«ايران هراسی»، كالای گران‌ قيمت خاورميانه

شهاب شهسواري در روزنامه اعتماد نوشت: درست لحظه‌اي كه سخنراني جمعه‌شب ترامپ با عنوان «استراتژي جديد در برابر ايران» به پايان رسيد، رهبران عربستان سعودي و رژيم صهيونيستي بدون لحظه‌اي تعلل بيانيه‌هاي تمجيدآميز خود را براي رسانه‌ها ارسال كردند. خوشحالي مقامات سعودي تا حدي پيش رفت كه پادشاه اين كشور روز شنبه، با دونالد ترامپ، رييس‌جمهور امريكا تلفني تماس گرفت تا از او تشكر كند.

در اين تماس ضمن استقبال از استراتژي محكم ترامپ عليه ايران، خواستار همكاري جهت مقابله با نفوذ منطقه‌اي تهران شد. ترامپ نيز در اين گفت‌وگوي تلفني درباره تمايل واشنگتن براي همكاري با متحدانش جهت حصول امنيت و ثبات بين‌المللي، به ملك سلمان اطمينان داد. بلافاصله بعد از عربستان سعودي و اسراييل، اين امارات متحده عربي و بحرين، متحدان نزديك عربستان سعودي در شوراي همكاري‌هاي خليج فارس بودند كه با انتشار بيانيه‌هايي از موضع‌گيري ترامپ استقبال كردند. بيانيه بلند عربستان سعودي در استقبال از موضع‌گيري‌هاي تند ترامپ، درست چند دقيقه بعد از سخنراني منتشر شد و بنيامين نتانياهو، نخست‌وزير اسراييل هم اين سخنان را شجاعانه عنوان كرد.

تل‌آويو و رياض هزينه و وقت زيادي براي رساندن دونالد ترامپ به اين مرحله انجام داده‌اند. بي‌سبب نبود كه بلافاصله بعد از انتشار بيانيه‌هاي سه كشور عربي و اسراييل، محمد جواد ظريف وزير امورخارجه كشورمان در حساب كاربري توييتر خود نوشت: «همه مي‌دانستند رفاقت ترامپ به بالاترين قيمت پيشنهادي به فروش مي‌رسد، حالا معلوم شد كه جغرافيايش هم همين وضع را دارد. » اشاره ظريف به استفاده رييس‌جمهور امريكا از يك نام جعلي براي خليج فارس بود كه كشورهاي عربي حاشيه خليج فارس به آن علاقه‌مندند.

از جمله هزينه‌هاي كشورهاي فوق قراردادهاي تسليحاتي عربستان سعودي و اسراييل با ايالات متحده امريكا است. كمتر از يك هفته قبل از سخنراني دونالد ترامپ، وزارت دفاع امريكا يك قرارداد ١٥ ميليارد دلاري را براي فروش ٤٤ سامانه ضدموشكي تاد به عربستان سعودي تاييد كرده ‌بود. آژانس همكاري‌هاي امنيت دفاعي پنتاگون كه مجوز فروش اين سامانه‌ها را به عربستان سعودي تاييد كرده است در بيانيه خود مستقيما به ايران به عنوان يك تهديد منطقه‌اي براي عربستان سعودي اشاره مي‌كند و دليل تاييد اين معامله را «مواجهه امنيت كشورهاي حاشيه خليج [فارس] با تهديدهاي ايراني و ديگر تهديدهاي منطقه‌اي» عنوان مي‌كند.

رقابت تسليحاتي اسراييل و عربستان با فروش تسليحات جديد از سوي امريكا به دو كشور تحريك مي‌شود. در شرايطي كه تل‌آويو اصلي‌ترين مخالف قرارداد تسليحاتي ٢٠١٠ ميان رياض و واشنگتن بود، تامين فرصت توسعه و توليد جنگنده‌هاي رادارگريز اف٣٥ به اسراييل، باعث شد تا اسراييلي‌ها راضي به اجراي قرارداده ٢٠١٠ شوند. تل‌آويو تاكنون ده‌ها ميليارد دلار براي ساخت و توليد اف٣٥ توسط شركت لاكهيد مارتين هزينه كرده است، از زمان روي كار آمدن ترامپ ارسال اين جنگنده‌ها به سرزمين‌هاي اشغالي سرعت بيشتري گرفته است و طي سال ٢٠١٧ چهارفروند از اين جنگنده ١١٠ ميليون دلاري پيشرفته به رژيم صهيونيستي تحويل شده است.

