جنگِ دیپلماسی در نیویورک

فرارو: بالاخره حسن روحانی و محمدجواد ظریف و تعدادی از اعضای کابینه دولت، جهت حضور در هفتاد و دومین مجمع عمومی سازمان ملل تهران را به مقصد نیویورک ترک کرد. این سفر درحالی انجام می‌شود که به عقیده اکثر کارشناسان شرایط ایران در این دوره با دیگر دوره‌های حضور روحانی در سازمان ملل تفاوت بسیاری دارد و یکی از این تفاوت‌ها حضور تیم ضد ایرانی مستقر در کاخ سفید است که این روزها با تمام توان در تلاش است عرصه را برای ایران تنگ کند و همین مسئله موجب شده سفر اخیر رئیس جمهور و وزیر امور خارجه ابعاد مختلفی پیدا کند.

سال ۹۲ هنوز زمان زیادی از حضور حسن روحان در پاستور نمی‌گذشت که مسئله سفر او به نیویورک مطرح شد. آن زمان مسئله هسته‌ای از در بحرانی‌ترین حالت خود قرار داشت و همین مسئله سفر روحانی به نیویورک را بسیار ویژه و پراهمیت کرده بود. ضمن اینکه همان روزها زمزمه‌هایی هم از دیدار مقامات ایران و آمریکا شنیده می‌شد که به عقیده بسیاری از تحلیلگران می‌توانست تاثیر زیادی بر مسئله هسته‌ای و تحریم‌ها داشته باشد.

بعد از آن تاحدودی پیش‌بینی‌ها درست از آب درآمد و محمدجواد ظریف دیدار کوتاهی با جان کری وزیر امورخارجه وقت آمریکا داشت و روحانی هم به پیشنهاد آمریکایی‌ها تلفنی با رئیس‌جمهور وقت آمریکا صحبت کرد. این گفت‌وگو هرچند در داخل کشور سر وصدا به راه انداخت اما به نوعی زمینه ساز مذاکرات هسته‌ای بود که به برجام ختم شد. به هرحال این آغاز ماجرا بود و تا امروز ادامه داشته است و حالا روحانی برای پنجمین بار به نیویورک رفته تا بار دیگر سخنرانی خود در صحن سازمان ملل را انجام دهد. اما شرایط نسبت به چهار دوره قبل تفاوت بسیاری دارد.

دیدار ظریف و تیلرسون می تواند شرایط را آرام کند

در همین خصوص علی بیگدلی تحلیلگر مسائل بین‌الملل طی گفت‌وگو با فرارو عنوان کرد: اوایل صحبت این بود که آقای روحانی امسال در این مراسم شرکت نکند و این به نظر من اشتباه بزرگی بود که گویا تحت تاثیر چین و روسیه به این نتیجه رسیده بودند. اما حالا خوشبختانه نظرشان تغییر کرد و عازم نیویورک شدند. زیرا این دسته برنامه‌ها موجب می‌شود شرایطی ایجاد شود که هم صدای ما به جهانیان برسد و هم زمینه دیدارهایی فراهم می‌شود که در شرای عادی مقدور نیست.

وی با بیان این که درباره حضور روحانی در سازمان ملل باید چند نکته را در نظر داشت که مجموع آنها موجب شده، گفت: این دوره از اهمیت خاصی برخوردار شود. در این سفر شرایط در داخل آمریکا بسیار متفاوت است. به هرحال در دوره قبل مقامات کاخ سفید رویکرد متفاوتی در قبال ایران اتخاذ کرده بودند این توانست شرایط مناسبی را رقم بزند. اما در این سفر آقای روحانی باید در سازمان ملل چندین محور را در سخنرانی خود قرار دهد. نخست باید درباره برجام صحبت کند. زیرا با توجه به اینکه این روزها ترامپ و تیم کاخ سفید در تلاش هستند برجام را دچار مشکل کنند، لازم است آقای روحانی درباره آن صحبت کنند.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: البته آمریکا نمی تواند برجام را لغو کند اما به هرحال صحبت درباره برجام و پایبندی ایران لازم است. زیرا از این طریق آقای روحانی می تواند به آمریکایی‌ها بفهماند که این قبیل بازی های تخریبی و حاشیه ساز دردی را دوا نمی‌کنند و آنها نمی توانند برای برجام مشکلی ایجاد کنند و صرفا در حد سنگ‌اندازی می توانند پیش‌بروند. در این زمینه شاید حتی یک دیدار هم بین آقای ظریف و تیلرسون انجام شود که این بسیار مفید خواهد بود و به احتمال زیاد واکنش بدی هم از داخل ایران به همراه نخواهد داشت.

او ادامه داد: زیرا به هرحال دفعه قبل که دیداری میان ظریف و جان کری انجام شد، هر برخوردی مورد سرزنش بود اما ادامه این دیدارها قبح ماجرا را ریخت و الان حتی دلواپسان هم می‌دانند که ما باید از هر روزنه‌ای استفاده کنیم تا شرایط اقتصادی کشور را سامان دهیم و دیدار ظریف با تیلرسون می تواند در آرام کردن شرایط بسیار موثر باشد. ضمن اینکه تیلرسون نسبت به ترامپ و متیس به مراتب عاقل‌تر و با تجربه‌تر است و می‌توان با او مذاکره کرد.

