رویکرد همزمان در هزاره سوم

فریدون مجلسی در روزنامه ایران نوشت: هزاره سوم با وجود برگزاری همه‌پرسی‌های اخیر در اقلیم کردستان برای جدایی از عراق یکپارچه و جدایی کاتالونیا از اسپانیا، عصری است که در آن همگرایی و واگرایی به طور همزمان مشاهده می‌شود.

گروهی از مردم با اعتقادات، فرهنگ و تاریخ مشترک و حتی گاه غیر مشترک، با منافعی که از همگرایی دریافت می‌کنند در تجمع‌های مشترک ملی گردهم می‌آیند. این گروه در گرو این اتحاد، دست به تشکیل بازاری بزرگ می‌زنند که به تبع آن به تولید در ابعاد فراملی دست می‌یابند.

حاصل چنین همگرایی، رونق گرفتن اشتغال خواهد بود که نمونه آن را می‌توان در اتحادیه اروپا با بازخوردهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مشترک مشاهده کرد. اتحادیه اروپا با روحیه همگرایی خود توانست میان متخاصم‌ترین کشورها از جمله آلمان و فرانسه و ایتالیا آشتی ملی ایجاد کرده و قریب به ۷۰ سال آنها را به سمت رشد و توسعه سیاسی و اقتصادی رهنمون کند. در نقطه مقابل، واگرایی زمانی رخ می‌دهد که میان آحاد ملی مردم یک سرزمین یا منطقه‌ای تضاد و تفرقه ایجاد شود. این حوادث تفرقه انگیز می‌تواند ناشی از تحریکات داخلی و خارجی بیگانگان صورت گیرد. برگزاری همه پرسی اقلیم کردستان عراق در هفته گذشته نمونه‌ای از تلاش کردها برای واگرایی از دولت بغداد است. پس از تجزیه امپراطوری عثمانی در جنگ جهانی، سرزمین‌هایی که تعلق خاطر کمتری به عثمانی داشتند مستقل شدند و عراق نیز نمونه‌ای از این سرزمین‌ها بود که پس از جنگ جهانی در راستای توافق قدرت‌های بزرگ تشکیل شد.

در این میان کردها در عراق تا زمانی که صدام روی کار بود عجم و بیگانه پنداشته می‌شدند و رفتارهای مکرر اهانت‌آمیز در میان کردها این احساس را ایجاد کرده بود که واگرایی و استقلال منافع آنها را به شکل مناسب تر و بهتری تأمین خواهد کرد. کردها در جنگ با صدام پیشرو بودند و همین امر نیز آنها را به سمت استقلال در شمال کردستان سوق داد. اما نگهداری و پرورش همگرایی با هدف تحکیم قدرت در دولت فدرال عراق مستلزم جلب رفتارهایی بود که اتفاق را به جای ارتفاق جلب کند. امری که درباره کردهای عراق صورت نگرفته و علی رغم نقش پررنگ کردها در بحران‌های اخیر عراق بخصوص مبارزه با داعش، ملت کرد عراق را به سمت کسب استقلال از طریق برگزاری همه پرسی هدایت کرد.

به رغم چنین واگرایی با تبعات گسترده و خطرناک داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی فراوان، شایسته است که جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کشوری با فرهنگ و عقاید و مذهب مشترک با بغداد و همچنین نفوذ قابل توجه در حکومت اکثریتی عراق و همچنین رهبران اقلیم کردستان، بغداد و اربیل را در موقعیت بده و بستان برد- برد قرار داده و در شرایط مناسبتری در قالب حفظ استقلال اقلیم با اصلاحات بزرگتری در جهت رفع تبعیضات متعدد در کردستان گونه‌ای آشتی ملی را ترتیب دهند تا بدین گونه علل افتراق و واگرایی شامل بیگانه‌پنداری، تبعیض قومی و نژادی و مذهبی در میان اقوام مختلف عراق رفع شود.