کمتر کسی هست که «مام‌جلال» را نشناسد

حسین احمدی نیاز در روزنامه آرمان نوشت: کمتر کسی در خاورمیانه است که «مام‌جلال» را نشناسد، شاخصه اصلی او کیاست در سیاست و زیرکی در عالم مبهم دنیای سیاست بود، او سیاست را با رزم در کوهستان‌های کردستان عراق فرا گرفت و در دانشگاه عظیم بغداد به فراگیری علم حقوق پرداخت و در قامت یک حقوقدان به رزم خود ادامه داد.

مام‌جلال با درایت تمام توانست خواست کردهای عراق را از کوهستان‌های سر به فلک کشیده شمال این کشور به میز‌های گفت‌وگو بکشاند و در هر دو سمت اعم از چریکی و دیپلماتیک النهایه توانست پیروز میدان شود و در یک روز تاریخی در سال ۲۰۰۳ بر مسند ریاست جمهوری عراق تکیه زند. مام‌جلال از شاخصه‌های ارزشمند برخوردار بود، بردباری، مدارا، ادب و نزاکت و... از فضایل عالی انسانی او بود. اگرچه او چریک بود اما اسلحه را همواره قلم تلقی می‌کرد. در دوران چریکی او رنج‌های زیادی دید، رژیم بعث عراق همواره سیاست جنگ و نابودی کردها را در سر داشت؛ از کشتار هزاران شهروند بی‌گناه در پروژه انفال گرفته تا تعریب مناطق کردستان، از نابودی و تخریب ۴۵۰۰ روستا تا آواره شدن صدها هزار از ساکنین کردستان این منطقه و بمباران شیمیایی حلبچه و شهادت ۵۰۰۰ شهروند بی‌گناه مدنی و... همه مصیبت‌هایی بود که صدام بر یاران مام‌جلال وارد کرد و به رنج‌های او تبدیل شد اما این چریک خستگی ناپذیر با استقامت و مبارزه توانست بر دژخیمان ستمگر بعث پیروز شود.

او سنگر کوهستان‌های کردستان را در دفتر ریاست جمهوری عراق قرار داد و این بار تمام قد در قامت یک دیپلمات توانست عراق پس از صدام را مدیریت کند. رحلت مام‌جلال موجی از اندوه بین رهبران سیاسی منطقه را به همراه داشته است چون در نبود او خلأ بزرگی در منطقه ایجاد شده است. مام‌جلال تنها مام‌جلال نبود بلکه یک مکتب بود که توانست رزم آزادیخواهی را در کوهستان‌های آن کشور به دیپلماسی تبدیل کند. خاورمیانه همواره از نداشتن چنین رهبرانی رنج برده است و نظیر او کم بوده است. این منطقه همواره محل نزاع و درگیری‌های خشونت بار و فقدان بردباری در عالم سیاست بوده است.

دیکتاتوری رنج بی‌پایان کشورهای خاورمیانه بوده اما مام‌جلال وقتی تکیه بر مسند ریاست جمهوری عراق زد حتی از امضای حکم اعدام مهم‌ترین دشمن دیرینه خود یعنی صدام حسین، استنکاف ورزید و با این برخورد، در این زمینه، در تاریخ ماندگار شد اگرچه ماندگاری مام‌جلال در تاریخ در ابعاد مختلف است. چریک بودن او بوی باروت را نمی‌داد، تفنگ او فلسفه خاص داشت و همواره برای دفاع از آزادی و عدالت بود در دوران پیشمرگه بودن، همزمان از گفت‌وگوها و روابط دیپلماسی بهره می‌جست. در کنفرانس‌های سوسیالیست‌های جهان در دهه هفتاد و هشتاد و حتی اواسط دهه نود یکه تاز میدان بود و نطق‌های غرای او یک ملت را به وجد می‌آورد. او پیشمرگه چریک و دیپلمات بود که کمتر کسی بسان او بود. او الحق ماندلای خاورمیانه بود. یادش گرامی و روحش شاد.