آب پاکی «ظریف» روی دست ترامپ

روزنامه آرمان نوشت: سخنرانی روزسه‌شنبه دونالد ترامپ علیه برجام و ایران پس‌لرزه‌های بسیاری به‌دنبال داشت.

نخست، بی‌توجهی اروپایی‌ها به سخنان ترامپ و سخیف‌خواندن سخنرانی او به نمایندگی از آمریکا، سپس، واکنش‌های گسترده داخلی و سخنرانی موثر حسن روحانی، رئیس‌جمهور کشورمان در صحن مجمع عمومی سازمان ملل، و مصاحبه وزیر امورخارجه با روزنامه نیویورک‌تایمز در واکنش به سخنرانی ترامپ، و در نهایت، نشست وزرای ایران و گروه ۱+۵ در شامگاه چهارشنبه که در آن بر ادامه مسیر برجام و ضرورت اجرای تعهدات تاکید شد.

به‌گفته حمید بعیدی‌نژاد، عضو مذاکره‌کننده تیم هسته‌ای کشورمان، در دومین نشست برجامی اخیر که به ریاست فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا، برگزار شد، موگرینی خطاب به همه طرفین توافق، به‌ویژه آمریکا به‌عنوان مخالف برجام، گفت: اصلا نباید فکر کرد یک کشور به‌طور یکجانبه بتواند برجام را از میان بردارد. من به‌عنوان مسئول عالی روابط خارجی اتحادیه اروپا صریحا اعلام می‌کنم فارغ از هرگونه تصمیمی که آمریکا خواهد گرفت، اروپا متعهد است که برجام حفظ شود و اجرایش تداوم یابد.

از سوی دیگر، در حالی که سخنرانی ترامپ در روز سه‌شنبه علیه برجام مورد نقد همگان از جمله چهره‌های برجسته حزب دموکرات مانند برنی سندرز و هیلاری کلینتون قرار گرفت، وزیر امور خارجه کشورمان طی گفت‌وگویی با روزنامه نیویورک‌تایمز، سخنرانی ترامپ علیه ایران و برجام را عجیب‌وغریب توصیف کرد و گفت: ایران درصورتی درباره تغییر این توافق صحبت خواهد کرد که تغییرات درباره تمام موضوعات برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) باشد. محمدجواد ظریف اظهار داشت: آیا شما (آمریکایی‌ها) حاضرید ۱۰تن اورانیوم غنی‌شده ایران را بازگردانید؟ آنچه دولت آمریکا به‌معنای واقعی خواهان آن بود، این بود که امتیازاتی از ایران داشته باشد و به‌طور همزمان تلاش کند امتیازات بیشتری به دست آورد، اما واشنگتن یا دیگر طرف‌های توافق امتیازی ندهند. این موضع کاملا خلاف ماهیت هر توافقی است که از مذاکره حاصل می‌شود.

اجماع بر سر ادامه راه

شامگاه چهارشنبه به‌وقت محلی، وزیران خارجه ایران و ۱+۵ در نیویورک پشت درهای بسته به‌مدت یک‌ساعت‌ونیم گفت‌وگو کردند. این نشست دومین نشست برجامی در سطح وزیران خارجه بود. دومین نشست برجامی وزرای ایران و ۱+۵ در شرایطی برگزار شد که یک روز قبل از آن ترامپ برجام را مایه شرمساری خواند. این در حالی بود که به‌گفته ظریف در این نشست همه طرفین توافق هسته‌ای بر ضرروت ادامه راه برجام و اجرای تعهدات تاکید کردند. وزیر امورخارجه کشورمان پس از این در جمع خبرنگاران ایرانی گفت: جلسه مشخصی بود که در آن تاکید شد نگرش‌ها درباره برجام مبتنی بر رویکردی همه‌جانبه و چند‌جانبه است نه یکجانبه و یک قطعنامه شورای امنیت نیز آن را مورد تاکید قرار داده است. محمدجواد ظریف در ادامه گفت: در این جلسه موارد نقض مواد ۲۶، ۲۸ و ۲۹ برجام و کوتاهی آمریکا در اجرای تعهداتش را که از ابتدای امر شاهد آن هستیم، مطرح کردیم و همه کشورها بر ضرورت اجرای تعهدات از سوی همه طرف‌ها تاکید کردند.

وی افزود: با توجه به اینکه ایران اعتقاد داشت آمریکا تعهداتش را اجرا نکرده، لفاظی‌هایی که توسط آمریکا صورت می‌گیرد و به‌ویژه سخنرانی بسیار سخیفی که توسط رئیس‌جمهور آمریکا انجام شد، نشان‌دهنده دور بودن آمریکا از واقعیات دنیاست. ظریف با بیان اینکه این جلسه غیررسمی بود و این طور نبود که در انتها تصمیم‌گیری خاصی انجام شود، تاکید کرد: این جلسه برای نشان‌دادن اجماع تمامی اعضای۱+۵ در رعایت برجام بود.

