اعتراض ظريف به يک ديدار

دونالد ترامپ، رييس‌جمهور ايالات متحده دست به دامان آژانس بين‌المللي انرژي اتمي شده است. نهادي كه براساس متن توافق انجام گرفته ميان ايران و ١+٥ مرجع تاييد‌كننده پايبندي ايران به برنامه جامع اقدام مشترك است. مرجعي كه در يك سال و هشت ماه گذشته در ٧ گزارش جامع وفاي به عهد ايران را تاييد كرده است.

روزنامه اعتماد: دونالد ترامپ، رييس‌جمهور ايالات متحده دست به دامان آژانس بين‌المللي انرژي اتمي شده است. نهادي كه براساس متن توافق انجام گرفته ميان ايران و ١+٥ مرجع تاييد‌كننده پايبندي ايران به برنامه جامع اقدام مشترك است. مرجعي كه در يك سال و هشت ماه گذشته در ٧ گزارش جامع وفاي به عهد ايران را تاييد كرده است.

نيكي هيلي، نماينده امريكا در سازمان ملل در برنامه‌اي از پيش اعلام شده روز گذشته به ديدار يوكيا آمانو، مديركل آژانس بين‌المللي انرژي اتمي رفت. بهانه اين ديدار نيز تنها و تنها يك مساله بود: پرونده هسته‌اي ايران.

همزمان با سفر نماينده تندرو و ايران ستيز امريكا در سازمان ملل به وين، «محمد جواد ظريف»، وزير خارجه كشورمان نيز در نامه‌اي به «يوكيا آمانو»، مديركل آژانس بين‌المللي انرژي اتمي درباره تبعات منفي سفر يك مقام امريكايي به وين بر اجراي توافق هسته‌اي ايران و گروه ١+٥ (برجام) هشدار داده است.

ظريف در نامه‌ به آمانو درباره اين سفر نوشته است: «نحوه برنامه‌ريزي و تبليغات درباره اين سفر باعث مي‌شود كه حتي قبل از انجام آن، اجراي موفقيت‌آميز برجام با تبعات زيانباري مواجه شود.» اشاره ظريف مي‌تواند به تلاش امريكا براي تحت الشعاع قرار دادن فضاي مثبت به وجود آمده پس از برجام پيرامون ورود به بازار ايران و تعامل سياسي و اقتصادي با تهران باشد.

دونالد ترامپ، رييس‌جمهور تازه وارد به عرصه سياست در هشت ماه گذشته از روزي كه پا به كاخ سفيد گذاشت تلاش كرده فضاي ابهام پيرامون پايبندي امريكا به توافق هسته‌اي با ايران را حفظ كند تا در سايه آن شركت‌ها و كمپاني‌هاي بزرگ براي بازگشت به تهران در شرايط ترديد و دودلي به سر ببرند.

كليددار جديد كاخ سفيد مي‌گويد كه وزارت امور خارجه، شوراي امنيت ملي و تيمي از معتمدان وي در كاخ سفيد كه مسووليت پرونده ايران برعهده آنها است بايد تا ماه اكتبر نتيجه بازبيني سياست‌هاي كلان امريكا در قبال ايران كه شامل توافق هسته‌اي هم مي‌شود را اعلام كنند. سفر نيكي هيلي به وين نيز در راستاي همين ماموريتي بود كه ترامپ به اعضاي متفاوت كابينه خود داده است.

نيكي هيلي پيش از سفر به وين در گفت‌وگو با خبرنگاران در مورد اهداف سفر و ديدار با آمانو صحبت كرد. به گزارش رويترز، اصلي‌ترين سوالي كه نيكي هيلي به دنبال دريافت پاسخ آن است ميزان دسترسي‌هاي آژانس بين‌المللي انرژي اتمي به تاسيسات نظامي ايران است.

بهانه جديدي كه واشنگتن تلاش مي‌كند با دستاويز قراردادن آن ايران را متهم به نقض توافق هسته‌اي كند. نيكي هيلي در تازه‌ترين سخنان خود بازهم ادعاهاي تاييد نشده و البته تكراري در مورد فعاليت‌هاي ايران را تكرار كرد و گفت: «اگر شما رفتارهاي گذشته ايراني‌ها را بررسي كنيد متوجه مي‌شويد كه آنها در سايت‌هاي نظامي، در دانشگاه‌ها و اماكني نظير اينها فعاليت‌هاي مخفيانه داشته‌اند.

