دستاورد همگرایی تهران - مسکو در دولت روحانی

روزنامه مردم سالاری در گزارشی، نوشت: محمدجواد ظریف امروز (چهارشنبه) در راس هیاتی عازم سوچی روسیه می‌شود. بهرام قاسمی‌رییس مرکز دیپلماسی عمومی‌وزارت امور خارجه هدف از سفر وزیر امور خارجه به سوچی را دیدار و گفت وگو با مقامات فدراسیون روسیه عنوان کرد.

در ادامه این گزارش آمده است: روابط و همکاری‌های استراتژیک دو قدرت منطقه موضوعی است که همواره در جریان سفر مقامات دو کشور و تبادل هیات‌های سیاسی مورد توجه کارشناسان قرار می‌گیرد. همکاری‌هایی که پس از روی کار آمدن ترامپ بیش از پیش مورد توجه و حساسیت واشنگتن نیز قرار گرفته است.

ایران و روسیه در طول تاریخ دو کشور همواره دارای روابط پر فراز و نشیبی بوده‌اند. روابطی که هرچند همیشه روند ثابتی را طی نکرده اما هیچ گاه متوقف نشده است. به جرات اما می‌توان همکاری‌های دو کشور در دولت یازدهم و دوازدهم را نقطه عطفی در گسترش همکاری‌های تهران- مسکو عنوان کرد. نشست‌های آستانه که در در جهت پایان دادن به بحران سوریه و به ابتکار دو کشور شکل گرفت و توانست گوی پیشتازی را از کشورهای غربی و ایالات متحده در خصوص حل بحران منطقه برباید را می‌توان نمونه ای از افزایش سطح همکاری‌ها بر شمرد.

در سال گذشته همچنین جمهوری اسلامی‌ایران و فدراسیون روسیه تعاملات بسیاری در زمینه نظامی‌با یکدیگر به انجام رساندند که در مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به تحویل کامل‌ سامانه پدافند هوایی اس ۳۰۰ اشاره کرد. همکاری‌های نظامی‌دو کشور ایران و روسیه در سال ۹۵ فقط محدود به قرارداد خرید سامانه اس ۳۰۰ نشد؛ بلکه این همکاری‌ها در بخش‌های دیگر نیز بسیار ملموس بود؛ بویژه در موضوع سوریه؛ موضوعی که همکاری‌های نظامی‌تهران-مسکو را به نقطه‌ای رساند که ایران یک پایگاه نظامی‌خود را در اختیار جنگنده‌های روس قرار داد.

ماجرای استفاده روسیه از پایگاه هوایی نوژه همدان از این قرار بود که در راستای همکاری‌های چهارجانبه تهران- موسکو-بغداد- دمشق که طی یک‌سال اخیر با هدف مبارزه با پدیده شوم تروریسم و گروهک تروریستی در حال پیگیری است، روسیه از حریم هوایی ایران برای مبارزه با تروریسم در سوریه و عراق استفاده کرد تا روس‌ها از پایگاه هوایی نوژه برای عبور و سوخت‌گیری هواپیماهای نظامی‌و جنگنده‌های خود استفاده کنند. در همین راستا روزهای آغازین سال ۹۶ همراه بود با سفر رییس جمهور به روسیه.

رییس جمهور کشورمان هفتم فروردین برای دیدار رسمی‌دو روزه از فدراسیون روسیه در صدر یک هیات بلندپایه سیاسی و اقتصادی وارد مسکو شد. سفری که در نتیجه آن ۱۴ سند همکاری میان مقام‌های ارشد دو کشور در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی ، قضایی و حقوقی و علمی‌و فرهنگی امضا شد. روسای جمهوری اسلامی‌ایران و فدراسیون روسیه پس از بررسی راه‌های تقویت همکاری‌های مشترک تهران و مسکو در عرصه‌های مختلف، تاکید کردند که در مسیر روابط مشترک هیچ مانعی وجود ندارد و دو کشور مصمم هستند سطح همکاری‌های خود را بیش از پیش گسترش دهند. رییس‌جمهور اختصاص نخستین سفر خارجی خود را در سال جدید به روسیه، بیانگر اهمیتی برشمرد که تهران برای روابطش با همسایگان منطقه‌ای و به‌ویژه مسکو قائل است.

وزیر امور خارجه که همراه رئیس‌جمهور به مسکو سفر کرده بود، در توییتی اهداف سفر روحانی به مسکو را تأکید مجدد بر روابط مستحکم دو کشور و ارتقای روابط اقتصادی، همکاری منطقه‌ای و مبارزه علیه تروریسم افراطی بر شمرد. علاوه بر وزیر امور خارجه، وزرای نفت، صنعت، معدن و تجارت و معاونان رئیس‌جمهور در سازمان انرژی اتمی، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و همچنین رئیس کل بانک مرکزی، حسن روحانی را در این سفر همراهی کردند.

