ریاست زنان بلوچ بر ۲۲ کرسی شورای روستا

حمیده امینی فرد در روزنامه ایران نوشت: اهالی خاش برای «دومین بار» رکورد «نخستین‌ها» را زدند. آنها در یک اتفاق ویژه، ۲۲ زن را به ریاست شوراهای روستا انتخاب کردند تا بعد از انتخاب ۱۳۰ زن شورایی برای نخستین بار در تاریخ کشور، یک رویداد نادر دیگر هم رقم بخورد.

اتفاقی که برای چندمین بار، نام زنان بلوچ را از «چکل» و «چاهوک» تا «تیاب» و «طائف» بر سر زبان‌ها انداخت و موجب شد، سه‌شنبه شب تحلیف خاشی‌ها، بیش از همه مراسم‌ها، شبکه‌های اجتماعی و فضاهای مجازی را تحت تأثیر قرار دهد. ماجرای اقتدارزنان بلوچ البته سابقه دیرینه‌ای دارد، چه آنها که با تاریخ سیستان و بلوچستان خو گرفته‌اند، می‌دانند، نبرد «دره نالک» را که چگونه بومیان بلوچی را رودرروی استعمارانگلیس قرار داد. آن زمان، اما این زنان بلوچ بودند که پابه پای مردان، در تلخی تیزاب جنگ، رودرروی استعمار، ایستادند تا ۱۰۰سال بعد، در آرامش سواحل مکران، حضور تاریخی‌شان، پاس داشته شود!

حالا نه تنها این ۲۲ زن در ۴۰ روستا رئیس شده‌اند بلکه ۷۰زن، به عضویت شوراها درآمده‌اند و در ۱۷روستا نیز، از هر ۳نفر منتخب، ۲نفر زن هستند. اگرچه به این آمار باید اعتماد مدیران به انتخاب نخستین فرماندار، بخشدار و شهردار زن در شهرستان خاش را هم، اضافه کرد!

بخش مرکزی خاش، ۱۰ هزار کیلومتر وسعت دارد، چیزی در حدود دو برابر استان البرز اما جمعیتش درحدود ۸۵ هزار نفر است با ۱۹۱ شورای روستا...در انتخابات امسال، در خاش، هزار و ۲۳۵ نفر برای ۵۷۹ کرسی به رقابت پرداختند که ازاین تعداد، ۳۴۷ نفر زن بودند. آماری که رتبه اول شرکت‌کنندگان زن در انتخابات شوراها در کشور را هم رقم زد.

به گفته مجتبی شجاعی، بخشدار بخش مرکزی خاش، از این ۳۴۷ زن، ۷۰ زن تنها در بخش مرکزی خاش در انتخابات شوراها، پیروز شدند که همه آنها، بلوچ و اهل سنت‌اند. در میان آنها افرادی هستند که تنها سواد خواندن و نوشتن دارند و برخی‌ها هم مدرس دانشگاه‌اند. شجاعی می‌گوید که با انتخاب این ۲۲ نفر زن در ۱۹۱ شورا، ۱۵ درصد کل شوراهای روستا، به ریاست زنان اداره می‌شود که این یک آمار بی‌سابقه است! و با آماری که از میزان مشارکت زنان در جوامع روستایی اروپا، منتشر می‌شود، قابل رقابت است.

او معتقد است که حضور فعال زنان در شوراها، درحالی تأمل برانگیز است که سال‌ها، نسبت به این نقطه از سرزمین‌مان، نگرش منفی وجود داشته است و برخی این استان را مترادف با تعصبات طایفه‌ای و خشن توصیف می‌کردند. اگرچه شجاعی تأکید می‌کند که برای رسیدن به این نقطه، بویژه در ۴ سال اخیر، تلاش‌ها و تبلیغات مثبت زیادی صورت گرفته است و امروز خود زنان، انگیزه و تمایل زیادی برای مشارکت اجتماعی و سیاسی پیدا کرده‌اند. درعین اینکه متأهل هستند و امورات زندگی خود را هم می‌چرخانند! به طوریکه درحال حاضر آرامش و امنیت روانی زیادی در بین زنان بلوچ به چشم می‌خورد.

