شیرین‌ کامی با شکلات قاچاق!

روزنامه آرمان- نوشین ایزدپناه: با اینکه مصرف شیرینی و شکلات در کشور افزایش یافته و به‌عبارت بهتر سرانه مصرف انواع شیرینی و شکلات در سال‌های اخیر رشد داشته است، اما در مقابل، رشد واردات و قاچاق انواع شکلات‌های خارجی به کشور را نیز شاهد هستیم.

دبیر انجمن صنفی صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات با تاکید بر اینکه ایران ظرفیت تولید سالانه دو‌میلیون و ۵۰۰هزارتن انواع شیرینی و شکلات صنعتی را دارد، گفته است: سال گذشته این صنعت یک‌میلیون و ۶۰۰هزارتن ظرفیت تولید داشت که ۹۰۰هزارتن کمتر از ظرفیت واقعی آن است.

براساس آمارهای ارائه‌شده از سوی دبیر انجمن تولیدکنندگان شیرینی و شکلات، سال گذشته تنها حدود ۱۳درصد محصول تولیدشده در کارخانه‌های صنعتی شکلات و شیرینی کشور صادر شده‌اند؛ سهمی که به‌نظر کارشناسان بسیار پایین‌تر از ظرفیت کشور است، به‌ویژه در مقایسه با رقیبان اصلی این صنعت پرسود که ترکیه یکی از مهم‌ترین آنها محسوب می‌شود. درسال ۲۰۱۳ تنها یکی از شرکت‌های تولید‌کننده شیرینی و شکلات کشور ترکیه سه‌برابر کل صادرات ایران، شیرینی و شکلات به ۱۱۰کشور جهان صادر کرده است.

سرمایه‌گذاری در صنعت شیرینی و شکلات کشور حدود ۱۵سال است که به‌طور جدی شروع شده، به‌طوری که در اواسط دهه۸۰ تعداد کارخانه‌های تولید شیرینی و شکلات در کشور به‌یک‌باره بیش از سه‌برابر شد و تعداد اعضای انجمن تولید‌کنندگان شیرینی و شکلات کشور از ۹۵شرکت به حدود ۳۰۰شرکت فعال رسید. بیشترین میزان سرمایه‌گذاری در این زمینه در استان آذربایجان‌شرقی و شهر تبریز انجام شد، تا جایی که این شهر را به پایتخت شکلات کشور تبدیل کرد.

۵۰‌درصد از بیسکویت و شکلات ایران در تبریز تولید می‌شود و بیش از ۸۵۰واحد تولیدی شیرینی و شکلات در این شهر وجود دارد که محصولات آنها به بیش از ۵۰کشور جهان صادر می‌شود. توجه به این نکته ضروری است که صادرات شیرینی و شکلات همواره مقام اول را در صنایع غذایی کشور به خود اختصاص داده، تا جایی که سالانه حدود ۶۰۰‌میلیون‌دلار برای کشور ارزآوری به‌همراه دارد.

همچنین طبق آمار میزان صادرات این محصول دوبرابر صادرات خودرو و قالی دستباف ایرانی ارزیابی شده است. براساس آمار گمرک چهار‌ماهه ابتدایی سال۹۶، بیش از ۲۴‌هزار و ۹۰۳تن شیرینی و شکلات حاوی کاکائو و همچنین شکلات سفید به کشور‌های مختلف جهان صادر شده است. لازم به‌ذکر است با صادرات این حجم شکلات و شیرینی، درآمد ۷۶‌میلیون و ۱۲۲‌هزار و ۷۵دلاری نصیب کشور شده است. همچنین ارزش ریالی این میزان صادرات، بالغ بر ۲۴۷‌میلیارد و ۸۹‌میلیون و ۵۹۰‌هزار و ۱۰۱تومان در آمار گمرک به ثبت رسیده است.

براساس این گزارش بیش از ۴۰کشور جهان پذیرای شیرینی و شکلات ایرانی بوده‌اند که از جمله آنها می‌توان ایالات متحده آمریکا، انگلستان، استرالیا، آلمان، چین، هلند و نروژ را نام برد. گفتنی است در بین کشور‌های مقصد صادرات شیرینی و شکلات، عراق بزرگ‌ترین خریدار از ایران بوده که درآمد ۳۶‌میلیون و ۶۳۸‌هزار و ۹۵۳دلاری را نصیب کشور کرده است. همچنین آمار گمرک نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از شیرینی و شکلات‌های واردشده به ایران از کشور ترکیه بوده است.

تولید کمتر از ظرفیت واقعی

در حالی دهه۸۰ شمسی ایران را می‌توان به‌عنوان یکی از بهترین و طلایی‌ترین دوران‌های فعالیت صنعت شیرینی و شکلات کشورمان دانست که امروزه واردات بی‌رویه و همچنین قاچاق این محصولات باعث شده تولیدکنندگان با چالش جدی مواجه شده و به‌نوعی ظرفیت تولید خود را کاهش داده باشند. در این میان نکته قابل توجه این است که این صنعت، با توجه به سابقه درخشانی که در امر صادرات و اشتغال‌زایی داشته، همواره به‌عنوان بخش قابل اعتمادی در اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی می‌تواند در خدمت دودوتای اقتصاد کشور قرار گیرد و ارزش افزوده بالایی را ایجاد کند، اما طعم واردات بی‌رویه کام صنعت شیرینی و شکلات را تلخ کرده است.

