ساختار مدیریت شهری در شهرهای شناخته شده

همان گونه که حاکمیت کلان در هریک از نظام‌های سیاسی دنیا به شیوه‌های مختلفی اجرا می‌شوند، ساختار مدیریت شهری نیز می‌تواند صورت‌هایی متفاوت به خود بگیرد.

سید علی شریفی در روزنامه قانون نوشت: همان گونه که حاکمیت کلان در هریک از نظام‌های سیاسی دنیا به شیوه‌های مختلفی اجرا می‌شوند، ساختار مدیریت شهری نیز می‌تواند صورت‌هایی متفاوت به خود بگیرد.

شهرداری و شورای شهر، دو رکن اصلی مدیریت شهری هستند که نقش قوای اجرایی و مقننه در مقیاس یک شهر را تداعی می‌کنند. این یادداشت، مروری بر ساختار اجرایی مدیریت شهری در چند نمونه حايز اهمیت است.در ابتدا به پاریس می‌پردازیم، شهری با جایگاهی ویژه در سیر تحولات شهرسازی.

پایتخت فرانسه نه تنها یک شهر که یک کمون (ایالت) نیز محسوب می‌شود و شهردار نماینده دولت مرکزی در این شهر و عضو هیات دولت است. برنامه‌ریزی شهری، مدیریت ترافیک شهری، حفاظت از محیط زیست، رسیدگی به امور فرهنگی، جوانان و ورزش، رسیدگی به امور رفاهی و خدمات اجتماعی، امور اقتصادی و انجام کلیه امور عمرانی شهر در اختیار این سازمان است.

شهر پاریس در دو سطح مختلف، دو شورا دارد. در یک سطح، شورای مناطق است که در هریک از مناطق بیست گانه توسط مردم آن منطقه انتخاب می‌شود. تعداد اعضای شورای هر منطقه حداقل ۱۰ نفر و مجموع آن‌ها در کل پاریس ۳۵۴ نفر است. شهردار هرکدام از مناطق توسط اعضای شورای همان منطقه انتخاب می‌شود.

در مرحله بعد، شورای هر منطقه تعدادی از اعضای خود را جهت عضویت در شورای ۱۶۳ نفره شهر پاریس برمی‌گزیند. کسی که به عنوان رییس شورای شهر توسط اعضا انتخاب می‌شود، شهردار پاریس می‌شود. این انتخاب همچون انتخابات ریاست جمهوری آمریکا به صورت الکترال برگزار می‌شود و تمام اعضای شورای هر منطقه موظفند صرف نظر از گرایش حزبی شخصی، به کاندیداي حزب پیروز در منطقه متبوع خود رای دهد.

شهردار کنونی پاریس خانم «آن ایدالگو» از حزب سوسیالیست، نخستین زنی‌ست که از سال ۲۰۱۴ در این جایگاه قرار گرفته است.

برلین همچون پاریس یک ایالت-شهر محسوب می‌شود. نظام فدرالی آلمان موجب شده تا شهردار این شهر از قدرت فراوانی برخوردار باشد. مردم برلین هر 5سال یک‌بار 141 عضو سنای شهر خود را برمی‌گزینند. در مرحله بعد، اعضای این پارلمان شهری، شهردار و هشت نفر از معاونان وی را از میان خود انتخاب می‌کنند.

سناتورهای معاون شهردار جایگاهی همانند وزیر در دولت داشته و بدین شرح هستند: کار، ادغام مهاجرین و امور زنان، آموزش و پرورش، جوانان و علوم، امور مالی، امور اجتماعی، بهداشت و درمان، امور داخلی و ورزش، عدالت و حمایت از مصرف کنندگان، توسعه شهری و محیط زیست و در نهایت امور اقتصادی، فناوری و تحقیقات.

ضمن آنکه یک سناتور نیز به عنوان صدراعظم انتخاب می‌شود. علاوه بر این، هر یک از 12 منطقه شهر یک شورای محلی با پنج عضو دارد. این اعضا توسط انجمن آن منطقه که منتخب مردم است، انتخاب شده و یک نفر را به عنوان شهردار همان منطقه با قدرتی محدود نسبت به شهردار برلین انتخاب می‌کنند.

منطقه‌بندی شهر متاثر از ساختار شهرهای کوچک و روستاهایی است که برلین امروز را تشکیل داده‌اند. هم اکنون «میشائل مولر» سوسیال دموکرات، شهردار برلین است. شهردار برخی دیگر از شهرهای دنیا به‌طورمستقيم توسط مردم آن شهر انتخاب می‌شوند. لندن نیز از سال 2000 در حال تجربه این شیوه از انتخاب شهردار است. سال گذشته «صادق خان» کاندید حزب کارگر به‌عنوان نخستین مسلمان توسط مردم این شهر به عنوان شهردار انتخاب شد.

مردم لندن در هر انتخابات چهار ساله، علاوه بر شهردار اعضای انجمن شهر را نیز انتخاب می‌کنند. 11نفر از اعضای 25 نفره انجمن شهر توسط کل مردم شهر انتخاب می‌شوند. سایر اعضای انجمن شامل نمایندگان مناطق چهارده گانه لندن هستند که توسط شهروندان همان منطقه برگزیده می‌شوند.

انجمن شهر لندن شامل 13 کمیته حسابرسی، کمیته بودجه و عملکرد، کمیته فرعی بودجه مونیتورینگ، کمیته رسیدگی و تایید انتصابات، کمیته اقتصاد، کمیته محیط زیست، کمیته نظارت، کمیته سلامت، کمیته مسکن، کمیته برنامه‌ریزی، کمیته پلیس و جرایم، کمیته احیا و کمیته حمل ونقل است.مردم توکیو نیز شهردار خود را هر چهار سال یک‌بار به طور مستقیم انتخاب می‌کنند.

خانم «یوریکو کویکه» کمتر از یک سال پیش توسط مردم توکیو انتخاب شد تا این شهر نیز تجربه نخستین شهردار زن خود را داشته باشد. از سوی دیگر، شهروندان کلانشهر توکیو 127 عضو انجمنی را به عنوان اعضای پارلمان محلی انتخاب می‌کنند. این کلانشهر 13 میلیونی شامل 23 منطقه ویژه، 26 شهر، 5 شهر کوچک و 8 روستاست که به طور کلی در قالب 42 منطقه، هریک نمایندگانی را جهت عضویت در انجمن کلانشهر برمی‌گزینند.

انجمن مذکور در زیرمجموعه خود، هفت کمیسیون را دربرمی‌گیرد. این کمیسیون‌ها شامل آموزش و پرورش، مدیریت انتخابات، امور کارکنان، حسابرسی و بازرسی، روابط کار، سلب مالکیت و امنیت عمومی هستند.به طور کلی در تجارب جهانی آنچه اهمیت دارد وابستگی وی به انتخاب شهروندان و ضرورت پاسخگویی به ایشان است.

از سوی دیگر با تفویض اختیارات هرچه بیشتر به حکمرانی محلی، شاهد قدرت اثرگذاری بالای مجموعه مدیریت شهری هستیم. بر این اساس ضمن آنکه شهرداران بسیاری از شهرهای دنیا دارای قدرت فراوانی شده‌اند، همپای آن‌ها پارلمان شهری در آن مناطق نیز دارای قدرت فراوانی نه تنها در قانونگذاری، بلکه در برنامه‌ریزی و نظارت شده‌اند.