شجاعی معتقد است که اعتماد ویژه جامعه به زنان، اجرای برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی در حوزه بانوان طی ۴ سال اخیر و حمایت آیت‌الله سلیمانی و مولوی عبدالحمید و فتاوای شفاف علمای اهل سنت از حضور بانوان در عرصه‌های اجتماعی با حفظ اعتقادات و سنت‌های قومی و طایفه‌ای، سه عامل تأثیرگذار برای ترغیب زنان به مشارکت فعال در انتخابات امسال بوده است.

به گفته او، انتصاب ۱۴ دهیار دراستان و عملکرد مثبت آنها طی ۴ سال اخیر هم در این اتفاق بی‌تأثیر نبوده است! رویدادی که حتی موجب شد، ریش سفیدان طوایف هم پا پیش گذاشته و از حضور زنان، حمایت‌های معنوی کنند.

به شورا آمدم تا زنان از حق‌شان دفاع کنند

مژگان جهانی، رئیس شورای روستای چورگان است. یک استاد دانشگاه و تحصیلکرده کارشناسی ارشد در رشته فیزیولوژیکی... او علی‌رغم اینکه متأهل و دارای یک فرزند است، هم اکنون به عنوان رئیس شورا، فعالیت می‌کند. «کارکردن در عین مادر بودن»، هم اکنون برای بیشتر زنان ایرانی به یک رویه عادی تبدیل شده، اما در روستایی که زن بودن به تعصبات طایفه‌ای و الگوهای مردانه گره خورده، انتخاب یک زن به ریاست شورا، یک اتفاق ویژه محسوب می‌شود! بویژه وقتی بدانیم که بیشتر دختران این روستا به علت همین خرده فرهنگ‌های غلط اجتماعی با وجود قبولی در رشته‌های ممتازی چون پزشکی و در دانشگاه‌های خوب، از ادامه تحصیل بازمانده‌اند! جهانی می‌گوید که برای رسیدن به چنین جایگاهی، اگرچه خیلی‌ها تشویق و حمایت کرده‌اند، اما تعداد مخالفین هم کم نبوده است.:«می‌گفتند نمی‌تواند، زن که نمی‌تواند حرف بزند.چطور می‌خواهد حق مردم را بگیرد....» او می‌گوید که با هدف تشویق زنان و دختران برای ادامه تحصیل، راه شورا را پیش گرفته است.

«می خواستم زن‌ها بدانند که می‌توانند از حقشان دفاع کنند. آنها باید پایشان به عرصه‌های اجتماعی و سیاسی باز شود. سخت است وقتی در بهترین دانشگاه قبول می‌شوند، اما نمی‌توانند ادامه تحصیل بدهند. خواستم به الگویی برای زنان دیگر تبدیل شوم.»

جهانی معتقد است که تقریباً حدود ۸۰ درصد دختران روستا، اجازه ادامه تحصیل پیدا نمی‌کنند. البته به گفته او با مشارکت فعال زنان در انتخابات شوراها و همینطور فعالیت زنان دهیار و شهردار، فضا نسبت به گذشته به مراتب باز‌تر شده و بشدت بر جریانات اجتماعی روستاها تأثیر گذاشته است. به طوریکه در اغلب روستاها این زنان بودند که برای ثبت‌نام پاپیش گذاشتند و اتفاقاً مردان زیادی هم آنها را حمایت کردند.

درست شبیه روستای افضل آباد که روبه‌روی چورگان، فقط زنان را به عنوان نماینده، راهی انتخابات کرد. آنها حالا شوق تحصیل پیدا کرده‌اند و متوجه شده‌اند که می‌توانند از حق قانونی‌شان حرف بزنند.