برداشتن گام اول برای یکسان سازی نرخ ارز

روزنامه آرمان در گفت وگو با کمال سیدعلی نوشت: با توجه به اینکه مدتی پیش اختصاص ارز مبادله‌ای به برخی کالاها حذف شده بود، حذف ارز مسافرتی نیز می‌تواند گامی در راستای سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز محسوب شود.

کمال سیدعلی، کارشناس بانکی در گفت‌و‌گو با آرمان می‌گوید: «ارز مسافرتی به مدت چندین سال است که با نرخ کمتر از نرخ بازار آزاد ارائه می‌شود. تفاوت نرخ ارز دولتی با بازار آزاد مبلغ ۵۰۰تومان است و این مساله برای افزایش مسافرت‌های خارج از کشور ایجاد انگیزه ‌می‌کند.»

ارز مسافرتی به مدت چندین‌سال است که با نرخ کمتر از نرخ بازار آزاد ارائه می‌شود. تفاوت نرخ ارز دولتی با بازار آزاد مبلغ ۵۰۰تومان است و این مساله برای افزایش مسافرت‌های خارج از کشور ایجاد انگیزه ‌می‌کند. مسافران ایرانی که بالای ۱۲ سال داشته باشند، می‌توانند برای سفرهای خارج کشور از طریق هوایی، زمینی، ریلی و دریای ۳۰۰دلار آمریکا یا معادل آن با نرخ مبادله‌ای ارز مسافرتی از دولت دریافت کنند. در مبحث مربوط به ارز مسافرتی زائران نیز باید به این نکته اشاره کرد که آمار بالایی را از دریافت ارز مسافرتی به خود اختصاص داده است.

ارز توسط دولت از خارج کشور خریداری و تبدیل به اسکناس می‌شود. با توجه به اینکه مدتی پیش اختصاص ارز مبادله‌ای به برخی کالاها حذف شده بود، حذف ارز مسافرتی نیز می‌تواند گامی در راستای سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز محسوب شود. در این راستا بعد از تک‌نرخی‌شدن ارز، مرکز مبادلات ارزی نیز با حذف ارز مبادله‌ای تمامی ارزها را با یک نرخ در بازار آزاد توزیع می‌کند.

در سال‌های اخیر بحث‌های زیادی پیرامون پرداخت ارز مسافرتی وجود داشت. این موضوع به‌ویژه در اوایل دهه ۹۰ و در مقاطعی که دامنه نوسان بسیار زیاد بود، انتقادات فراوانی را برانگیخت. درآن زمان اختلاف قیمت رسمی و غیررسمی آن‌قدر زیاد بود که برخی مسافران ارز مسافرتی را تحویل گرفته و بخشی از آن را در بازار آزاد به فروش می‌رساندند. این مساله به حضور دلالان در بازار آزاد ارز دامن می‌زد. با این حال، در سال‌های اخیر از یک‌سو اختلاف قیمت بین دو نرخ پایین آمد و از سوی دیگر، میزان پرداخت ارز مسافرتی محدود شد و به ۳۰۰ دلار در سال رسید.

اگر سیستم بانکی بتواند ارز را به قیمت دولتی بفروشد و مسافران خارجی ارز را با نرخ بازار آزاد خریداری کنند، در این راستا مراجعات به بازار آزاد کمتر صورت می‌پذیرد، اما دراصل قضیه تفاوتی ایجاد نمی‌شود، چرا که هر دو منبع ارز‌ بانک مرکزی است. مقرون به‌صرفه نیست مسافران ارز را به‌صورت حواله دریافت کنند. بنابراین ارز در هر دو بازار به‌صورت اسکناس‌ از طریق بانک مرکزی تهیه می‌شود. ارز واردات نیز باید به‌صورت آزاد فروخته شود، چرا که به نرخ ارز واردات نیز یارانه تعلق می‌گیرد.

با توجه به اینکه ارز مسافرتی جزو موضوعات غیرضروری محسوب می‌شد، دلیلی وجود نداشت که دولت برای سفرهای خارج از کشور و به‌ویژه برای مسافرت‌های تفریحی برای ارز یارانه قائل شود. این اقدام بانک مرکزی برای فروش نرخ واقعی ارز در مورد سفرهای خارجی کاملا درست بوده است. حذف ارز دولتی باعث می‌شود از سفرهای خارجی جلوگیری شود و سفرهای داخلی رونق پیدا کند.

تثبیت نرخ بازار ارز می‌تواند یکی از این دلایل باشد. درواقع قیمت ارز همان نرخ بازار است. دلیلی برای دادن یارانه به ارز مسافران خارج از کشور توسط بانک مرکزی وجود ندارد.

ارز مسافرتی تاثیر آن‌چنانی بر افزایش نرخ ارز در بازار نخواهد داشت.

بانک مرکزی اعلام کرده است در سال جاری همانند سال‌های گذشته، ارز مسافرتی به میزان حداکثر 200 دلار آمریکا به نرخ مبادله‌ای با ارائه گذرنامه معتبر ‌جمهوری اسلامی ایران و بلیت مسافرت به زائران تعلق می‌گیرد. زائران می‌توانند از طریق بانک‌های ملی ایران، ملت و سامان اقدام به خرید ارز مسافرتی کنند. لازم به ذکر است طبق بخشنامه جدید، از بیستم شهریور فروش ارز مسافرتی اجرا خواهد شد و ارز مسافرتی با نرخ آزاد فروخته می‌شود.