هفته‌نامه آبزرور در گزارشي در مورد لابي‌هايي كه باعث تصميم‌گيري رييس‌جمهور امريكا در مورد برجام شده است با اشاره به اينكه تصميم ترامپ با فشار ژنرال‌هاي كاخ سفيد نرم‌تر شده است، مي‌نويسد: «لابي كردن تصميم ترامپ در مورد ايران را محدود كرد، اما نگراني‌هايي وجود دارد كه چه كسان ديگري توانايي تاثيرگذاري بر رييس‌جمهور را دارند و چگونه تصميم او را تغيير مي‌دهند.» به نوشته اين هفته‌نامه «اگر فشار لابي‌گري به اندازه كافي باشد و با دقت اجرا شود، مي‌تواند به شكل كاملا موثر قضاوت ترامپ را زير و رو كند، اما بر عكس اين فشارها هم مي‌تواند اثر كاملا متضاد داشته‌باشد.

فشار بي‌سابقه دولت‌هاي اسراييل و عربستان سعودي كه بخش كوچكي از آن در سفر ترامپ در ماه مه مشاهده شد، باعث شد كه غريزه رويارويي‌طلبي ترامپ در بدترين شكل خودش را نشان بدهد. به همين دليل هم بود كه اين كشورها نخستين و تنها كشورهايي بودند كه بلافاصله موضع جديد ترامپ را به او تبريك گفتند.» آبزرور مي‌نويسد: «نتيجه ناخوشايند اين لابي‌ها اين است كه ايالات متحده كاملا دست عربستان سعودي را در يمن باز گذاشته است (كه نتايج فاجعه باري در پي دارد)، چشمانش را بر نقض حقوق بشر در عربستان سعودي بسته است و به شهرك‌سازي يهوديان و ضميمه كردن سرزمين‌هاي فلسطيني، چراغ سبز نشان داده است.»

آبزرور در عين حال مي‌نويسد نمايندگان كنگره امريكا كه از رژيم سعودي و اسراييل اعانه مي‌گيرند يا از قراردادهاي تسليحاتي با اين دو كشور منفعت مي‌برند، در برابر تصميم‌هاي اينچنيني از سوي ترامپ سكوت مي‌كنند. در سفر ماه مه دونالد ترامپ به خاورميانه، پادشاهي عربستان سعودي چندين تفاهمنامه به ارزش ٣٥٠ ميليارد دلار براي خريد اسلحه با امريكا امضا كرد كه گفته مي‌شود بيش از ١٠٠ ميليارد دلار از اين قرارداد شامل خريدهاي فوري و نقدي است.

ادعاي خطرناك بودن توانايي‌هاي موشكي ايران، اصلي‌ترين موضوعي است كه در بيانيه پادشاهي عربستان سعودي در واكنش به سخنان ترامپ عنوان شده است. در اين بيانيه ادعا مي‌شود: «ايران نه تنها قطعنامه [شوراي امنيت] را شديدا نقض كرده است بلكه توانايي‌هاي خود را به شبه نظاميان خود از جمله حوثي‌ها صادر كرده است كه از طريق آن به وسيله موشك خاك پادشاهي را هدف قرار مي‌دهند.» امارات متحده عربي هم با تكرار ادعاهاي عربستان سعودي، در بيانيه خود ادعا مي‌كند كه «استراتژي جديد امريكا يك گام مهم در جهت كنترل رفتارهاي بد ايران در منطقه از جمله توسعه قدرت موشكي» است. انور قرقاش، وزير مشاور دولت امارات در امورخارجه در حساب كاربري توييتر خود در واكنش به صحبت‌هاي دونالد ترامپ نوشت: «اين فرض كه برجام سياست‌هاي ايران را متعادل مي‌سازد كاملا غلط بود. ايران به عنوان اصلي‌ترين منبع بي‌ثباتي منطقه‌اي باقي مانده است.»

قرقاش همصدا با نخست‌وزير اسراييل نوشت: «اين فرصت براي جامعه جهاني ايجاد شده است كه مشكلات برجام را برطرف و اصلاح كند.» يوسف العطيبه، سفير بانفوذ امارات متحده عربي در واشنگتن نيز نوشت: «[ايران] امنيت منطقه را از طريق گروه‌هاي نايب خشن خود در منطقه به هم مي‌زند، به مناقشه‌هاي فرقه‌اي دامن مي‌زند و انقلاب خود را صادر مي‌كند.» روزنامه صهيونيستي جروزالم پست، در گزارشي از واكنش كشورهاي عربي منطقه، اشاره مي‌كند كه موضع رژيم صهيونيستي و عربستان سعودي در مورد ايران دقيقا مشابه يكديگر است. اين روزنامه به نقل از يك استاد دانشگاه در فلسطين اشغالي مي‌نويسد: «آنچه سعودي‌ها از امريكا مي‌خواهند همان چيزي است كه اسراييل مي‌خواهد: سختگيري عليه ايران، اطمينان از اينكه تقلب نمي‌كنند و راهي براي دور زدن برجام پيدا نمي‌كنند.»