چرا بازار ارز تب کرد؟

در حالی که دلار بی تفاوت به سخنان رییس جمهوری آمریکا عبور کرد اما کارشناسان اقتصادی می گویند اگر دولت بازار را مدیریت نکند، این احتمال وجود دارد که نرخ ارز روند افزایشی پیدا کند.

خبرگزاری ایرنا: در حالی که دلار بی تفاوت به سخنان رییس جمهوری آمریکا عبور کرد اما کارشناسان اقتصادی می گویند اگر دولت بازار را مدیریت نکند، این احتمال وجود دارد که نرخ ارز روند افزایشی پیدا کند.

خیز نرخ ارز در بازار از چند روز گذشته شروع شد وبه بیش از ۴ هزار تومان رسید. عوامل مختلفی برای این رشد قیمت مطرح شد که مهم ترین آنها افزایش تقاضا به دلیل نزدیک شدن به ایام اربعین حسینی و سفر به عتبات عالیات، تهدیدات ترامپ، جبران کسری بودجه ، عرضه نشدن ارز در بازار بود.

اما روز گذشته با تثبیت نرخ ارز در بازار دیدیم که دلیل این افزایش قیمت ها هیاهوی آمریکایی ها نبوده است. از سوی دیگر «محمدباقر نوبخت» سخنگوی دولت هم این اطمینان خاطر را به فعالان اقتصادی داد که دولت به دنبال افزایش نرخ دلار نیست و این گفته که دولت خواهان افزایش نرخ ارز است، تهمت است.

نوبخت افزود: دولت با کاهش ارزش ریال در برابر دلار متضرر خواهد شد و سیاست دولت کنترل نرخ ارز شناور و مهار تورم بوده و با کاهش غیرمنطقی ارزش ریال در برابر دلار مخالف است .

و در حالی که عده ای بر این باور هستند که رشد نرخ دلار برآمده از ساز و کار بازار است و وقت آن رسیده که دلار به قیمت واقعی خود برسد و این شرایط بازار می تواند بستر یکسان سازی نرخ ارز را فراهم سازد. اما در مقابل عده ای هم معتقدند بانک مرکزی باید با مدیریت بازار، نوسانات نرخ ارز را کنترل کند چرا که آثار تورمی در سایر بخش های اقتصادی خواهد داشت و پیش بینی پذیری بازارها را از بین خواهد برد.

اما موضوع مهم این است که دلار چهار هزار تومانی تا چه زمانی در بازار دوام خواهد داشت و آیا پس از این به بهانه های شروع سفرهای ژانویه (سال نو میلادی)، ادامه انتشار اخبار درباره سرنوشت برجام، گرانی های شب عید و... سمت و سوی نرخ ارز همچنان صعودی خواهد بود؟ کارشناسان در پاسخ به این سوال می گویند که اگر بانک مرکزی وارد بازار نشود، دلار در سطح قیمتی ۴ هزار تومان باقی خواهد ماند.

گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا در این خصوص با «حمیدرضا برادران شرکاء» و« هادی حق شناس » کارشناسان ارشد اقتصادی به گفت وگو نشسته است .

**بانک مرکزی مدیریت نکند، دلار تا شب عید گران می ماند

«حمیدرضا برادران شرکا» کارشناس اقتصادی در گفت وگو با پژوهشگر ایرنا درباره نوسانات نرخ ارز در بازار در چند روز گذشته اظهار داشت: نوسان نرخ ارز چیز عجیبی نیست و در همه دنیا شاهد این نوسانات هستیم اما عجیب این است که چرا بانک مرکزی در این شرایط بازار را کنترل نمی کند. نوسان نرخ ارز با هر دلیلی از جمله شروع سفرهای اربعین، سفرهای ژانویه، انتشار اخبار سیاسی و ... این وظیفه بانک مرکزی این نوسانات را مدیریت کند.

وی با تاکید بر اینکه مدیریت بازار با مداخله در آن متفاوت است، گفت: دخالت در بازار زمانی رخ می دهد که در بازار قیمت های تعادلی بسیار بالا است و دولت بدون هیچ منطقی دخالت هایی را انجام می دهد اما در حال حاضر بخش عمده ای از منابع ارزی در اختیار و کنترل بانک مرکزی است و بازار سهم بسیار ناچیزی از آن دارد.

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: بازار آزاد تاثیر بسیار محدودی در مدیریت عرضه و تقاضا دارد و از سوی دیگر این تکلیف برنامه ششم است که نرخ ارز به صورت مدیریت شده شناور باشد و این مدیریت وظیفه قانونی بانک مرکزی است.

برادران شرکا با پیش بینی بازار ارز تا پایان سال، گفت: به طور قطع اگر بانک مرکزی بازار را کنترل نکند، خیز نرخ دلار تا شب عید ادامه خواهد داشت. دائما عواملی به وجود می آیند که منجر به افزایش قیمت ارز شوند و در این میان موضوع مهم مدیریت بازار است.

این کارشناس بازار ارز با تاکید بر اینکه نرخ دلار به تمام بازارهای کالایی و خدماتی کشور سیگنال می دهد، اظهار داشت: با افزایش نرخ دلار تمام بازارهای داخلی دچار گرانی می شوند و حال اگر حتی نرخ دلار کاهش پیدا کند آثار تورمی ایجاد شده ناشی از افزایش قیمت ان در سایر بازارها از بین نمی رود چرا که قیمت ها حالت چسبندگی دارند. به همین دلیل است که مدیریت بانک مرکزی از سوی دولت بسیار حائز اهمیت است.

