توپ برجام در زمین کنگره یا ترامپ؟!

آن‌طور که رسانه‌ها خبر داده‌اند، احتمال دارد ترامپ هفته آینده تعهد ایران به برجام را تأیید نکند و به‌این‌ترتیب توپ عدم تمدید حضور آمریکا در آن را به زمین کنگره این کشور بیندازد. این مسئله در صورت بروز چه تبعاتی خواهد داشت؟

کریم ارغنده‌پور در روزنامه شرق نوشت: آن‌طور که رسانه‌ها خبر داده‌اند، احتمال دارد ترامپ هفته آینده تعهد ایران به برجام را تأیید نکند و به‌این‌ترتیب توپ عدم تمدید حضور آمریکا در آن را به زمین کنگره این کشور بیندازد. این مسئله در صورت بروز چه تبعاتی خواهد داشت؟ نوع برخورد ترامپ در قبال برجام مرا به یاد نوع مواجهه او با رسانه‌های کشورش می‌اندازد.

ترامپ، اغلب رسانه‌ها را - که مخالف او هستند- دشمن ملت می‌خواند و روزی نیست که چیزی علیه آنها ننویسد. این عجیب‌ترین موضعی است که تابه‌حال از سوی یک رئیس‌جمهور اتخاذ شده است. پرچم این دشمنی از پیش از انتخابات بلند شده، ولی انتظار این بود که پس از انتخابات هر دو طرف فتیله آتش را پایین بکشند، ولی ترامپ ترجیح می‌دهد همچنان بر آن بدمد.

چرا؟ نکته در همین‌جاست. او از قواعد و مناسبات عقلانی تبعیت نمی‌کند و سوداگری است که ریسک قمارش را مرتب بالاتر می‌برد. طبیعی است که این نحوه بازی، دیگران را به واکنش وامی‌دارد و آنها از وحشت تبعات آن مرتب هشدار می‌دهند، ولی واقعیت این است که او جز این راهی نمی‌داند. به‌عبارت دیگر او تصور می‌کند اگر روش بازی را عوض کند و به مناسباتی که اغلب سیاست‌مداران و حداقل مشاورانش می‌گویند گوش بسپارد، ابتکارعمل شخصی را واگذار کرده و از آن پس ترامپ نخواهد بود. عین همین داستان در موضوع برجام هم حاکم است.

چهره‌های بسیاری از حزب متبوع او تابه‌حال او را به عدم خروج از برجام فراخوانده‌اند. حتی وزیر دفاع و خارجه خودش هم آشکارا بر ضرورت چنین امری تأکید کرده‌اند، ولی بااین‌حال احتمال اینکه او ساز دیگری بزند متأسفانه کم نیست. ترامپ تصور می‌کند با خروج از برجام برگه‌ای دارد که می‌تواند مرتب با آن در داخل و خارج بازی کند، اما واقعا چنین است؟ شاید در کوتاه‌مدت و در میان پاره‌ای حامیان افراطی داخلی او و از سوی معدود کشورهای منطقه چنین باشد، ولی از سوی دیگران موضوع برعکس است.

کشوری که زیر تعهد بین‌المللی خود می‌زند، با اعتبار خود بازی می‌کند. اگر آمریکا از برجام خارج شود، عملا این پیام را به دنیا می‌دهد که تعهداتش قابل‌اعتماد نیستند و اعتباری ندارند. آیا اروپا و روسیه و چین نهایتا با او همراهی می‌کنند؟ قطعا خیر! خروج آمریکا البته مسیر پیشاروی برجام را دشوارتر می‌کند، ولی چنانچه پنج کشور دیگر تسلیم خودخواهی غیرمنطقی ترامپ شوند، اعتبار آنها هم به‌تبع آمریکا مخدوش می‌شود، در نتیجه طبیعی است که آنها مقاومت کنند.

تا پیش از امضای برجام، ایران در مظان اتهام بود حالا همکاری و همراهی ایران در مفاهمه و توافق بر همگان آشکار است و این آمریکاست که متهم اصلی تخریب مسیر گفت‌وگو و توافق‌های حقوقی و مسیر مسالمت‌آمیز است. این اتهامات سنگین است و فقط کسی چون ترامپ آنها را می‌پذیرد که گویی آب از سرش گذشته است. برهم‌زدن بازی برجام ممکن است ساده به نظر برسد، ولی تبعات سنگینش مثل طنابی دور گردن ترامپ خواهد بود!