حسن روحانی که در نخستین سفر خود در سال جدید به مسکو سفر کرده است، مرداد ماه نیز در تماس تلفنی با پوتین، با اشاره به روابط و همکاری‌های دو کشور بر ضرورت توسعه، تقویت و تحکیم همه جانبه مناسبات تهران-مسکو تاکید کرد. حسن روحانی در این گفت وگوی تلفنی با تاکید بر اینکه سیاست اصولی جمهوری اسلامی‌ایران توسعه و ارتقای روابط استراتژیک با همسایگان خود به ویژه روسیه است، گفت: مطمئناً مناسبات و همکاری‌های ایران و روسیه در دولت دوازدهم بیش از پیش گسترش خواهد یافت.

تهران و مسکو در جریان همگرایی سال‌های اخیر توانسته اند دستاوردهای قابل توجهی را کسب کنند. ایران و روسیه در جریان مذاکرات منجر به برجام توانستند در این زمینه همگرایی و اشتراک دیدگاه پیدا کنند و مسکو در جریان نشست‌ها و گفت وگوهای هسته‌ای برخلاف فرانسه و آمریکا دو کشور دیگر عضو گروه ۱+۵ مواضع سازنده ای داشت. همکاری با ایران در عرصه‌های مختلف هسته ای برجامی‌از جمله چرخه سوخت، تغییر کاربری مرکز فردو، ساخت نیروگاه‌های جدید در بوشهر و همچنین پشتیبانی از دیدگاه جامعه جهانی برای حفظ و اجرای برجام از جمله دستاوردهای همگرایی دو کشور است.

دو کشور ایران و روسیه در سال جاری نیز با همگرایی‌های همیشگی موفقیت‌های بزرگی را کسب کردند که تازه ترین آن تصویب ایجاد منطقه آزاد تجاری مشترک ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا شامل روسیه، ارمنستان قزاقستان، بلاروس و قرقیزستان در نشست نخست وزیران این کشورها در هفته گذشته بود. نخست وزیران کشورهای روسیه، ارمنستان قزاقستان، بلاروس، قرقیزستان در بیشکک پایتخت این کشور تنظیم موافقت نامه ایجاد منطقه آزاد تجاری با ایران را تصویب کردند که دربر گیرنده فرصت‌های بسیار گسترده اقتصادی از جمله بازرگانی، سرمایه گذاری و آماده کننده زمینه‌های همکاری‌های بیشتر است.

آغاز مذاکرات سوری آستانه به ابتکار ایران، روسیه و ترکیه و تائید آتش بس فراگیر برقرار شده از ۱۰ دی ماه در قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل نیز دومین دستاورد همگرایی مسکو و تهران است. اکنون با همکاری ایران و روسیه برنامه گروه کشورهای ضدسوری با هدف سرنگونی حکومت بشار اسد، کنار نهاده شده و براساس توافق‌ها، نتیجه مذاکرات سوری- سوری و همه پرسی داخلی آینده سوریه را تعیین خواهد کرد. از سوی دیگر، ایران و سوریه با جذب همکاری عراق و روسیه مرکز هماهنگی اطلاعاتی ضدتروریستی در بغداد را با حضور کارشناسان چهار کشور راه‌اندازی کرده‌اند، که توانسته در روند مبارزه زیربنایی با تروریسم در منطقه کارآمد باشد.

سومین دستاورد مهم نیز بازیابی جایگاه جمهوری اسلامی‌در سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) است که براثر تحریم‌های سازمان ملل و یکجانبه اروپایی و آمریکایی، نقش ایران در این سازمان مهم جهانی کمرنگ شده بود. ایران با همگرایی روسیه و افزایش توان تولید نفت در دولت یازدهم، با وجود تصمیم آذرماه اوپک برای کاهش جهانی سطح تولید، موفق شد سهم خود را به میزان بیش از تحریم‌ها یعنی حدود چهارمیلیون بشکه در روز تثبیت کند و بازاری را که در اختیار کشورهای دیگر قرار گرفته بود، بازپس گیرد.

در چارچوب همگرایی‌های مسکو و تهران در بالاترین سطح، سفر رئیس جمهوری ایران به مسکو و مذاکرات پیش رو، سکوی جهش دیگری برای توسعه فراگیر روابط در حوزه‌های مختلف از جمله دوجانبه و منطقه ای خواهد بود تا تقویت کننده مواضع دو کشور و تحکیم بخش ثبات و امنیت مناطق پیرامونی از جمله آسیای میانه، خاورمیانه، اوراسیا و همچنین ادامه مبارزه با تروریسم شود.