برادران شرکا با تاکید بر ضرورت اجرای سیاست یکسان سازی نرخ ارز، گفت: بانک مرکزی ۴ سال است که قصد یکسان سازی نرخ ارز را دارد اما تا کنون پس از گذشت این مدت نسبت به اجرای این سیاست پولی ومالی اقدام نکرده است و معتقد هستم که دلایل ذکر شده برای این تاخیر منطقی نیست. اجرای این سیاست می تواند در منطقی شدن نرخ ارز موثر باشد.

وی افزود: اگر تعیین نرخ ارز به یک بازار غیرمتشکلی که سهم زیادی از بازار ارز ندارد وگذار شود این یک سهل انگاری است و می تواند پیامدهای منفی برای سایر بخش های اقتصادی داشته باشد.

** انباشت تورم قیمت ارز را تعدیل می کند

همچنین «هادی حق شناس» کارشناس اقتصادی در گفت وگو با گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا با بیان اینکه در مقایسه بازار ارز در شهریور ۱۳۹۶ با مدت مشابه یک سال قبل از آن شاهده می کنیم که نرخ ارز در این مدت تقریبا ثابت بوده است، گفت : در کشورمان در آستانه ایام اوج سفرهای خارجی نوسانات مختصری در قیمت ارز مواجه می شویم اما تغییرات قیمتی عوامل بسیر متعددی دارد.

وی با اشاره به ثبات قیمت ارز در طول یک سال گذشته ادامه داد: نرخ ارز در شرایطی تقریبا ثابت بوده که در طول چهار سال گذشته تورم انباشته وجود داشته که این تجمیع باید در تعدیل نرخ ارز تخلیه شود.

حق شناس درباره علت تخلیه نشدن تورم انباشته در نرخ ارز طی چهار سال گذشته ، گفت: دلیل اول خوشبینی مردم به ثبات اقتصادی با اسقرار دولت یازدهم بوده است. امضای تفاهمنامه برجام و آثار آن در دوران پسابرجام دلیل دوم و دلیل سوم آن، کنترل سیاست های ارزی بانک مرکزی است وگرنه به طور قطع قیمت ارز باید با فرمول مابه تفاوت میانگین تورم داخلی و تورم خارجی تعدیل می شد.

این کارشناس اقتصادی در پاسخ به این سوال که آیا احتمال درجا زدن دلار در نرخ ۴ هزار تومان وجود دارد، اظهار داشت: به نظرم اگر دولت در بازار ارز دخالت نکند، دلار در نرخ بالای چهار هزار تومان باقی خواهد ماند.

وی تاکید کرد: هر اقدامی از سوی دولت به معنای مداخله نیست اما نوع سیاست دولت می تواند بسیار متفاوت باشد. اگر دولت از این فرصت استفاده کند و سیاست یکسان سازی نرخ ارز به اجرا برسد به طور قطع عملیاتی شدن این سیاست به نفع اقتصاد ملی خواهد بود. البته دولت سال گذشته فرصت اجرای سیاست یکسان سازی نرخ ارز را داشت و باید نسبت به اجرای آن اقدام می کرد و جلوی رانت بازار ارز را می گرفت.

** پیش بینی ناپذیری فضای اقتصادی با نوسان نرخ ارز

نرخ ارز یکی از شاخص‌های مهم اقتصاد کشور محسوب می شود که نقش تعیین‌ کننده‌ در عملکرد حوزه‌های مختلف اقتصاد دارد حال اینکه هر چه نرخ ارز ثبات بیشتری داشته باشد، قدرت پیش‌بینی و آینده‌ نگری را برای سرمایه گذاران و فعالان اقتصادی افزایش می‌ دهد. مهم ترین پیامد افت و خیز نرخ ارز به ویژه دلار هم در پیش بینی پذیری اقتصاد و وضعیت بازارهای مختلف خود را نشان می دهد و یکی از مهم ترین دستاوردهای دولت یازدهم در طول چهار سال گذشته ثبات اقتصادی بوده که بخشی از آن به واسطه ثبات نرخ ارز بوده است.

طبق گفته کارشناسان، نرخ ارز تابعی از عرضه و تقاضای این کالا در بازار، تابع میزان تورم داخلی و خارجی و همچنین متاثر از تغییرات قیمتی است که در بازارهای داخلی و جهانی ایجاد می‌ شود. حال اینکه یکی از راهکارهای دفع نوسانات نرخ ارز، یکسان سازی قیمت ها است و اگر به دنبال ثبات در بازار ارز هستیم، دولت باید هر چه سریع تر نسبت به یکسان سازی نرخ ها در بازار اقدام کند. به طور قطع مم ترین مزیت تثبیت نرخ ارز در کاهش ریسک در برنامه ‌ریزی آینده برای سرمایه‌گذاری است و این می تواند باعث ورود سرمایه های داخلی و خارجی به بازارهای مولد شود همان چیزی که تکلیف برنامه ششم توسعه و سیاست های اقتصاد مقاومتی است.