دست ‌رد IMF به درخواست ضدایرانی ترامپ

البته این اظهارنظرها برخلاف برخی از اخبار منتشرشده به معنای عدم قطع وام‌های پرداخت‌شده از سوی صندوق‌جهانی به ایران نیست، چراکه در حال‌حاضر ایران از این نهاد بین‌المللی وام دریافت نمی‌کند. صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در حال‌حاضر به‌عنوان دو ضلع از نهادهای بین‌المللی ناشی از ایده جهانی‌سازی، با استفاده از کمک‌های مالی، فنی و اعتباری نقش قابل‌توجهی در ایجاد اصلاحات اقتصادی و شتاب‌بخشی به مسیر پیشرفت در کشورهای در حال‌توسعه ایفا می‌کنند. «دنیای اقتصاد» در این گزارش به بهانه رد درخواست ترامپ از سوی صندوق بین‌المللی پول، کیفیت رابطه ایران با صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی را بررسی کرده ‌است.

روز گذشته «کریستین لاگارد»، رئیس صندوق بین‌المللی پول، در یک کنفرانس خبری و در واکنش به سخنان اخیر دونالد ترامپ تاکید کرد که این صندوق سیاست‌های خود را نسبت به ایران تغییر نخواهد داد. خانم لاگارد در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره احتمال تغییر رویکرد صندوق بین‌المللی پول پس از مواضع اخیر چهل‌و پنجمین رئیس‌جمهوری آمریکا گفت:«هیچ دلیلی وجود ندارد که خط‌مشی شورای اجرایی صندوق را تغییر دهیم. ما همان رویکرد گذشته را ادامه خواهیم داد.» رئیس صندوق بین‌المللی پول همچنین افزود: «ما ۱۸۹ عضو داریم و تنها زمانی برای حمایت از یک کشور و مذاکره درباره برنامه‌های آن وارد عمل می‌شویم که کشور عضو از ما تقاضای حمایت کرده باشد.»

بررسی تجربه توسعه در بسیاری از کشورها مانند ترکیه و هندوستان نشان می‌دهد که کمک‌های مالی و فنی بانک جهانی نقش قابل توجهی در پیمودن مسیر اصلاحات اقتصادی از سوی این کشورها داشته است. به سبب نقش فعال‌تر بانک جهانی در فرآیند ترمیم و توسعه اقتصادی، می‌توان گفت ارتباط فعالانه با این نهاد بین‌المللی از اهمیت بیشتری در مقایسه با صندوق جهانی پول برخوردار است.

وام‌های پرداخت شده از سوی بانک جهانی در مقایسه با صندوق بین‌‎المللی پول معمولا درازمدت‌تر هستند و عمدتا با هدف ترمیم و توسعه زیرساخت‌های اقتصادی ارائه می‌شوند. این وام‌ها به دو دسته وام‌های اضطراری (Emergency Recovery Loans) و وام‌های عادی (Regular) تقسیم می‌شوند. وام‌های اضطراری در شرایط بحرانی و در صورت موافقت ۷۵ درصد از سهامداران به کشورهای درخواست‌کننده پرداخت می‌شوند. در چنین شرایطی کشورهای مقصد وام موظفند تا برنامه اصلاح اقتصادی خود را بر مبنای اولویت و زمان‌بندی هماهنگ‌شده با بانک جهانی اجرایی کنند. وام‌های عادی نیز معمولا پس از تعیین و تصویب پروژه‌های سرمایه‌گذاری با حضور مقامات کشور میزبان، تعیین اولویت‌ها و تصویب طرح در هیات مدیره بانک جهانی تخصیص داده می‌شود. در زمان اجرای پروژه، بانک جهانی گزارش‌های پیشرفت پروژه را تدوین و بر مبنای پیشرفت عملی پروژه مبلغ وام را به‌صورت مرحله به مرحله در حسابی که از سوی کشور مقصد برای این منظور خاص ایجاد شده ‌است، واریز می‌کند. بررسی‌ها نشان می‌دهد ایران پیش از انقلاب از ۳۳ طرح حمایت مالی و پس از انقلاب اسلامی از ۱۸ طرح حمایت مالی از سوی این نهاد بین‌المللی استفاده کرده است. ارزش این کمک‌های مالی در مجموع بیش از ۲/ ۲ هزار میلیارد تومان بوده ‌است.