«نه» جهان به همه‌پرسی «اقلیم»

روزنامه ایران: همه پرسی استقلال اقلیم کردستان عراق در غیاب ناظر یا ناظران بین‌المللی و در حالی که تقریباً هیچ کشوری در جهان از آن حمایت نمی‌کرد، برگزار شد و همان‌طور که انتظار می‌رفت، بجز رژیم صهیونیستی و کانادا هیچ دولت، سازمان یا نهاد منطقه‌ای و بین‌المللی آن را به رسمیت نشناخت.

گذشته از دولت مرکزی عراق، ترکیه، ایران و سوریه که پیش از برگزاری همه‌پرسی بارها بر نامشروع و غیرقانونی بودن این اقدام تأکید کرده بودند و دوشنبه گذشته نیز همزمان با آغاز همه پرسی رسماً اعلام کردند، نتیجه همه‌پرسی را به رسمیت نخواهند شناخت، بسیاری از کشورها و سازمان‌های بین‌المللی از جمله سازمان ملل متحد، اتحادیه عرب، امریکا، انگلیس و کویت نیز پس از برگزاری همه پرسی بار دیگر بر حمایت خود از عراق یکپارچه تأکید کردند.

به گزارش شبکه خبری اسکای نیوز، استفان دوجاریک، سخنگوی دبیر کل سازمان ملل متحد در کنفرانس مطبوعاتی در مقر سازمان ملل در نیویورک، گفت: آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل در خصوص بی‌ثباتی در منطقه پس از برگزاری همه پرسی اقلیم کردستان عراق ابراز نگرانی کرده و خواستار حل مسائل مورد مناقشه میان بغداد و اربیل با گفت‌و‌گو و مذاکره شد.

وی افزود: دبیر کل سازمان ملل متحد بر یکپارچگی و ثبات و حاکمیت عراق تأکید کرده است. جفری فلتمن، معاون سیاسی دبیرکل سازمان ملل متحد نیز در واکنش به همه پرسی استقلال کردستان عراق گفت: موضع سازمان ملل متحد در راستای قطعنامه‌های شورای امنیت است. عراق یک دولت عضو سازمان ملل است و براساس منشور سازمان ملل متحد بسیار روشن است که ما از حق حاکمیت و تمامیت ارضی اعضای این نهاد پشتیبانی می‌کنیم.

وزارت امور خارجه امریکا نیز دیروز سه‌شنبه در بیانیه‌ای از همه پرسی یکجانبه اقلیم کردستان عراق ابراز ناامیدی کرده و آن را عامل افزایش بی‌ثباتی و سختی‌ها برای اقلیم کردستان و مردم آن عنوان کرد.

البته وزارت امور خارجه امریکا تأکید کرد، روابط تاریخی امریکا با مردم اقلیم کردستان عراق در پرتو همه پرسی غیرالزام آور تغییر نخواهد کرد. در بیانیه این وزارتخانه آمده است: همه پرسی یکجانبه روابط حکومت اقلیم کردستان را هم با دولت عراق و هم با کشورهای همسایه بسیار پیچیده خواهد کرد. این بیانیه تأکید می‌کند: امریکا از یک عراق متحد، فدرال، دموکراتیک و شکوفا حمایت می‌کند.

کاخ سفید نیز ابراز امیدواری کرد که عراق یکپارچه داعش را شکست می‌دهد. بوریس جانسون، وزیر امور خارجه انگلیس هم اعلام کرد، این کشور از همه‌پرسی اقلیم کردستان حمایت نکرده و به دفاع از تمامیت ارضی و حاکمیت عراق ادامه می‌دهد. وی تأکید کرد: انگلیس به همراه شرکای خود طرحی را ارائه داده بود که بر اساس آن دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان در رابطه با حل‌وفصل اختلافات خود مذاکره کنند. این گزینه فرصتی بود تا مردم کردستان به آرزوهای خود دست یابند، اما جای تأسف است که بخشی از رهبری کردستان این طرح پیشنهادی را رد کرده است.

خالد جارالله، معاون وزیر امور خارجه کویت نیز در جمع خبرنگاران گفت: موضعگیری همیشگی دولت کویت حمایت از عراق یکپارچه، مستقل، امن، باثبات و برخوردار از حاکمیت ملی است. جارالله ابراز امیدواری کرد که این همه‌پرسی بر منطقه تأثیر نگذارد و جهان شاهد بقای عراق یکپارچه و متحد باشد. در واکنشی دیگر کمال حسن علی، معاون دبیرکل اتحادیه عرب هم تأکید کرد، همه‌پرسی اقلیم کردستان عراق دشواری و دردسری برای کل منطقه است و آنچه اکنون در اقلیم کردستان عراق در حال رخ دادن است، نمونه‌ای از تقسیم شدن منطقه است. پیش از برگزاری همه پرسی، چین و روسیه نیز از وحدت عراق حمایت کرده و مخالفت خود را با این همه‌پرسی اعلام کرده بودند. شورای امنیت نیز هفته گذشته هشدار داد، این همه‌پرسی ثبات منطقه را به خطر می‌اندازد.

