عربستان، حامي و مروج طرح مسكو در سوريه

بر كسي پوشيده نيست كه حداقل در يك سال گذشته پرونده سوريه وارد فاز متفاوتي شده كه در آن صداهايي كه خواستار بركناري بشار اسد رييس‌جمهور اين كشور بودند كمتر شده و كشورهاي تاثيرگذار و تعيين‌كننده در مناسبات بين‌المللي مانند فرانسه، ايالات متحده و ديگر كشورهاي اروپايي و منطقه‌اي حرفي از براندازي در سوريه و تغيير نظام در اين كشور نمي‌زنند بلكه تصميم دارند تا با پذيرش مشروعيت رييس‌جمهور قانوني اين كشور بر موضوع ديگري يعني مبارزه با تروريسم داعش و جبهه النصره تمركز كنند.

روزنامه اعتماد: بر كسي پوشيده نيست كه حداقل در يك سال گذشته پرونده سوريه وارد فاز متفاوتي شده كه در آن صداهايي كه خواستار بركناري بشار اسد رييس‌جمهور اين كشور بودند كمتر شده و كشورهاي تاثيرگذار و تعيين‌كننده در مناسبات بين‌المللي مانند فرانسه، ايالات متحده و ديگر كشورهاي اروپايي و منطقه‌اي حرفي از براندازي در سوريه و تغيير نظام در اين كشور نمي‌زنند بلكه تصميم دارند تا با پذيرش مشروعيت رييس‌جمهور قانوني اين كشور بر موضوع ديگري يعني مبارزه با تروريسم داعش و جبهه النصره تمركز كنند.

خطر بحراني كه در چند سال گذشته با نام داعش و با ويژگي گروه‌هاي تروريستي ديگري مانند القاعده و طالبان در عراق و سوريه جان مردم اين كشورها را هر روز تهديد كرده، حالا به بحراني بين‌المللي تبديل شده و پاريس و پايتخت‌هاي اروپايي ديگر از آتش آن در امان نمانده‌اند.

كشورهايي كه از گروه‌هاي موسوم به انقلابي با نام معارضان ميانه‌رو حمايت مي‌كردند حالا خطر اين گروه‌هاي راديكال را درك كرده و تلاش مي‌كنند كه فضا را براي بعد از جنگي كه ارتش سوريه عليه تروريسم داشته آماده كنند و اين بار كنار گذاشتن بشار اسد ديگر گزينه اول آنها نيست.

معارضان سوري كه نتوانسته‌اند در طول قريب به ٧ سال گذشته از بحران سوريه دولت اين كشور را سرنگون كنند، بيش از هر زمان ديگري نگران و آشفته به نظر مي‌رسند زيرا به نظر مي‌رسد ابتكار عملي براي حل بحران سوريه به دور از مطالبات آنها و حتي حضورشان، با موافقت عربستان در حال شكل‌گيري است.

«هادي البحره» يكي از روساي پيشين ائتلاف معارضان سوري مي‌گويد كه معارضان سوري از اينكه در حل و فصل سياسي بحران سوريه هيات‌هاي معارض سوري نقش تعيين‌كننده‌اي نداشته باشند، نگران هستند و حالا تقريبا مطمئن هستند كشورهايي كه تاكنون از آنها حمايت مي‌كردند قرار است آنها را كنار بگذارند. اين احساس خطر بعد از نشست اخير معارضان سوري با عادل الجبير، وزير خارجه عربستان در روزهاي آغازين ماه آگوست كه در رياض صورت گرفته بود، تشديد شده است.

زيرا با وجود انكارها و تكذيب‌هاي سعودي‌ها اما تحولي بزرگ در رويكرد عربستان در قبال بحران سوريه ايجاد شده است و نتايج آن قطعا به سود دولت قانوني سوريه و درراستاي رويكرد روسيه براي حل پرونده بحران دمشق خواهد بود.

