شرایط بهبود برخوردار است. شورای پنجم در تلاش است با اتکا به این منابع و توجه به ضرورت رویکرد برنامه برای ارتقاي تعامل بین‌بخشی در ساختار مدیریتی شهر تهران برنامه سوم توسعه شهر تهران را به جایگاه اصلی و متناسب با آن ارجاع دهد و درعین‌حال نسبت به تقویت مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران در راستای نیازهای اين شهر، در کنار مرکز پژوهش‌های شورا بتواند فرصت‌های تازه‌ای را برای این شهر فراهم كند.