۵۸۸۶۵۰ ۰۴ شهریور ۱۳۹۶ ۱۶:۲۹

محیط‌ زیست، قربانی فقدان شفافیت می شود

مدیر کل محیط‌زیست استان مازندران در خبری که روز ۲۶ مرداد منتشر شد اعلام کرد که سازندگان سد هراز به وعده خود برای پاکسازی مخزن سد از زباله‌هایی که نزدیک به دو دهه در منطقه مخزن سد دپو شده‌اند عمل نکرده‌اند و آبگیری سد باعث آلوده شدن آب مخزن می‌شود.

محمد فاضلی در روزنامه آرمان نوشت: مدیر کل محیط‌زیست استان مازندران در خبری که روز ۲۶ مرداد منتشر شد اعلام کرد که سازندگان سد هراز به وعده خود برای پاکسازی مخزن سد از زباله‌هایی که نزدیک به دو دهه در منطقه مخزن سد دپو شده‌اند عمل نکرده‌اند و آبگیری سد باعث آلوده شدن آب مخزن می‌شود.

وی گفت: «سد نمی‌خواهیم، شکایت می‌کنیم. فرماندار آمل در اظهارنظری که امروز در خبرها منتشر شد، گفته است: «مدیرکل محیط زیست مازندران مگر قیم مردم آمل است که می‌گوید سد نمی‌خواهیم؟»

درک معنای این دو اظهارنظر متناقض نیازمند توجه به چند نکته است؛ اگر قوانین کشور الزام می‌کرد که گزارش ارزیابی تأثیر محیط‌زیستی همه پروژه‌های عمرانی از جمله سدها، قبل از تصویب ساخت و آغاز عملیات، منتشر شود، مردم و فعالان محیط‌زیست امروز با فهمیدن این نکته که پسماندگاه و محل دفن زباله شهر آمل در مخزن سد هراز قرار دارد، غافلگیر نمی‌شدند.

نظر اداره محیط‌زیست آمل توان غلبه بر نظر سیاسی فرماندار را نداشت. به این دلیل روشن که از روز اول، شفافیت لازم درباره ابعاد محیط‌زیستی ساخت سد وجود نداشته است. اکنون معلوم شده که پسماندگاه از ابتدا در مخزن بوده و اکتفا به یک وعده برای پاکسازی محل، صدور مجوز را امکانپذیر کرده است و تازه امروز معلوم می‌شود به فرض پاکسازی، آلودگی ناشی از دو دهه دفن زباله در محل، دست از سر آب مخزن بر نخواهد داشت.

نوع مواجهه سیاسی با مسأله محیط‌زیست از کلام فرماندار آمل - فرماندار آمل نه مقامی بالاتر- آشکار می‌شود. برخی سیاسیون تصور می‌کنند مسئولان محیط‌زیست چه حقی دارند که درباره مسائل عمرانی اظهار نظر کنند؟ و از نظر عده‌ای بیان یک نکته کارشناسی، همانا قیم شدن برای مردم است.

این موضوع نشان می‌دهد که مسائل کارشناسی و تخصصی چه آسان می‌تواند از مقابل نگرش‌های سیاسی محض عقب نشینی کند و نکته مهم اینکه چنین اتفاقی اغلب به‌نام مردم صورت می‌گیرد. جامعه و فعالان محیط‌زیست و پشتوانه‌های حقوقی آن چندان قدرتمند نیستند که از مدیرانی مانند فرماندار منطقه بپرسند مگر شما متخصص محیط‌زیست هستید؟

و روزی که آب شیرین و زلال سد، بعد از هزینه سنگین، قربانی شیرابه‌های زباله شود و متعاقب آن بیماری‌های عفونی که با آب منتقل می‌شود فراگیر شد، شما مسئولیت می‌پذیرید؟ آیا اگر امروز اداره محیط‌زیست مسئول نباشد، شما آن‌ روز مسئول خواهید بود؟ این اولین بار نیست که ساخت و آبگیری سدها - به‌رغم هشدارهای محیط‌زیستی- خطرآفرین می‌شود.

شاید در مهم‌ترین این گونه اقدامات، هشدار سازمان حفاظت محیط‌زیست برای آبگیری نکردن سد گتوند در سال ۱۳۹۰ توسط رئیس‌جمهور وقت نادیده گرفته شد و چه تلخ گذشت آنچه را که در شش سال گذشته شاهدش بوده‌ایم. این بار نیز ممکن است فاجعه‌ای در راه باشد. من نمی‌توانم درباره درستی یا نادرستی آنچه درباره قرار گرفتن پسماندگاه زباله شهر آمل در مخزن سد هراز اظهار نظر کنم.

زیرا گزارش ارزیابی محیط‌زیستی سد منتشر نشده و در دسترس نیست اما می‌شود توصیه کرد دست از منافع کوتاه‌مدت بکشید و اگر چنین است و هشدارهای محیط‌زیستی درست هستند، منبع آبی مهمی در شمال ایران را نابود نکنید. سلامت مردم را بازیچه قرار ندهید و اگر دیگران را قیم مردم نمی‌دانید، خود هم قیم مردم نشوید.

با مردم شفاف باشید، ما حق تکرار خطاهای گذشته را نداریم. یک گتوند برای عبرت گرفتن کافی است. شفافیت، درمان دردهای بسیار جامعه ماست، حتی سرطان‌هایی که این روزها از هر خانواده‌ای قربانی می‌گیرد.