اين مساله از منظر ديگري نيز براي معارضان خطرناك است زيرا با توجه استقرار بزرگ‌ترين هيات معارضان سوري موسوم به گروه رياض در عربستان و تلاش اين كشور براي ملحق كردن دو گروه قاهره و مسكو به اين گروه و بعد از آن بازنگري در هيات مذاكره كننده معارضان سوري، تغيير رويكرد بزرگ‌ترين حامي معارضان مي‌تواند به تاثير بر عملكرد هيات مذاكره كننده و حتي مطالباتي كه از زبان معارضان مطرح مي‌شود، منجر شود.

العربي الجديد نوشته كه قرار است نشست بعدي هيات‌هاي معارض سوري در رياض در پايان ماه جاري ميلادي يا ماه اكتبر برگزار شود و نگراني‌هايي وجود دارد كه بعد از اين نشست و تغيير در بدنه معارضان، اين گروه وادار شود تا از سقف مطالبات خود براساس نشست رياض١ و نشست ژنو١ عقب‌نشيني كنند و به اين ترتيب اين گروه نمي‌تواند هيچ كدام از اهداف خود را كه در چند سال گذشته بر آن تاكيد داشته، محقق كند.

روزنامه قطري العربي الجديد به نقل از منابعي از معارضان سوري كه در نشست با وزير خارجه عربستان حضور داشته‌اند گزارش داد كه الجبير مطالبات جديد عربستان از اين گروه را در قالب نصيحت و پيشنهاد مطرح كرده است و به آنها هشدار داده كه مواضع بازيگران بين‌المللي در خصوص پرونده سوريه تغيير كرده و حالا اولويت فقط مبارزه با تروريسم است و ديگر سرنوشت بشار اسد براي كشورهايي كه نقش تعيين‌كننده‌اي در بحران سوريه دارند، اهميت ندارد.

به گفته اين منابع وزير سعودي هم تاكيد كرده كه معارضان با نزديك كردن گروه قاهره و مسكو به ائتلاف خود در نشست رياض٢ و بازنگري در هيات مذاكره‌كننده مي‌توانند نقشي در حل بحران سوريه داشته باشند در غير اين صورت كشورهاي بزرگ به دنبال راه‌حلي براي بحران دمشق به دور از معارضان سوري خواهند بود.

بر اساس اين خبر الجبير همچنين به رياض حجاب، هماهنگ‌كننده هيات عالي مذاكره كننده‌هاي سوري گفته كه روسيه در جلوگيري از سقوط اسد موفق بوده و حالا مسكو قوي‌ترين بازيگر بحران سوريه به شمار مي‌رود و كشورهاي منطقه‌اي درگير در اين بحران مجبور خواهند شد تا با مطالبات روسيه موافقت كنند كه يكي از آنها باقي ماندن اسد در قدرت در دوره انتقالي است. به اين ترتيب وزير خارجه عربستان به حجاب تاكيد كرده كه معارضان در مرحله بعدي مامور هستند واشنگتن را راضي كنند تا تضميني در خصوص لزوم كنار رفتن اسد بعد از دوره انتقالي دريافت كنند.

در حالي كه اين گزارش‌ها از سوي مسوولان سعودي و برخي معارضان سوري رد شده است اما يك منبع آگاه به روزنامه العربي الجديد گفته كه طرح و برنامه نشست رياض٢ بر اساس پيشنهاد يكي از اعضاي هيات مذاكره كننده معارضان سوري حدود سه ماه پيش مطرح شده بود تا اين گروه بتواند اعضاي جديدي براي هيات خود كه در پي استعفاها و بركناري‌هاي اخير از ٣٤ نفر به ٢٧ نفر رسيده بود، انتخاب كند اما وزير خارجه عربستان از اين فرصت استفاده كرد تا به اعضاي هيات معارضان سوري در خصوص تغيير رويكرد و نحوه اقدام در مرحله پيش رو توضيحاتي ارايه بدهد.

