زیر و بم حذف اپ‌های ایرانی از اپ استور

مجله دیجی کالا - یوسف اسفندیاری: به‌احتمال‌زیاد در چند روز گذشته اخباری مبنی بر حذف اپلیکیشن‌های ایرانی از اپ استور به گوشتان خورده است. از جمله‌ی این اپلیکیشن‌ها، می‌توان به دیجی‌کالا، علی‌بابا، الوپیک، تخفیفان، دلیون، اسنپ و تپ‌سی اشاره کرد. البته این اولین باری نیست که اپل اقدام به حذف اپلیکیشن‌های ایرانی کرده است. در ادامه با دیجی‌کالا مگ همراه باشید تا به زیر و بم این خبر بپردازیم.

‌
سابقه‌ی حذف اپلیکیشن‌های ایرانی از اپ استور

در ماه بهمن سال ۹۵، اپل تعدادی از اپلیکیشن‌های ایرانی ازجمله دیجی‌کالا را از اپ استور حذف کرد. اپل دلایل این حذف را به‌روشنی بیان نکرد. در آن موقع، توسعه‌دهندگان ایرانی که می‌خواستند اپلیکیشنی را در اپ استور قرار دهند، با پیامی مواجه می‌شدند که در بخشی از آن آمده بود: «حضور اپ‌های تسهیل‌کننده‌ی امور مالی برای شرکت‌های داخل ایران ممکن است مطابق با قوانین مربوط به تحریم ایران نباشد» و در ادامه اعلام شده بود که به همین دلیل نمی‌توانند اپلیکیشن را قبول کند.

البته با توجه به شواهد و قرائن، مشخص شد که مشکل اپل با سیستم پرداخت شاپرک است و دولوپرها توانستند با ترفندهایی از جمله انتقال سیستم پرداخت به محیط وب، موافقت اپل را جلب کنند و بار دیگر اپلیکیشن خود را در اپ استور قرار دهند. نباید فراموش کرد که سیستم پرداخت شاپرک به‌طور کامل از سیستم جهانی جدا است و هیچ تراکنشی با آن ندارد. بنابراین به نظر می‌رسد فعالیتش منافاتی با شرایط و ضوابط اعلام‌شده‌ی اپل نداشته باشد.
‌
و دوباره حذف

بعدازاین اتفاق، توسعه‌دهندگان با خیال راحت برای چند ماهی به کار خود ادامه دادند تا این‌که با حذف اپلیکیشن‌های معروف از اپ استور، شوکه شدند. اپل پیش از حذف برای تعدادی از شرکت‌ها و توسعه‌دهندگان پیامی ارسال کرده بود، ولی برای برخی همین پیام هم ارسال نشده است.

اپل در پاسخ به اعتراض این شرکت‌ها پیامی فرستاده که در قسمتی از آن آمده است: «بر اساس قوانین تحریم آمریکا، اپ استور نمی‌تواند میزبانی، توزیع یا ارتباط مالی با اپلیکیشن‌ها یا توسعه‌دهندگان مرتبط با کشورهای تحت تحریم آمریکا را بر عهده داشته باشد».


با کمی دقت در این دو پیام اپل که اولی مربوط به بهمن ۹۵ و دیگری مربوط به مشکل اخیر است، متوجه تغییر دلیل این شرکت برای حذف اپلیکیشن‌های ایرانی می‌شویم. در پیام قبلی، «تبادلات مالی» کلیدواژه‌ی اصلی محسوب می‌شد و با حل آن موضوع، شرکت‌ها توانستند بار دیگر به اپ استور بازگردند.

اما در پیام جدید، می‌بینیم که علاوه بر بحث تبادلات مالی، عنوان شده که توسعه‌دهندگان و اپلیکیشن‌های مربوط به کشورهای تحریم شده‌ی آمریکا (که مشخصا ایران هم یکی از آن‌ها است) هم مشمول این محدودیت هستند. پس این بار قضیه بسیار جدی‌تر است. البته اپل هنوز همه‌ی اپلیکیشن‌های ایرانی را حذف نکرده اما بسیاری از آن‌ها به‌محض ارایه‌ی نسخه‌ی به‌روزرسانی از اپ استور حذف می‌شوند.