روز پنجشنبه ظریف در گفت‌وگو با روزنامه نیویورک‌تایمز با اشاره به نشست اخیر گفت از اینکه تمام حاضران جز یک نفر (نماینده آمریکا) گفتند که توافق هسته‌ای خوب است، امیدوار شده است. به‌نوشته نیویورک‌تایمز، واضح است که اشاره وزیر امورخارجه ایران به رکس تیلرسون، همتای آمریکایی‌اش بوده است. شایان ذکر است که وزیرخارجه کشورمان عصر روز چهارشنبه با همتایان استرالیایی و کانادایی خود و نیز مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل دیدار کرد و طرفین در این دیدارها درباره برجام و روابط دو‌جانبه به گفت‌وگو پرداختند.

اطمینان از توافق

در این میان، حمید بعیدی‌نژاد، عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای کشورمان در کانال تلگرامی خود محورهای اصلی جمع‌‌بندی نشست وزیران کشورهای۱+۵ را تشریح کرد. بعیدی‌نژاد نوشت: موگرینی که ریاست جلسه وزیران کشورهای۱+۵ را به‌عهده داشت، شامگاه چهارشنبه محورهای اصلی جمع‌بندی خود از جلسه را بدین صورت اعلام نمود. ۱-در این جلسه همه پذیرفتند که تا به‌حال همه اعضای برجام تعهدات خود را به‌طور کامل اجرا کرده‌اند. در خصوص اجرای تعهدات هسته‌ای، آژانس انرژی اتمی تا به‌حال هشت بار اجرای کامل برجام توسط ایران را تایید کرده است که آخرین آن حدود ده‌روز پیش بوده است.

هیچ‌نقضی در اجرای برجام صورت نگرفته است. ۲- دامنه شمول برجام بحث هسته‌ای ایران است. مباحث دیگری مطرح می‌شوند که اینها خارج از شمول برجام است و ربطی به آن ندارد و لازم است در جای مناسب خود مورد بحث قرار گیرند. مثلا مخفی نیست که آمریکا مشغول ارزیابی سیاست‌های خود در مورد ایران است، این بحث خارج از چارچوب برجام صورت گرفت و نتایج آن ربطی به برجام ندارد. ۳- برجام به‌خوبی عمل کرده و خوب هم نتیجه داده است. در شرایطی که در سطح بین‌المللی با بحران‌های بزرگی از جمله بحران هسته‌ای روبه‌رو هستیم، ازمیان‌بردن برجام قابل پذیرش نیست. ۴- برجام توافقی دوجانبه و یا توافقی که حتی ۶یا ٧ عضو داشته باشد، نیست. برجام بخشی از قطعنامه شورای امنیت است و لذا همه اعضای سازمان ملل متعهد به اجرای کامل آن هستند.

۵-ما نمی‌توانیم بحثی در خصوص تغییر برجام داشته باشیم و برجام نمی‌تواند مورد مذاکره مجدد قرار گیرد. تاکید می‌کنم که مباحثی که خارج از شمول برجام هستند، باید در جای خود مورد بحث قرار گیرند. مثلا فردا ما در مورد سوریه نشستی داریم که ایران هم در آن شرکت می‌کند. برجام با اجرای خود جلو یک بحران هسته‌ای و یک درگیری نظامی احتمالی را گرفت و هیچ‌گاه نباید این را فراموش کنیم. چرا وقتی که توافقی دارد به‌خوبی کار می‌کند و نتیجه می‌دهد، آن را تغییر دهیم؟ ۶- هیچ‌کس جز آژانس نباید در خصوص پایبندی ایران به اجرای تعهدات هسته‌ای خود قضاوت نماید.

به‌نظر آژانس نیز برجام به‌خوبی در حال اجراست. ۷- مذاکره برجام مجموعا ۱۲سال به‌طول انجامیده و هر کلمه آن از عنوان تا متن و پیوست‌های آن به‌دقت مورد مذاکره قرار گرفته است. در خود برجام نیز سازوکاری برای حل‌وفصل شکایت اعضا از اجرای برجام وجود دارد. لذا اصلا نباید فکر کرد که یک کشور به‌طور یکجانبه بتواند برجام را از میان بردارد. من به‌عنوان مسئول عالی روابط خارجی اتحادیه اروپا صریحا اعلام می‌کنم که (فارغ از هر گونه تصمیمی که آمریکا خواهد گرفت) اروپا متعهد است که برجام حفظ شود و اجرایش تداوم یابد.