در آن اماكن از قبل مسائلي وجود داشت، بنابراين سوال ما اين است كه آيا آژانس اين موضوع را در بررسي‌هاي خود مي‌گنجاند تا مطمئن شود كه آن مسائل ديگر وجود ندارند؟ آنها اكنون مجوز بررسي سايت‌هاي نظامي را دارند. آنها مجوز بررسي هر سايت مشكوك را دارند. مساله اين است كه آيا اين كار را انجام مي‌دهند؟»

در حالي كه چهره‌هايي مانند ديويد آلبرايت و اولي هاينونن از بازرسان سابق آژانس بين‌المللي انرژي اتمي در نوشتارهاي اخير خود بازي جديد طرح درخواست براي بازرسي از تاسيسات نظامي ايران از جمله پارچين را مطرح كرده‌اند و به نوعي بسترسازي براي اعمال فشار بر آژانس در اين حوزه را آغاز كرده‌اند، نيكي هيلي مي‌گويد كه تنها براي دريافت پاسخ سوال‌هاي امريكا است كه به وين سفر كرده و تلاش نخواهد كرد آژانس را به سمت انجام كاري سوق دهد؛ ادعايي كه با سياست‌هاي پيشين و تلاش‌هاي تيم ترامپ براي زيرپاگذاشتن برجام همخواني ندارد.

نيكي هيلي در بخش‌هاي ديگري از گفت‌وگوي خود ادعا كرد كه دونالد ترامپ، رييس‌جمهور امريكا هنوز درباره گام بعدي در خصوص توافق هسته‌اي با ايران تصميمي نگرفته است و به دنبال بهانه‌اي براي باطل كردن توافق هسته‌اي ايران و گروه ١+٥ نيست. وي در اين باره گفت: هنوز تصميمي نگرفته‌ايم. رييس‌جمهور تصميمي نگرفته است. كاري كه ما انجام مي‌دهيم تلاش براي يافتن بيشترين مقدار اطلاعات ممكن است.

هيلي در ادامه اتهام‌هاي پيشين در مورد ايران را تكرار كرد و گفت: ايران، كشوري نيست كه بتوان به آن اعتماد كرد. ايران كشوري نيست كه دليلي براي‌مان باقي گذاشته باشد كه به آن اعتماد كنيم. بنابراين من فكر مي‌كنم رييس‌جمهور كاملا حق دارد كه به ايران مشكوك باشد.

متن نامه محمدجواد ظريف به فدريكا موگريني و يوكيا آمانو:

اقدام امريكا، اعتبار آژانس را به چالش كشيد

عاليجنابان،

هدف از نوشتن اين نامه، جلب‌توجه شما به اقدام ديگري از سوي امريكا است كه مغاير با برجام و قطعنامه ٢٢٣١ شوراي امنيت بوده و اگر براي آن چاره جويي نشود، اعتبار آژانس را به چالش خواهد كشيد.

در خبرها به‌طور وسيعي گزارش شده است كه نماينده دايم امريكا در سازمان ملل متحد «به وين سفر خواهد كرد تا نگراني‌هاي دولت امريكا در خصوص توافق هسته‌اي ايران را با آژانس بين‌المللي انرژي اتمي مورد بحث قرار دهد» و «آژانس را درخصوص پايبندي ايران به توافق تحت فشار قرار دهد.»

اگرچه مقامات امريكايي آزاد هستند كه به وين يا هرجاي ديگري سفر كنند و اگرچه مسوولان آژانس حق دارند افراد مختلف را به حضور بپذيرند، اما هدف اعلام شده اين بازديد موجب برانگيخته شدن نگراني‌هاي جدي نسبت به تخطي‌هاي بيشتر از متن و روح برجام و قطعنامه ٢٢٣١ مي‌شود كه اين‌بار علاوه بر اين مي‌تواند اعتبار آژانس را - كه نقش حياتي براي رژيم عدم اشاعه به‌طور كلي و براي برجام به‌طور اخص دارد - مخدوش سازد.

از يكسو، حتي پيش از اينكه اين ديدار محقق شود، نحوه برنامه‌ريزي و اعلان عمومي آن و پيامي كه ارسال مي‌كند، به لحاظ فضاي عدم اطمينان و ابهام‌آميزي كه اين ديدار براي ايجاد آن طراحي شده است، عواقب مخرب قابل ملاحظه‌اي براي اجراي موفقيت‌آميز برجام به دنبال دارد.

از اين منظر، اين هم نمونه ديگري از «سوء نيت» حكومت امريكا، با هدف محدود كردن انتفاع ايران از توافق است؛ يعني همان رويه ثابتي كه نهادها و ارگان‌هاي مختلف در ايالات متحده از زماني كه برجام حتي هنوز در دست مذاكره بود در پيش گرفته‌اند و مستمرا در دولت فعلي اين كشور به نحو وخيم‌تر و آشكارتري تشديد شده است. همانند ساير نمونه‌هايي كه در نامه‌هاي پيشين من به نماينده عالي اتحاديه اروپايي اشاره شد، اين اقدام در تغاير هم با روح و هم متن برجام، خصوصا بندهاي ٢٦، ٢٨ و ٢٩ آن است.