چند نكته ظريف با آقای ظريف

نگارنده چون از ارادتمندان و علاقه مندان به آقاي دكتر ظريف است ، به‌لحاظ جلوگيري از سوءبرداشت و اثرگذاري منفي در فضاي راي اعتماد، نگاشتن اين نوشتار را به اكنون موكول كرد.

احمد دنیانور در روزنامه قانون نوشت: نگارنده چون از ارادتمندان و علاقه مندان به آقاي دكتر ظريف است ، به‌لحاظ جلوگيري از سوءبرداشت و اثرگذاري منفي در فضاي راي اعتماد، نگاشتن اين نوشتار را به اكنون موكول كرد.

اينك كه سردار عرصه ديپلماسي و فرزند امين ، شجاع و متدين اين ملت با راي قاطع نمايندگان مردم بر صندلي مديريت دستگاه ديپلماسي كشور مقتدرانه تكيه زده است لازم است چند نكته ظريف اما مهم با ايشان مطرح شود .شايد به دليل موفقيت وزير امور خارجه در مذاكرات نفس‌گير هسته اي وتوفيق ايشان وتيم شان در به ثمر نشاندن برجام، نقاط ضعف عملكرد ايشان ديده نمي‌شود ولي نديدن، نشانه نبودن نيست .

اولين نكته، اداره امور دستگاه ديپلماسي ايران يعني اداره امور خود وزارتخانه است . به شهادت ده‌ها ديپلمات ارشد وزارت امور خارجه، شرايط اداره وزارت امور خارجه در وضعيت بحراني و بسيار اسفناكي است تا جايي كه بعضي از كاركنان وزارت امور خارجه اين دوره را بي سرو سامان‌ترين دوران عمر وزارت امور خارجه مي دانند وشايد بايد امير كم بديل ديپلماسي ايران، قائم مقام و معاون قدرتمندي براي اداره امور وزارتخانه به‌كار گيرند .

نكته دوم در همين راستا خالي بودن ده‌ها نمايندگي ايران است يعني در ده‌ها كشور، سفير و رييس نمايندگي نداريم . در حالي كه ديپلمات هاي ارشد در وزارتخانه معطل هستند . اعزام و بازگشت بسياري از افراد نمايندگي اعم از سفير و نفر دوم و يا رايزنان و دبيران همزمان است و اين موجب تخليه تجربه و تاريخچه كارهاي در دست اجراست.

نكته بسيار مهم كه فريادهاي بجاي رييس كميسيون اقتصادي مجلس را درآورد عدم تمركز و توجه به ديپلماسي اقتصادي است . نه تنها وزارتخانه معاونت اقتصادي ايجاد شده در دولت اصلاحات را به دليل بي توجهي در دولت نهم جمع آوري كرده بلكه در ۹۰ درصد سفارتخانه ها و نمايندگي ها ، كارشناس اقتصادي و بازرگاني وجود ندارد . با نيم نگاهي به تعداد كارشناسان اقتصادي در سفارتخانه هاي ساير كشور ها در ايران متوجه ضرورت اقدام عاجل آن خواهيم بود .

در سفارت كشورهاي اروپايي بين۶۰ تا ۸۵ درصد ديپلمات هاي مقيم كارشناسان اقتصادي هستند . حتي از فعالين اقتصادي بخش خصوصي خود بهره مي گيرند و اين مي تواند الگوي مناسبي براي وزارت امور خارجه باشد . به نحوي كه فعالان موفق اقتصادي به عنوان مستشاران افتخاري مانند كنسول هاي افتخاري به كار گرفته شوند .

ما نياز فوري به اقدامات اقتصادي داريم و وزارت امور خارجه كه در بسياري ازكشورها نامش وزرات توسعه تجارت خارجي است، در خواب زمستاني است .ضرورت ايجاد و احياي معاونت اقتصادي وزارتخانه از هر روز ديگري بيشتر خودنمايي مي كند؛و نكته بعد رفتار و عملكرد بدون نظارت سفارتخانه هاي خارجي در ايران با هموطنان ايراني است .

عزت و اقتدار كشور دقيقا يعني عزت و اقتدار هر ايراني . وقتي سفارتخانه ها به هر نحوي با شهروند ايراني رفتار محترمانه اي ندارند معني و مفهوم آن غفلت دستگاه ديپلماسي است . از آنجايي كه محل مناسبي براي متقاضيان تدارك نمي بينند تا جايي كه از دادن ويزا با آماري بسيار بالا خودداري مي كنند يا به كشورهاي همسايه ارجاع مي دهند و اين اوج ذلت است .

مي طلبد در ساختار وزارت امور خارجه اداره كل نظارت بر نمايندگي هاي خارجي ايجاد و از توانمندي هاي خود براي نظارتي نامحسوس برعملكرد نمايندگي هاي خارجي بهره مند شوند .

به طور مثال سفارت بريتانيا در مواجهه با درخواست ماهيانه 2000نفر براي ويزا تنها براي كمتر از 100 نفر ويزا صادر مي كند . همين افراد وقتي به كشور هاي همسايه مي روند ويزا دريافت مي‌كنند.

گويا در اين فضاي بي نظارت و بازار شام، شهروندان ايراني فقط بايد هزاران دلار در خارج از كشور هزينه كنند !و نكته آخر ؛ در حالي كه در بعضي از كشورهاي پيشرفته، معاونت ديپلماسي عمومي وجود دارد، در ايران اين اداره به سخنگو ويا معاون ديگري به عنوان شغل دوم واگذار مي‌شود و اين پتانسيل بسيار بزرگ اثبات شده جهاني به هدر مي رود.

در ايران ده‌ها انجمن دوستي و موسسه‌هاي غير دولتي وجود دارد ولي دريغ از هماهنگي و حمايت . جالب است كه قبلا شوراي هماهنگي انجمن هاي دوستي، يك سازمان داشت ولي امروزه با انحلال آن شورا در دولت يازدهم كارها از تمركز خارج و آقا يا خانم سخنگو به عنوان چرخ پنجم (زاپاس) به اداره ديپلماسي عمومي نگاه مي كند و آقاي وزير هم كه اصلا نگاه نمي كند.

جالب تر همين ديپلماسي عمومي در روزهاي سخت تحريم درب ها را باز نگه داشته بود و گاهي اقدامات بزرگي انجام مي دادند كه البته گوش شنوايي براي شنيدن آن‌ها نيست . به‌هرحال ضمن تاكيد بر توانمندي هاي وزير كاردان امور خارجه‌مان ، لازم است به چند نكته اشاره شده حتما توجه ويژه داشته و تابلوي زيباي عملكرد خود را از اين نقايص مهم ولي جزيي پاك كند .