مجمع تشخیص مصلحت نظام و دو هاشمی

چندی بود که مسئله ریاست مجمع تشخیص مصلحت از اصلی ترین مباحث مطرح در میان مسائل روز سیاست کشور شده بود. درواقع قبل از رحلت آیت الله هاشمی رفسنجانی که پیش از این ریاست مجمع تشخیص مصلحت به عهده وی بود مسئله جایگزینی ریاست مجمع بیان شد.

روزنامه ابتکار: چندی بود که مسئله ریاست مجمع تشخیص مصلحت از اصلی ترین مباحث مطرح در میان مسائل روز سیاست کشور شده بود. درواقع قبل از رحلت آیت الله هاشمی رفسنجانی که پیش از این ریاست مجمع تشخیص مصلحت به عهده وی بود مسئله جایگزینی ریاست مجمع بیان شد و در پی آن نیز گمانه زنی‌های متفاوتی راجع به شخص جایگزین انجام شد که در نتیجه تصمیم گیری رهبر معظم انقلاب به گزینه نهایی یعنی آیت الله محمود هاشمی شاهرودی انجامید.

بعد از معرفی آیت‌الله شاهرودی به عنوان رئیس دور جدید مجمع تشخیص مصلحت نظام واکنش‌های بسیاری در سطح رسانه‌ها مطرح شد که غالب آنها را می توان مثبت دانست و چهره‌های برجسته‌ای از جمله روسای قوا تا مولوی عبدالحمید پیام‌ تبریک ارسال کردند.

اما شاید یکی از نکاتی که بعد از انتخاب هاشمی شاهرودی مورد توجه عموم قرار گرفت این است که آیا ریاست بر مجمع با حضور وی تغییراتی را در ساختار، عملکرد و اهمیت این نهاد به همراه خواهد داشت؟ آیا فقدان آیت ‌الله هاشمی رفسنجانی آغازی بر پایان تاثیرگذاری مجمع تشخیص مصلحت نظام است؟

در این باره محمد هاشمی رفسنجانی برادر مرحوم آیت الله هاشمی در گفت‌وگو با «ابتکار» عنوان کرد: «وظایف مجمع تشخیص مصلحت نظام و شخصیت خود آیت الله هاشمی رفسنجانی از یکدیگر متمایز است اما قطعا در تصمیم گیری ها و مباحثی که در این نهاد مطرح می‎شد عقاید ایشان که همواره بر پایه اعتدال بنا بوده ، تاثیرات خاص خود را داشته است.»

وی تصریح کرد: «علاوه بر این ریاست مجمع تشخیص مصلحت از حساسیت خاصی برخوردار است و فردی که بر مسند ریاست آن می‌نشیند باید بر اساس خواست مردم که بر پایه صلح آرامش و اعتدال استوار است، پیش برود. همان طور که آیت الله هاشمی در طول زمان ریاست خود نشان داد هدفی جز صلح و اعتدال چه در مجمع و چه در سطوح دیگر ندارد.

ایشان به همزیستی مسالمت آمیز و منطقه‌ای عاری از سلاح‌های کشتار جمعی معتقد بودند. البته که چنین طرز تفکری در اصول ریاست و تصمیم هایی که برای مجمع گرفته می‌شد یا مباحث مهم مطرح در آن تاثیر بسزایی داشت. چرا که حفظ آرامش و صلح طلبی در همه تصمیم گیری‌های آیت الله هاشمی به وضوح دیده می‌‎شد.»

با این حال همواره در مورد رویکردهای آیت الله محمود هاشمی شاهرودی برای ریاست مجمع تشخیص مصلحت سوال‌های بسیاری مطرح است که تعدادی از آن‌ها تا قبل از شروع عملکرد او قابل پیش بینی نیستند. اما در حالت کلی وظایف مجمع تشخیص مصلحت و ریاست بر آن مشخص است و فردی که ریاست این نهاد را به عهده دارد باید چهارچوب مشخصی را رعایت کند.

این همان نکته‌ای است که الهه کولایی که از چهره های شاخص و فعال در زمینه اصلاح طلبی است طی گفت و گو با«ابتکار» به آن اشاره کرد و گفت: «مجمع تشخیص مصلحت نظام به عنوان نهادی که وظیفه ایجاد شرایط مناسب برای رفع مشکلات پیش آمده در تعامل میان مجلس و شورای نگهبان شکل گرفته و البته حل و فصل مشکلات حقوقی و قانونی در کشور از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

در واقع تشکیل این نهاد تلاشی بوده است برای رفع بن بست های ایجاد شده میان مجلس و شورای نگهبان که به همین منظور حساسیت این نهاد را دو چندان می‌کند.» وی افزود:« تلاش برای یافتن راه حل های مناسب و سنجیده از این پس به عهده آیت الله هاشمی شاهرودی خواهد بود که شاید نیازی به نگرانی‌های گستره و عمیق در این باره نباشد.

چراکه آیت الله شاهرودی با توجه به سوابقشان نسیت به نیازهای کلی کشور آشنایی کافی و درستی دارند و با نگاه معتدل می توانند گره بسیاری از مشکلات را باز کنند.» با توجه به اظهارات کولایی واضح است که تجربه های پیشین مجمع در این زمینه و در زمان آیت الله هاشمی رفسنجانی به خوبی مورد توجه قرار گرفته و حساسیت این نهاد را درک کرده و با توجه به آن گام‌هایی برداشته و تصمیماتی گرفته شده است.

علاوه بر این واضح است که مرحوم هاشمی رفسنجانی در زمان ریاست بر مجمع تشخیص مصلحت نظام رابطه بین جوامع مدرن و آرمان‌های اسلامی نظام به خوبی برقرار شده بود که ادامه این تعامل نیز از مهم‌ترین خواسته های مردم از تصمیماتی است که در مجمع تشخیص مصلحت و دیگر نهادها اتخاذ می‌شود.

کولایی هم به این نکته اشاره کرد و با بیان اینکه آیت الله هاشمی رفسنجانی از چهره‌های شناخته شده ای است که نقش بسیار تعیین کننده ای در مسیر رفع مشکلات ایجاد شده و تحولات کشور داشته، گفت:« بر همین اساس او توانست بسیاری از مشکلات ایجاد شده در مجمع و مجلس را پایان دهد و نقش میانجی گری مجمع تشخیص مصلحت که از مهم ترین وظایف آن است را به خوبی ایفا کند.»

با تمام این تفاسیر بیشترین انتظاری که از فردی که بعد از رئیس فقید مجمع بر مسند ریاست می‌نشیند مطرح است، حفظ و تداوم مسیر طی شده تا زمان فعلی و تلاش برای حل و فصل اختلافات داخلی به بهترین نحو ممکن است. اختلاف نگرش یکی از اصلی‌ترین علل مشکل آفرینی در کشور و خصوصا نهاد های اصلی و مهم کشور است که در حال حاضر چاره اندیشی برای بخش مهمی از آن که محدود به مجمع تشخیص مصلحت می‌شود به عهده آیت الله هاشمی شاهرودی گذاشته شده است.

در ادامه با ریز شدن برروی سوابق آیت الله شاهرودی در میابیم که او از نگرشی سنتی نسبت به مسائل اجتماعی برخوردار است کمااینکه فردی است که در دستگاه قضایی و تحولات مابین آن و جامعه رابطه بسیار نزدیک برقرار کرده بود و با توجه به آشنایی او با نیازهای عموم جامعه انتظار می‌رود در جهت اعتدال و برقراری صلح بین مجمع تشخیص مصلحت و مجلس قدم بردارد.