بانکداری بدون ربا و چالشی به نام نرخ سود

خبرگزاری ایرنا: هنوز با وجود گذشت بیش از سه دهه از اجرای قانون بانکداری بدون ربا و مزین شدن نظام بانکی به عقود اسلامی، تا حاکمیت کامل احکام شرعی درعملیات بانکی فاصله وجود دارد که نمونه ساده آن، محقق نشدن نرخ سود مورد نظر احکام اسلامی در نظام بانکی است.

پرداخت سودهای قطعی به جای سود علی الحساب به سپرده گذاران و رقابت بر سر پرداخت سودهای نامتعارف از جمله نشان های رعایت نشدن کامل مفاد این قانون در نظام بانکی است که به گفته کارشناسان این امر از دامنه وسیع مشکلاتی که بانکداران آن دست به گریبان هستند، ناشی می شود.

کوروش پرویزیان خاطر نشان کرد: با توجه به بانک‌محور بودن نظام تامین مالی اقتصاد ایران و اینکه سپرده‌های بانکی منبع اصلی عرضه وجوه است، نرخ سود سپرده یک عامل تعیین‌کننده به حساب می‌آید؛ از این رو هرچند با کاهش نرخ تورم انتظار می رود که نرخ سود بانکی کاهش یابد، اما حجم بالای تقاضا برای دریافت تسهیلات، مانع از این کاهش می شود.

به عقیده وی، اگر بانک ها از شیوه های استاندارد برای اندازه گیری ریسک اعتباری استفاده کنند، با مشکلات کمتری در بازپرداخت تسهیلات اعطایی رو به رو می شوند و دیگر مطالبات معوق انباشت نمی شود.

وی در همایش بانکداری اسلامی تاکید کرد که برای خروج از شرایط فعلی باید ۸۰ میلیارد دلار سرمایه جدید به سیستم بانکی تزریق و اصلاحات ساختاری در نظام بانکی ایران انجام شود.

با این کار سرمایه های بانک ملی به 187هزار میلیارد ریال، بانک سپه به 110 هزار میلیارد، بانک مسکن به 80 هزار میلیارد ریال، بانک کشاورزی به 61 هزار میلیارد ریال، بانک صنعت و معدن به 60 هزار میلیارد ریال، بانک توسعه صادرات 35 هزار میلیارد ریال، بانک توسعه تعاون به 9 هزار میلیارد ریال افزایش یافته است.

استفاده از ابزارهای اسلامی برای تنوع در بازارهای پولی و مالی، یکی از روش هایی است که فعالان حوزه بانکی و پولی برای رسیدن به اهداف بانکداری اسلامی بویژه در زمینه نرخ سود بر آن تاکید دارند زیرا در شرایط کنونی اغلب بانک ها تمایل دارند از عقود مشارکتی در پرداخت تسهیلات استفاده کنند که ساده ترین قرارداد اسلامی بانکی به شمار می رود.

وی با تاکید بر انتشار اوراق رهنی مدت دار از سوی بانک ها، آن را شامل قراردادهایی از قبیل فروش اقساطی، اجاره به شرط تملیک و جعاله (به استثنای سلف) با وثیقه‌ رهنی دانست و تصریح کرد که می‌توان از ظرفیت این منابع غیرنقدی برای تنظیم گردش وجوه بانک بهره برد.

قاسمی تاکید کرد: توسعه ابزارهای جدید بانکی همانند انواع صکوک، گواهی‌های سپرده و نیز ایجاد بسترهای لازم برای مدیریت صحیح منابع سپرده‌گذاران می‌تواند آثار و منافع ارزشمندی را برای نظام بانکی در پی داشته باشد.

مسئولان بانک مرکزی امیدوارند با توجه به اقدام هایی که تا پیش از اجرای این بخشنامه برای رفع موانع موجود در مسیر رعایت نرخ سودهای مصوب برداشته اند، بان کها نرخ های مصوب را رعایت کنند اما تا دستیابی به نتیجه و سنجش پایبندی بانک ها باید یک سال دیگر منتظر ماند.