رزمایش مشترک ترکیه و عراق

این واکنش‌ها در حالی است که عراق و ترکیه از روز دوشنبه اقدامات عملی خود را علیه اربیل آغاز کردند و وزارت دفاع عراق دوشنبه شب، ساعاتی پس از پایان همه پرسی اقلیم کردستان در بیانیه‌ای به نقل از «عثمان الغانمی»، رئیس ستاد مشترک ارتش این کشور اعلام کرد: ارتش عراق رزمایش‌ نظامی گسترده‌ای را با ارتش ترکیه در مرزهای مشترک دو کشور آغاز کرده است. البته در این بیانیه به جزئیات این رزمایش نظامی اشاره نشده اما حلوصی آکار، رئیس ستاد مشترک ارتش ترکیه اعلام کرد: مرحله سوم این رزمایش از دیروز سه‌شنبه ۲۶سپتامبر با مشارکت نیروهای عراق آغاز شده است.

رجب طیب اردوغان که در یک هفته اخیر بارها دست به تهدید اقلیم زده‌است، دیروز نیز در دو سخنرانی به این تهدیدها ادامه داد. به گزارش ایسنا به نقل از خبرگزاری فرانسه، رئیس جمهوری ترکیه در جریان سخنرانی در کاخ ریاست جمهوری‌اش یک بار دیگر، اقلیم کردستان عراق را تهدید کرد، همه گزینه‌ها اعم از تدابیر اقتصادی تا تدابیر نظامی هوایی و زمینی در پاسخ به همه‌پرسی روی میز است.

وی بارزانی را به «خیانتکاری» متهم کرد و گفت: اگر ترکیه جلوی عبور کامیون‌های کردهای عراق از مرز را بگیرد آنها دچار قحطی خواهند شد و از گرسنگی می‌میرند. رئیس جمهوری ترکیه در آیین گشایش سال تحصیلی جدید دانشگاه‌ها در ترکیه نیز از همراهی رژیم صهیونیستی با همه پرسی اقلیم کردستان عراق ابراز نارضایتی کرد و درباره روابط آینده آنکارا با رژیم صهیونیستی گفت: از این به بعد با اسرائیل همکاری نمی‌کنیم. چندین اقدام که قرار بود همراه با اسرائیل انجام دهیم، از این به بعد انجام نمی‌دهیم.

شادمانی در اردوی بارزانی

در چنین شرایط امنیتی مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق و همراهانش بی‌توجه به تهدیدهای امنیتی که در منطقه به وجود آمده، از مشارکت بالا در همه پرسی، بالا بودن رأی آری در نتایج اولیه و اعلام نتیجه نهایی در روز پنجشنبه سخن می‌گویند. کمیسیون عالی همه‌پرسی اقلیم ادعا کرده است، مشارکت بیش از ۷۲ درصد بوده در حالی که نه ناظر بین‌المللی بر روند این همه پرسی نظارت کرده که صحت این ادعا را تأیید کند و نه شاهدان عینی از این درصد بالا از مشارکت حرف می‌زنند.

به گفته منیر حداد، قاضی تحقیقات دادگاه صدام در گفت‌و‌گو با خبرگزاری المعلومه عراق، میزان مشارکت درهمه پرسی کردستان عراق در دو استان کرکوک و سلیمانیه از 20درصد فراتر نرفته است. برخی منابع خبری عراقی نیز گزارش داده‌اند که در همه پرسی اقلیم از شناسنامه‌های افرادی که در قید حیات نیستند نیز استفاده شده است.

مقامات اقلیم کردستان عراق حتی پا را از این هم فراتر گذاشته و پیش از آنکه نتایج همه پرسی رسماً اعلام شود، در یک نشست سری، کرکوک را به‌عنوان پایتخت آینده «کشور مستقل کردستان» انتخاب کرده‌اند و سودای تشکیل ارتش مشترک با کردهای سوریه را در سر پرورانده‌اند. روزنامه وطن ترکیه این نشست سری را فاش کرده البته این روزنامه تاریخ این نشست را به پیش از برگزاری همه پرسی نسبت داده است.

پیش از انجام همه پرسی جدایی اقلیم کردستان عراق، وودارد گلبریس، دیپلمات امریکایی، زلمای خلیل‌زاد، سفیر پیشین امریکا در عراق و برنارد کوشنر، وزیر خارجه پیشین فرانسه در منزل هوشیار زیباری، مشاور بارزانی نشستی سری تشکیل داده و در خصوص آینده سیاسی و نظامی اقلیم تصمیم‌گیری کرده‌اند. در این نشست تصمیمات مهمی گرفته شده از جمله این تصمیمات انتخاب شهر کرکوک به‌عنوان پایتخت و تشکیل ارتش مشترک با کردهای سوریه بوده است. همچنین قرار است دو منطقه کردنشین در عراق و سوریه مرزهای مشترک را برداشته و اقدام به صدور گذرنامه‌های یکسان کنند. تصمیم دیگر این نشست سری، ادامه سیاست اخراج اقوام ترکمن و عرب از مناطق کردنشین بوده است.