نگاه بدبينانه افغانستان به رویکرد پاكستان

هر چند پایگاه اصلی داعش در افغانستان در ننگرهار تقريبا از بین رفته است، اما این گروه فعالیت خود را به سایر استان‌ها از جمله سرپُل، فاریاب، زابل و ارزگان گسترش داده است. در اين بين مقامات افغانستاني معتقدند بخش مهمی از هسته داعش خراسان در افغانستان متشکل از یک گروه از جنگجویان، تحریک طالبان پاکستان از قبیله اورکزی یا سایر قبایل است.

فرزاد رمضاني بونش در روزنامه آرمان نوشت: هر چند پایگاه اصلی داعش در افغانستان در ننگرهار تقريبا از بین رفته است، اما این گروه فعالیت خود را به سایر استان‌ها از جمله سرپُل، فاریاب، زابل و ارزگان گسترش داده است. در اين بين مقامات افغانستاني معتقدند بخش مهمی از هسته داعش خراسان در افغانستان متشکل از یک گروه از جنگجویان، تحریک طالبان پاکستان از قبیله اورکزی یا سایر قبایل است.

اما اگر به گذشته بنگريم در سال‌هاي گذشته نيز شورشیان سابق مناطق قبایلی پاکستان به واسطه عملیات «ضرب عضب» ارتش پاکستان در ژوئن ۲۰۱۵ به سمت مرز افغانستان رانده شدند و به این ترتیب پاکستانی‌ها ناامنی را به افغانستان صادر کردند.

در اين بين هر چند پاکستان عملیات موسوم به «خیبر۴» را در مناطق قبایلی خیبر پشتونخواه با هدف جلوگیری از فعالیت‌های داعش آغاز کرده اما از نظر كابل این نگرانی وجود دارد که چون ۸۰‌درصد تروریست‌های داعش در شرق افغانستان شهروندان پاکستانی هستند، گروه‌هايي تندرو در اثر فشار و حملات و عمليات‌هاي ارتش پاكستان مانند خيبر۴، باعث شود که تروریست‌ها با گذر از مرزپاکستان- افغانستان، در استان‌هايی چون ننگرهار مستقر ‌شوند.

بنابراين راه‌اندازی عملیات ضد داعش از سوی پاکستان نمایشی بی‌فایده و بدون سود تلقي مي‌شود. اكنون تداوم عمليات‌هايي مانند خيبر۴ و مرتبط كردن آن با بستن مرز و رويكرد پايگاه سازي پاكستان در «ديورند» ممكن است به تنش مرزي دوباره بينجامد. علاوه بر اين رويكرد گزينشي پاكستان به مساله تندروي همچنان مورد انتقاد و نگاه‌هاي بدبينانه كابل است.

از اين منظر در واقع پاکستان پایگاه‌های دهشت افكن مورد پشتيباني خود را در عمليات‌هايي چون خيبر۴ مورد حمله قرار نمی‌دهد و در حالي كه مراکز اصلی تندروها در لاهور، کراچی، پشاور و کویته بر همه آشكار است، شورای کویته، شورای پشاور و شورای میرانشاه مراکز بزرگ طالبان هستند و نظاميان در راولپندي نيز رويكرد گزينشي به مساله تندروي در افغانستان دارند.

عمليات‌هايي چون «خيبر۴» و «رد الفساد» عملا منتج به نتيجه نمي‌شود. در همين راستا در حالي كه مقامات پاکستان به حکومت افغانستان متعهد شده بودند که عملیات‌هاي اخير به‌گونه‌ای یکسان همه مخالفان از جمله شبکه حقانی را هدف قرار می‌دهد، وزارت خارجه افغانستان معتقد است پاکستان در عملیات نظامی علیه مخالفان مسلح در وزیرستان شمالی به تعهداتش خویش با افغانستان عمل نکرده است.

از اين نگاه پشتيباني سرویس اطلاعاتی پاکستان يا آی‌اس‌آی از بعضی از گروه‌ها و معرفی پاکستان به عنوان یک منبع انسانی گسترده برای یارگیری و تأمین نیروی انسانی گروه‌های دهشت افكن همچنان موجب انتقادهاي بسياري از سوي كابل بر پاكستان بوده است. بنابراين عملیات نظامی در مناطقي چون خيبر و وزیرستان شمالی پاکستان نه تنها برای نابودی تروریسم موثر نبوده بلکه سبب بی‌ثباتی در افغانستان خواهد بود.

هر چند در ماه‌هاي گذشته حکومت افغانستان از فصل تازه روابط با پاکستان با میانجی‌گری چین و آمریکا سخن مي‌گفت و از بحث از توافق برای تبادل اطلاعات اطلاعاتی و ایجاد کمیسیون راه‌اندازی عملیات مشترک و انجام عملیات مشترک در دو سوی خط دیورند خبر داده بود، اما به نظر مي‌رسد رهبران كابل معتقدند رويكرد يكجانبه ضد تروريسم پاكستان مي‌تواند تاثیرات منفی بر ثبات افغانستان داشته باشد.

به‌گونه‌ای که ده‌ها‌هزار تن از مردم را آواره و بسیاری از آنان را به افغانستان بفرستد و در مقابل گروه‌ها و جريان‌هاي مخالف امنيت در افغانستان را به مناطق امن منتقل کند. در نهایت اینکه با رویکرد فعلی هر چند ممكن است با عملیات‌های یکپارچه و قانونی بین پاکستان- افغانستان و یا ناتو- آمریکا ریشه تروریسم طالبان، القاعده داعش و شبکه حقانی خشکانده شود، اما اين رويكرد عملا در درازمدت نتيجه‌ای مثبت براي افغانستان نخواهد داشت.