اما بحثی که پیش می‌آید این است که اپل چرا حالا این کار را انجام داده است؟ زیرا از بهمن تا الان، تحریم جدیدی پیرامون شرکت‌های اینترنتی تصویب نشده است. البته همان قانون تحریم مالی علیه ایران آن‌قدر ابهامات قانونی دارد که هر شرکتی می‌تواند تفسیر شخصی خود را از آن ارایه دهد. یکی از این ابهامات، در بندی از این قانون است که در مورد فعالیت‌های مرتبط با اینترنت نوشته شده.

در بخشی از این قسمت عنوان شده که فعالیت‌های اینترنتی مانند اپلیکیشن‌هایی که رایگان باشند، مشمول این قانون نخواهند بود. در مورد اخیر هم تمام این اپلیکیشن‌های حذف شده رایگان هستند و اگر پولی هم در آن‌ها ردوبدل می‌شده، در داخل کشور بوده و مبادله مالی با اپل نداشته‌اند. علاوه‌براین تمام این اپلیکیشن‌ها توسط شهروندان عادی مورد استفاده قرار می‌گرفتند و ارتباطی با دولت نداشتند.

این‌طور که به نظر می‌رسد، اپل با توجه به روند اقدامات دولت جدید ایالات متحده خواسته پیش‌دستی کند تا در آینده دچار مشکل نشود. زیرا اگر این اقدام اپل با توجه به قانون بوده، سوال این است که چرا گوگل چنین محدودیت‌هایی را اجرا نمی‌کند؟
‌
واکنش‌ها

همان‌طور که انتظارش می‌رفت، این اقدام اپل با واکنش سریع کاربران ایرانی مواجه شد. از طرف مقامات رسمی، محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در توییتی اعلام کرده که این موضوع را پیگیری می‌کند. کاربران ایرانی هم با گذاشتن هشتگ #StopRemovingIranianApps در توییتر اعتراض خودشان را به گوش دیگران می‌رسانند.

تعدادی از فعالان اکوسیستم استارتاپی ایران و کاربران عادی با امضای یک طومار از تیم کوک، مدیرعامل اپل، می‌خواهند که روند حذف اپلیکیشن‌های ایرانی را از اپ استور متوقف کند. در این طومار که تابه‌حال بیش از ۵ هزار نفر آن را امضا کرده‌اند آمده است که در ایران حدود شش میلیون نفر مشتری اپل هستند و درحالی‌که متوسط درآمد ماهانه حدود ۴۷۰ دلار است، به‌طور متوسط حدود دو برابر آن یعنی ۸۵۰ دلار برای خرید یک آیفون پول داده‌اند.

البته تاثیر چنین اقداماتی را فقط زمان مشخص می‌کند؛ اما همین فعالیت‌ها موجب بازتاب گسترده‌ی این اقدام اپل در سایت‌های معتبر تکنولوژی شده است.
‌
تاثیر این اقدام بر شرکت‌ها و استارت‌آپ‌های ایرانی

بنا بر گفته‌ی وزیر ارتباطات، حدود ۱۱ درصد از سهم بازار گوشی ایران متعلق به آیفون‌ها است. بنابراین از دسترس خارج شدن این بازار می‌تواند ضرر زیادی را به شرکت‌های ایرانی برساند. البته ضرر همه‌ی شرکت‌ها یکسان نیست. برای مثال استارت‌آپ‌هایی مانند اسنپ و تپ‌سی که کاملا اپلیکیشن‌محور هستند بیشترین آسیب را خواهند دید.


علاوه بر این، آینده‌ی شغلی هزاران توسعه‌دهنده‌ی اپلیکیشن‌های iOS با این اقدام در معرض خطر قرار می‌گیرد. اگر این اقدام اپل ادامه‌دار باشد، بخش توسعه‌ی iOS شرکت‌های متعددی تعطیل می‌شود و علاوه بر از بین رفتن بودجه‌ی صرف شده بر این اپلیکیشن‌ها، توسعه‌دهنده‌ها هم بی‌کار می‌شوند.
‌
راه‌حل جایگزین

در نهایت این اتفاقی است که افتاده و بهتر است شرکت‌ها هرچه زودتر راه‌حلی جایگزین ارایه کنند. به‌طور مثال مهدی نایبی، مدیرعامل الوپیک، به سایت Bloomberg گفته که بعدازاین اقدام اپل، تیمی را تشکیل داده‌اند که یک اپلیکیشن تحت وب را برای کاربران iOS توسعه دهند. به نظر می‌رسد که توسعه‌ی اپلیکیشن‌های تحت وب یک راه‌حل خوب برای این مساله باشد و البته تنها راه‌حل هم نخواهد بود.