نگاهی به مدیریت ضایعات خطرناک شیمیایی

مواد شیمیایی وترکیباتی از مواد وعناصر شیمیایی در حالت های مختلف ماده می توانند بر محیط زیست پیرامون خویش تاثیرگذار باشند.پسماندهای مواد شیمیایی در هر حالتی می توانند نقشی منفی در عدم پایداری محیط زیست شهری ایفا نمایند.

نیما نعمتی در روزنامه آفتاب یزد نوشت: مواد شیمیایی وترکیباتی از مواد وعناصر شیمیایی در حالت های مختلف ماده می توانند بر محیط زیست پیرامون خویش تاثیرگذار باشند.پسماندهای مواد شیمیایی در هر حالتی می توانند نقشی منفی در عدم پایداری محیط زیست شهری ایفا نمایند.

استفاده از ترکیبات عناصر شیمیایی وجامد سازی آنها در صنایع لاستیک سازی،اسباب بازی ها ،محصولات پلاستیکی،پتروشیمی ها ودیگر صنایع امروزه رونق یافته است که پسماند این محصولات یا فعل وانفعالات احتمالی این مواد در اثر بروز برخی تغییرات ناخواسته می تواند پدیده ای زیست محیطی محسوب شود.پراکنش یا ازدحام دودها وگازهای ناشی از مواد شیمیایی یا ترکیبات آنها در حالت گازی شکل نیز آلایندگی آب وهوای شهرها را به دنبال دارد.

کاربرد انواعی از مواد مایع شیمیایی مانند روغن ها،رنگ ها، شیرابه های شیمیایی ومخلوطی از مواد حلال وغیرحلال با مواد شیمیایی می توانند در پیدایش ضایعات مایعات شیمیایی موثر باشند و در صورت برخورد با بدن انسان ودیگر جانداران قدرت بیماری زایی دارند ودر صورت اختلاط با منابع آب وخاک شهری سلامتی شهروندان را به مخاطره می اندازند.یک پیامد زیانبار آشنا، نشست این مواد بر خاک،غیر قابل استفاده شدن خاک آن منطقه یا محله شهری می باشد.

نمونه آشکار آلودگی محلی ملکولهای خاک،محوطه پیرامونی مشاغل وصنایعی است که با این مواد به نوعی در ارتباط هستند ومواد شیمیایی ابزار اصلی آن مشاغل به حساب می آید.بررسی دقیق خاک ها و آبهای سطحی نشانگر آن است که این آبها قابلیت شرب یا آبیاری را از دست داده اند. در این خاکها،امکان باروری وزایش گیاهان به شدت کاهش می یابد.امری که یک تهدید برای توسعه محیط زیست شهری می باشد.

نحوه حمل ونقل وجابه‌جایی این پسماندها وامکان به کارگیری مجدد پسماندهای مایع وجامد شیمیایی توسط افرادی سودجو یا نگهداری،جابه‌جایی وکاربری اسیدها ودیگر مایعات خطرناک شیمیایی در محدوده های درون شهری علاوه بر آسیب های پیش گفته بر سلامتی سیستم تنفسی شهروندان نیز تاثیرمنفی می گذارد.

امکان فعل وانفعال این مواد وتشکیل گازهای انفجاری خطری است که در صورت وقوع،هزینه های جبران ناپذیری را بر شهروندان تحمیل می نماید.نفوذ شیرابه های شیمیایی ودیگر مایعات خطرناک شیمیایی در آب های سطحی وزیر سطحی وریشه گیاهان یا محوطه های نگهداری حیوانات اهلی آثار مخربی در پی دارد.

دیگر آثار ثانویه این مواد وفعل وانفعالات آنها در محدوده های درون شهری وتصاعد گازهای شیمیایی از دودکش ها در محدوده های برون شهری وتغییرات طولانی مدت بستر خاک نیازمند بررسی دقیق تری می باشند.لزوم مدیریت یکپارچه این ضایعات خطرناک شیمیایی در بازه های مکانی کوچک وبزرگ وعملیاتی شدن راهکارهای اجرایی،برای مقابله با آثار زیانبار این مواد شیمیایی احساس می شود.

توسعه پایدار محیط زیست شهری نیازمند همه جانبه نگری در بحث آلاینده ها وراهکار کاهندگی آنها می باشد که کاهش اثرات مخرب ضایعات شیمیایی یکی از جنبه های مهم توسعه سلامت محور محیط زیست شهری محسوب می شود.

ممانعت از انباشت گازهای شیمیایی در فضاهای محدود یا محدوده های مسکونی،بی خطرسازی فاضلاب های صنعتی وپسماندهای کارخانجات وبیمارستانها وجلوگیری از بازتولید وبازیافت مواد شیمیایی جدید از مواد شیمیایی پیشتر استفاده شده،مانند روغن سوخته ها و....واطمینان از عدم پخت واستحصال مواد نوترکیبی از مواد شیمیایی پرخطر می توانند به حفاظت از توسعه پایدار محیط زیست شهری کمک شایانی نمایند.

استنشاق گازهای اسیدی وشیمیایی می تواند زیان آور باشد ونفوذ چند قطره مواد شیمیایی مایع به یک منبع آبی وخاکی در نهایت به تحلیل وبلااستفاده شدن آن منبع منجر می شود.هرچه از مواد شیمیایی دورتر باشیم ،سلامتی به محیط زیست ما نزدیک تر است.

عدم مدیریت صحیح بهره برداری از مواد شیمیایی می تواند بسیار آسیب رسان باشد.سوخت های فسیلی که آلودگی هوای شهرها را دامن می زنند نوعی مواد شیمیایی خطرناک برای محیط زیست بشری می باشند.

کنترل عمق سطح ایستابی وحفظ کیفیت فیزیکی وشیمیایی آب های زیرزمینی از مخاطرات احتمالی اقدامی سازنده می باشد.محافظت از کانال های آبی سطحی وشبکه های آب زیرزمینی نیز دارای اهمیت زیست محیطی مطلوب می باشد.انتقال مشاغل مزاحم از محدوده های مسکونی،متعادل سازی بهره وری صنایع جانبی وپتروشیمی ها به سوی تولید محصولات کم خطرشیمیایی،کاهش خروج دوده های کربنی از دودکش ها وخروج انبارهای مواد شیمیایی از درون شهرها،بخشی از راهکارهای کاهنده ضایعات مواد خطرناک شیمیایی در محدوده درونی شهرها می باشند.