پيوند ميان گردشگري و محيط زيست

در سال‌هاي اخير، چرخه معيوبي در كشور شكل گرفته است به اين‌صورت كه متوليان، بر طبل ازدياد گردشگر و رونق گردشگري مي‌كوبند و تبليغاتي شكل مي‌گيرد و يك منطقه به مقصد گردشگري تبديل مي‌شود.

الهام معيني جزني در روزنامه اعتماد نوشت: ١-‌ در سال‌هاي اخير، چرخه معيوبي در كشور شكل گرفته است به اين‌صورت كه متوليان، بر طبل ازدياد گردشگر و رونق گردشگري مي‌كوبند و تبليغاتي شكل مي‌گيرد و يك منطقه به مقصد گردشگري تبديل مي‌شود.

اما از آن روي سكه، منطقه بكر دست نخورده‌، به يكباره زير پاي گردشگران له مي‌شود و محيط زيستش آنقدر تحت تاثير قرار مي‌گيرد كه آه و فغان تمام فعالان محيط زيستي درمي‌آيد. نمونه‌هايي از اين دست در كشور كم نبوده و نيستند: تنگه واشي، ييلاقات ماسال، روستاي ماسوله، باداب سورت، كوير مرنجاب، مصر و بسياري از مكان‌هاي ديگر كه احتمالا به ذهن شما هم خطور كرده است.

اما در اين ميان، مساله جذب گردشگر و درآمدهاي حاصل از آن و حفاظت محيط زيست، دو مقوله‌اي هستند كه نمي‌توان هيچ‌يك را ناديده گرفت. در تمامي دنيا براي ارتباط درست ميان اين دو، تمهيدات و روش‌هاي مختلفي را درنظر گرفته‌اند. گردشگري سبز، آموزش‌ زيست‌محيطي به گردشگران، تورگردانان و جوامع محلي از آن‌جمله هستند كه سعي مي‌كنم به دفعات در اين ستون به آن بپردازم.

يكي از مباحث جديد در حوزه گردشگري سبز، ايجاد اكوموزه‌هاي منطقه‌اي است كه به جذب گردشگر كمك شاياني كرده و از سوي ديگر مبلغ خوبي براي فعاليت‌هاي زيست‌محيطي است. فلسفه ايجاد اكوموزه شامل حفاظت از طبيعت و ميراث فرهنگي در جهت پيشرفت گردشگري و تحول اقتصادي مناطق روستايي است.

ميراث واقعي اكوموزه‌ها، يادمان گروهي مردمي است كه زيستگاه‌شان محيط معيني بوده و شامل تمامي جنبه‌هاي ميراث فرهنگي ملموس (سايت‌هاي باستان‌شناسي، اشيا، بناها و محيط طبيعي) و ميراث فرهنگي ناملموس (فرهنگ عامه، زبان، سنت‌هاي شفاهي) آن منطقه است. اما آنچه اكوموزه‌ها را خاص مي‌كند، اين است كه تاسيس‌شان با تصميم جامعه محلي بوده و آنها، تصميم مي‌گيرند كه يك منطقه به سايت گردشگري تبديل شود.

٢-‌ به تازگي در منطقه آزاد ارس نيز اتفاق جالبي افتاده و اكوموزه‌اي به نام گلفرج به يكي از مقاصد گردشگري منطقه آزاد ارس تبديل شده است. اين موزه در قلب منطقه حفاظت‌شده مراكان تاسيس و هر هفته پذيراي گردشگران و طبيعت‌گرداني است كه اين منطقه مرزي را براي بازديد برگزيده‌اند.

اين اكوموزه از سوي يكي از ساكنين اين روستا و پيشنهاد مدير گردشگري منطقه، تاسيس شد. در زمان شروع كار، خيلي از روستاييان كارهاي اسكندر، باني تاسيس اكوموزه را باور نداشتند. حتي برخي از نزديكان و آشنايان مي‌گفتند كه او ديوانه و مجنون است‌.

به هر ترتيب موزه گلفرج در محل مدرسه متروكه روستا و با حدود ١٢٠ فسيل راه‌اندازي و پس از راه‌اندازي موزه با جمع‌آوري و بازخواني اسناد تاريخي و آثار و لوازم زندگي گذشتگان موزه تكميل شد و شكل و شمايل يك موزه حرفه‌اي را به خود گرفت.

به دليل وجود موزه و توجه ويژه‌اي كه به اين روستا شد، راه خاكي روستا آسفالت شد و روستاييان كم كم به اهميت وجود موزه پي بردند. اما مهم‌ترين تاثيري كه موزه در فرهنگ و رفتارهاي اجتماعي مردم روستا گذاشته است، اولويت دادن به مسائل زيست محيطي است كه در نوع خود در ايران كم‌نظير است.

سال گذشته نزديك به سي نفر از اهالي گلفرج در جلسه‌اي در حياط اكوموزه، شفاها قول مي‌دهند كه دست از شكار بردارند و به ادعاي اهالي روستا هيچ‌كدام از كساني‌كه در آن جلسه حضور داشتند از آن زمان تاكنون به شكار نرفته‌اند.

٣-وقت آن رسيده تا در گوشه و كنار كشور، در روستا و شهرها، گلفرج‌ها پيدا شوند. حمايت‌ها صورت بگيرد و گردشگري و محيط‌‌زيست يك آشتي‌كنان حسابي برپا كنند.