روایت مذاکره‌ کننده آمریکایی از سرسختی ایران

ریچارد نفیو؛ معاون هماهنگ‌کننده سیاست تحریم در وزارت امور خارجه آمریکا در دوران باراک اوباما در ایسنا نوشت: همان‌گونه که از ماه جولاي تاکنون انتظار می‌رفت، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه در سخنرانی‌ خود گفت دیگر تأیید نخواهد کرد که توافق هسته‌ای به نفع امنیت ملی آمریکاست. این تصمیم یک قمار بزرگ با شانس موفقیت پایین است.

واقعیت این است که توافق هسته‌ای با ایران، به‌شدت به نفع امنیت ملی آمریکاست. علاوه بر این، روشن است دولت ترامپ متوجه خطراتی که متحمل خواهد شد و آنچه ممکن است در صورت نابودی توافق از دست دهیم، است. به همین دلیل است که آقای ترامپ از توافق خارج نشد. هرچند گفت هر زمان بخواهد، می‌تواند این کار را انجام دهد؛ اما با وجود این خطرات، دولت آمریکا تلاش می‌کند تا خیال واهی یک توافق بهتر را با ایران دنبال کند.

آقای ترامپ در ظاهر با فشار سیاسی داخلی برای وضع مجدد تحریم‌ها، در حال شرط‌‌‌‌بندی بر این است که ایران و دیگر طرف‌های توافق هسته‌ای، با ورود به مذاکرات جدید برای تقویت شروط هسته‌ای کلیدی در توافق، با نگرانی‌های آمریکا در این زمینه همسو خواهند شد و به علاوه، به موضوعات دیگری مانند تروریسم و حقوق بشر رسیدگی خواهند کرد.‌

سه دلیل وجود دارد که نشان می‌دهد چرا این استراتژی کارساز نخواهد بود:

اول، درخواست‌هایی که قرار است در یک مذاکرات جدید از ایران مطرح شود به قدری سخت‌گیرانه هستند که آنها را غیرقابل دستیابی می‌کند. من به‌عنوان یک عضو تیم آمریکا که در سال‌های ٢٠١٣ تا ٢٠١٤ با ایران مذاکره کرد، می‌توانم شهادت دهم که ما دنبال یک توافق سخت‌گیرانه‌تر از برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) بودیم؛ اما حمایت کمی از سوی شرکا دیدیم و ایران نیز برای پذیرش خواسته‌های ما آماده نبود. ایران مصرانه و به‌طور جدی گفت هرگز نمی‌پذیرد غنی‌سازی‌ و دیگر فعالیت‌های هسته‌ای خود را به‌طور کامل برچیند و مهم نبود چند روز بر این درخواست تأکید داشتیم.

اگرچه من نیز نسبت به رفتارهای ایران و آینده برنامه موشکی ایران نگران هستم؛ اما باور ندارم که درخواست‌های یک‌جانبه آمریکا برای رسیدگی به این مسائل، واقع‌بینانه باشد. ترامپ باید یا به چیزی کمتر از آنچه هدف مورد علاقه‌اش است، راضی شود، یا چنین مذاکراتی به شکست می‌انجامد. بنابراین، تأییدنکردن پایبندی (ایران)، به‌سادگی مقدمه‌ای برای جنگ در آینده است. دوم، تجارت جهانی به این تردیدها در بازار ایران یا با کناره‌گرفتن پاسخ خواهد داد یا اینکه استراتژی‌هایی را دنبال می‌کند که ریسک‌ در معرض تحریم‌های آمریکا قرارگرفتن را محدود می‌کند. یک فضای سرمایه‌گذاری کم‌هزینه به طرح‌های رشد ایران و انگیزه‌هایش برای ماندن در توافق آسیب خواهد زد.

اگر شرکت‌های خارجی راه‌هایی بیابند که از تحریم‌های آمریکا در امان بمانند، ما نیز توانایی خود را برای اعمال تحریم در مواردی که ایران واقعا تخلف کرده یا علیه دیگر کشورها در آینده، از دست می‌دهیم. در آخر، مسئله درباره ایران است. پیش‌فرض استراتژی ترامپ این است که هیچ سیاستی در ایران برای محدودکردن توانایی مقاماتش برای امتیازدادن وجود ندارد. چنین چیزی صحت ندارد. علاوه بر این، برجام یک سند علنی است و مسئولان ایران به‌سختی قبول خواهند کرد توافقی را بپذیرند که در آن کمتر از برجام به دست می‌آورند. اگر ایران چنین چیزی را بپذیرد، مسئولان این کشور خود را در معرض اخاذی‌ها در آینده قرار می‌دهند.

ایران ممکن است بپذیرد پای میز مذاکره بیاید؛ اما برای رد بررسی یک توافق جدید یکپارچه بوده است. احتمال بیشتر این است که یک بازی «انتظار» را پیاده کند؛ همکاری و شراکت با دیگر کشورهای سراسر جهان را از طریق بازی‌کردن با نفرت بین‌المللی علیه ترامپ ایجاد کند و افزایش دهد. ایران به کمک ترامپ، در ائتلافی بین‌المللی که جورج بوش و باراک اوباما، رؤسای‌جمهور پیشین آمریکا، سال‌ها برای ایجاد آن وقت صرف کردند، شکاف ایجاد خواهد کرد. اگر کنگره به رویکرد خود درباره تحریم ادامه دهد، احتمالا ایران به‌سرعت برنامه هسته‌ای‌اش را از سر نخواهد گرفت؛ اما آمریکا را برای این اتفاقات سرزنش خواهد کرد. تأییدنکردن به خودی خود ممکن است به یک بحران هسته‌ای با ایران منجر نشود؛ اما اولین لغزش در زمین‌لرزه‌ای خواهد بود که به وقوع می‌پیوندند.