بیگدلی افزود: اما مسئله دوم که بسیار اهمیت دارد، توجه بیشتر به کشورهای اروپای غربی است. ما بایستی شرایط ارتباطی خود با این کشورها را بهبود و گسترش دهیم و آقای روحانی باید در این سفر با مقامات این کشورها هم دیدار داشته باشند. ما کشور خاصی هستیم و کمتر کشوری شرایط ما را دارد و گزینه بسیار خوبی برای سرمایه‌گذاری هستیم. البته درست است که به دلیل نفوذ در منطقه ممکن است مورد انتقاد باشیم اما اگر بتوانیم دایره نفوذ خود را محدود کنیم می‌توانیم بسیاری از کشورها را قانع کنیم که در ایران سرمایه‌گذاری کنند.

وی اظهار کرد: موضوع بعدی که در این سفر حائز اهمیت است، استفاده از رسانه‌های جهانی است. آقای روحانی و ظریف می‌توانند طی گفت‌وگو با این رسانه‌ها تصویر واضح و شفافی از ایران، اقدامات آمریکا، برجام و... ارائه کنند و حرف ما را به گوش جهانیان برسانند. لذا امیدوارم از این فرصت به بهترین شکل ممکن استفاده کنند .

بیگدلی در پایان تاکید کرد: از سوی دیگر یک اتفاق مهمی که در آستانه این سفر رخ داده است، که آن افزایش شکاف میان اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا است و موجب شده اروپایی‌ها به چین نزدیکتر شوند و این می تواند برای ایران بسیار مفید باشد. سفر اخیر رئیس مجلس بلژیک هم نشانه‌ای از همین اتفاق خوب است. به هرحال بلژیک سومین کشور قدرتمند در اتحادیه اروپا است و این حضور بیانگر تمایل اروپایی‌ها به ایران است. ضمن اینکه بارها هم دیگر کشورهای اروپایی اعلام کردند که در ماجرای برجام حامی ایران هستند.

روحانی و ظریف حریف همه لابی‌های دشمنان هستند اگر...

همچنین نعمت احمدی استاد حقوق بین‌الملل در گفت‌وگو با فرارو، ضمن تاکید و تائید اهمیت این سفر حسن روحانی گفت: به نظر من این سفر آقای روحانی و ظریف به مراتب با دیگر سفرهای آنها به نیویورک متفاوت است. زیرا اولا دیگر تیم اوباما در کاخ سفید حضور ندارد و هرچند ترامپ هنوز نتوانسته کابینه مناسبی بچیند اما تمامی تغییراتی که ایجاد کرده، بر علیه ایران است. از سوی دیگر انتخابات اخیر باعث شد اکثریت کنگره و سنا در اختیار جمهوری‌خواهان و لابی اسرائیلی ها قرار گیرد و مجموع اینها موجب شده که زمزمه برخورد با برجام در ایالات متحده آمریکا روز به روز بیشتر و شدیدتر شود.

او تصریح کرد: البته آمریکایی ها نمی‌توانند مشکلی برای برجام ایجاد کنند. زیرا به هرحال این یک توافق بین‌المللی است و آمریکا صرفا یکی از طرفین است و صرفا می تواند با تحت فشار قراردادن برخی کمپانی‌ها و کشورها، در مسیر اجرای برجام مشکل ساز شود ولی نمی‌تواند آن را لغو کند ولی با اینحال اگر حدود یک ماه دیگر دولت این کشور بعد از بررسی پایبندی ایران به برجام اعلام کند که ایران به برجام پایبند نبوده، رابطه ایران و آمریکا به شرایط قبل از توافق برمی‌گردد با این تفاوت که اجماع جهانی علیه ایران وجود ندارد و اتفاقا خلاف آن بر روابط آمریکا و اتحادیه اروپا و... حاکم است.

وی تاکید کرد: لذا اگر آقای روحانی بتوانند از این شکاف میان اروپا و آمریکا استفاده کند و جامعه جهانی را به سمتی سوق دهد که همه بدانند ایران به توافق هسته‌ای پایبند بوده و از آن عدول نکرده است، می تواند مانع از شکل‌گیری یک اجماع جهانی علیه ایران شود و این یعنی ما برنده رقابت با ایالات متحده آمریکا شدیم. بنابراین تمام سفرهایی که آقای روحانی به نیویورک داشتند یک طرف و این سفر طرف دیگر قرار می‌گیرد و بسیار مهم است.

او در پاسخ به این سوال که با توجه به تجربیات روحانی و ظریف تا جه جد احتمال موفقیت آنها و جود دارد، گفت: بستگی به حاشیه‌ها و گروه پنهانی دارد که همراه ظریف و روحانی به نیویورک می‌روند یا حداقل از اینجا آنها را کنترل می‌کنند، دارد که تا چه حد به ظریف و روحانی اجازه مذاکره می‌دهند. زمان آقای خاتمی حتی اجازه حضور در کادر عکسی که کلینتون حضور داشت را نداشتند. اما اگر به همان اندازه که در وین و ژنو دستشان باز بود در اینجا هم آزادانه عمل کنند با توجه به مهارت و تجربیات ظریف و روحانی، قطعا این سفر دستاوردهای بسیاری برای ایران به همراه خواهد داشت و پیروزمندانه به ایران بر‌می‌گردند.

احمدی افزود: نباید فراموش کنیم که روحانی و ظریف آنجا صرفا با تیم کاخ سفید طرف نیستند و از یک سو لابی اقتصادی اسرائیلی‌ها برعلیه ایران فعال هستند و از سوی دیگر عربستانی ها هم با هدف تخریب ایران به آنجا خواهند آمد. ضمن اینکه در کنار این دو گروه باید دولت اسرائل را هم در نظر داشت که قطعا از این فرصت برای حمله به ایران استفاده می کنند و سعی می‌کنند شرایط را برای نامناسب کنند. اما با اینحال من معتقدم که اگر دست روحانی و ظریف برای مذاکره و دیدارها باز باشد، حریف همه این گروه‌ها می‌شوند.