اعتراض به نادیده گرفتن زنان فیلمساز در ونیز

خبرآنلاین: حضور کمرنگ زنان در جشنواره فیلم ونیز با اعتراضاتی همراه شده است که از دیدگاه مدیر جشنواره وارد نیست.

در سالی که پتی جنکینز با فیلم «زن شگفت‌انگیز» به انحصار مردان پشت دوربین فیلم‌های موفق ابرقهرمانی پایان داد، ایلدیکو انیدی با فیلم «درباره روح و تن» خرس طلایی جشنواره برلین را از آن خود کرد و سوفیا کاپولا با فیلم «فریب‌خورده»‌ در جشنواره کن درخشید و بهترین کارگردان شد، جشنواره ونیز هنوز باشگاهی مردانه است.

جشنواره فیلم ونیز یکی از مهم‌ترین رویدادهای سینمایی سال است و در موضوع اسکار اهمیت آن بیش از هر جشنواره دیگری است. از دل قدیمی‌ترین جشنواره سینمایی جهان در طول چهار سال گذشته فیلم‌هایی بیرون آمده که ۷۲ بار نامزد اسکار و در ۲۳ مورد برنده این جایزه شده‌اند. در این چهار سال فیلم‌های «جاذبه»، «بردمن»، «افشاگر» و «لالا لند» از جشنواره ونیز راهی اسکار شده‌اند و هر یک یا جایزه بهترین فیلم یا جایزه بهترین کارگردانی را از آن خود کرده‌اند.

امسال نیز فیلم‌هایی چون «مادر» به کارگردانی دارن آرنوفسکی و «کوچک شدن» به کارگردانی الکساندر پاین از مدعیان حاضر در جشنواره هستند. در این میان بسیاری معتقدند که توجه ویژه جشنواره به گلچین کردن فیلم‌ها با نگاه به اسکار به بهای نادیده گرفتن موضوع تلاش‌ برای برابری زن و مرد در سینما ختم شده است.

از میان ۲۱ فیلم بخش رقابت اصلی جشنواره فیلم ونیز تنها فیلمی که کارگردان زن دارد، «فرشته‌ها سپید می‌پوشند» به کارگردانی ویوین کو است. به این ترتیب ترکیب بخش رقابتی جشنواره کن با سه فیلمساز زن در مقابل ونیز پیشرو به نظر می‌رسد. ناگفته نماند که جشنواره کن نیز برای بی‌اعتنایی به زنان فیلمساز از سوی چهره‌های سرشناسی چون نیکول کیدمن و جسیکا چستین هدف انتقاد قرار گرفته بود.

در این میان آلبرتو باربرا مدیر جشنواره ونیز حضور کمرنگ فیلمسازان زن را مشکل جشنواره نمی‌داند و باور دارد اینکه تنها یک زن فیلمساز با برآورده کردن معیارهای جشنواره توانسته در بخش رقابتی حضور پیدا کند، ایرادی ندارد. باربرا در این باره گفت: «دوست ندارم در فرایند انتخاب فیلم‌ها به اعداد و آمار اتکا کنم. متاسفم که فیلمسازان زن اندکی در این دوره از جشنواره حضور دارند اما کار ما که تولید فیلم نیست.»

تنها زن فیلمساز حاضر در بخش رقابت اصلی جشنواره نیز در این باره با باربرا هم عقیده است. ویوین کو در این باره گفت: «قطعا دوست داشتم فیلمسازان زن بیشتری در جشنواره حاضر باشند. اما ریشه مشکل جای دیگری است. اگر زنان برای حضور در صنعت فیلمسازی تشویق شوند و فرصت‌های بیشتری برای حضور پشت دوربین پیدا کنند، بدون شک مدام بر تعداد فیلمسازان زن افزوده خواهد شد.»

البته همه با آن‌ها هم عقیده نیستند و تنها بخش تولید فیلم را مسئول مشکل نمی‌دانند. برای نمونه مارتا لازن مدیرعامل مرکز مطالعات زنان در سینما و تلویزیون از دانشگاه سن دیگو در این باره گفت: «برنامه‌ریزان و سازمان‌دهندگان جشنواره‌ها مدام در این باره موضعی دفاعی به خود می‌گیرند و تقصیر را گردن کمپانی‌های تولید فیلم می‌اندازند. این نوعی شانه خالی کردن از مسئولیت است.»

او باور دارد که جشنواره‌ها باید با دقت بیشتری فرایند انتخاب فیلم‌ها و افراد مسئول این کار بررسی کنند تا به تداوم این راه پایان دهند.

در این دوره از جشنواره فیلم ونیز انت بنینگ بازیگر سرشناس آمریکایی رییس هیات داوران بخش رقابت اصلی است و رخشان بنی اعتماد فیلمساز ایرانی در هیات داوران بخش افق‌های جشنواره حضور دارد.