دبیر انجمن صنفی صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات با تاکید بر اینکه ایران ظرفیت تولید سالانه دو‌میلیون و ۵۰۰ هزارتن انواع شیرینی و شکلات صنعتی را دارد، گفت: سال گذشته این صنعت یک‌میلیون و ۶۰۰هزارتن ظرفیت تولید داشت که ۹۰۰هزارتن کمتر از ظرفیت واقعی آن است. جمشید مغازه‌ای افزود: رکود تولید و قاچاق شیرینی و شکلات علت اصلی پایین‌بودن ظرفیت اصلی این صنعت است. او سرانه مصرف شیرینی و شکلات صنعتی ایران را ۴۰‌درصد کمتر از سرانه مصرف دیگر کشورها دانست و اظهار داشت: اکنون سرانه مصرف داخلی انواع شیرینی، شکلات، تافی و کارامل بین ۲۰ تا ۲۱کیلوگرم است.

دبیر انجمن صنفی شیرینی و شکلات از صادرات نزدیک به ۲۵۰هزارتن انواع شیرینی و شکلات در سال گذشته خبر داد و گفت: این میزان صادرات به‌ارزش ۶۰۰‌میلیون‌دلار به کشورهای هدف انجام شده است. او میزان شیرینی و شکلات وارداتی به کشور را ۱۳۱‌هزارتن طی سال گذشته عنوان کرد و افزود: میزان واردات این محصولات به‌طور تقریبی نیمی از میزان صادرات است. مغازه‌ای با بیان اینکه به‌رغم تلاش‌های صورت‌گرفته موفقیتی در بازار روسیه به‌دست نیاوردیم، اضافه کرد: مقدمات کار برای صادرات شیرینی و شکلات به قطر در حال انجام است تا سهمی در بازار این کشور داشته باشیم که ایران در آبان سال جاری با برگزاری نمایشگاه بزرگی در قطر حضور پیدا می‌کند.

رقابت با برندهای خارجی

به‌جرات می‌توان گفت در ایران فرهنگ خارجی‌‌پسندی وجود دارد. این موضوع در رابطه با شکلات نیز صدق می‌کند. در حالی که این محصولات به کشور وارد می‌شود و همواره تاکید بر این است که استفاده از محصولات تولید داخل در دستورکار قرار گیرد، اما متاسفانه شاهد هستیم که مشتریان در فروشگاه‌ها همواره به‌دنبال شکلات‌های خارجی و لوکس هستند. بخش اعظمی از این محصولات به‌صورت قاچاق وارد کشور می‌شود و نظارتی هم بر آنها وجود ندارد. از طرفی دیگر، هزینه‌های تولید بالاست و با بالارفتن قیمت‌ها ما در رقابت تنگاتنگ با برندهای کشورهای دیگر دچار مشکل هستیم و باید به‌دنبال منطقی‌کردن این قیمت‌ها باشیم. نکته دیگر اینکه حاشیه سود فروشندگان از فروش شکلات‌های ایرانی کمتر از حاشیه سود فروش شکلات‌های خارجی است و گاهی دیده شده که حاشیه سود فروش برخی شکلات‌های لوکس خارجی تا ۵۰‌درصد هم می‌شود. کیفیت خوب و چشمگیر، استانداردها، بسته‌بندی‌های لوکس و تبلیغاتی که این محصولات دارند، نیاز مشتریان مشکل‌پسند این بخش را برطرف می‌کنند.

بنابراین این موارد باید در رقابت با برندهای خارجی مورد توجه قرار گیرد. البته علاوه بر بسته‌بندی‌های جذاب و کیفیت مناسب این محصولات، یک تفکر و اعتقاد قدیمی هم وجود دارد که کالای خارجی بهتر از داخلی است. شاید این موضوع هم دراین میان بی‌تاثیر نباشد. دبیر انجمن صنفی صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات درباره رقابت‌پذیر‌کردن کیفیت شکلات ایرانی با خارجی گفت: براین باورم که تولیدات ایرانی با خارجی قابل رقابت است، زیرا اکنون شرکت‌های تولیدکننده ما نیز از دانش فنی و تکنولوژی روز دنیا بهره‌مند هستند، به‌طوری که برای تولید و بسته‌بندی از بهترین ماشین‌آلات ساخت آلمان، ایتالیا، ترکیه و حتی تولیدات داخلی استفاده می‌شود.

مغازه‌ای اجرای برجام را در ارتقای صنعت شیرینی و شکلات صنعتی ایران تاثیرگذار دانست و افزود: در گذشته مواد اولیه شیرینی و شکلات همچون پودر کاکائو از مالزی تامین و وارد می‌شد که با اجرای برجام این مواد اولیه با بهترین کیفیت از کشورهای معتبر دنیا همچون فرانسه تامین می‌شود که می‌تواند در کیفیت تولیدات ایران موثر باشد. این فعال صنعت شیرینی و شکلات ادامه داد: البته تولیدات ایرانی با برخی کشورها ازجمله سوئیس با قدمت فعالیت ۲۰۰ تا ۳۰۰‌ساله در این صنعت قابل مقایسه نیست، اما باید تلاش کنیم به این رقابت دست پیدا کنیم.