بر اساس اين خبر همين تغيير رويكرد باعث شده بود تا رياض حجاب، نخست‌وزير پيشين سوريه تصميم بگيرد تا از هيات عالي مذاكره‌كننده‌هاي سوري كناره‌گيري كند، مساله‌اي كه به نظر مي‌رسد به بعد از پايان درمان حجاب در ايالات متحده موكول شده است.

يك منبع مسوول در معارضان سوري هم كه نخواست نامش فاش شود به العربي الجديد گفته كه هيات معارضان سوري در مرحله تعيين كننده‌اي قرار دارد و به همين دليل كميته‌اي تشكيل داده تا با برخي چهره‌هاي داخلي و خارجي سوريه كه از محبوبيت و مقبوليت مردمي برخوردار هستند درباره آينده و چالش‌هاي معارضان گفت‌وگو كنند.

وي همچنين تاكيد كرده كه احتمالا با بازنگري در بدنه هيات مذاكره‌كننده معارضان سوري قرار است همه افرادي كه به لزوم بركناري بشار اسد پايبند هستند با ادعاي اينكه اينها وابسته به قطر يا اخوان‌المسلمين هستند، از اين هيات كنار گذاشته شوند.

اين منبع البته يادآور شد كه هيات عالي مذاكره كننده سوري از اصل و پايه يك گروه غيرهماهنگ و غير متحد است كه طيف‌ها و جريان‌هاي متعددي را در خود جاي داده و برخي از اعضاي آن مانند هيات هماهنگي براي حضور در نشست‌هاي مذاكره كننده‌هاي سوري از دمشق مي‌آيند و برخي ديگر هم گروه‌هاي مسلح هستند كه تحت سلطه كشورهاي منطقه‌اي قرار دارند.

اين منبع مسوول ادعا مي‌كند كه هيات مذاكره كننده سوري در طول يك‌سال گذشته عملكرد مطلوب معارضان را نداشته زيرا استفان دي ميستورا، فرستاده سازمان ملل در پرونده سوريه تلاش مي‌كند كه اهداف روسيه را در خصوص بحران سوريه در اين پرونده پياده كند، اين منبع گفت كه عقبگرد معارضان از همان زماني آغاز شد كه دي ميستورا در نامه‌اي از هيات مذاكره كننده خواست تا نمايندگاني از هيات مسكو و قاهره در هيات مذاكره كننده حضور داشته باشند و همين اعمال فشارها به جدي نگرفتن نقش معارضان سوري در نشست اخير ژنو منجر شد.

احمد العسراوي، يكي از اعضاي هيات مذاكره كننده معارضان سوري در گفت‌وگو با شبكه خبري الميادين تاييد كرد كه عادل الجبير تاكيد كرده كه سرنوشت بشار اسد را مردم سوريه و از طريق مذاكره مشخص خواهند كرد و اين مسووليت سعودي‌ها نيست كه سرنوشت اسد را مشخص كنند، اين در حالي است كه او بارها تاكيد كرده بود كه اسد يا با راهكار نظامي يا با راهكار سياسي بايد از قدرت كنار برود.

گرچه رسانه‌هاي وابسته به عربستان تلاش مي‌كنند افشاگري‌هاي اخير در خصوص تغيير رويكرد عربستان در قبال سوريه را رد كرده و ادعا كنند كه رياض هنوز به لزوم بركناري اسد پايبند است اما به نظر مي‌رسد كه عربستان خود نيز اين واقعيت را در خصوص بحران سوريه درك كرده كه براي اينكه نقش در پرونده بحران سوريه داشته باشد بايد خود را با تغييرات صورت گرفته در نگاه بين‌المللي و منطقه‌اي در خصوص بحران دمشق، هماهنگ و از برخي مطالبات خود براي ترسيم آينده سياسي سوريه عقب‌نشيني كند.