عراق؛ آبستن تحولات پس از كركوک شده است

صباح زنگنه مشاور پيشين وزير امورخارجه در روزنامه اعتماد نوشت: اقدام عملي بغداد در كركوك زماني انجام گرفت كه حضور و ظهور گروه‌هاي تروريستي در اين منطقه آغاز شد.

بلافاصله پس از آنكه گروه پ‌ك‌ك در كركوك خودنمايي كرد و مسلحانه تلاش كرد وضعيت كركوك را به هم بزنند و بقيه قوميت‌هاي ساكن كركوك را تهديد بكنند، ارتش عراق وارد عمل شد تا اين منطقه را از حضور گروه‌هاي تروريستي پاكسازي كند.

طبيعي است دولت بغداد كه مسوول امنيت كل مردم عراق اعم از كرد و عرب و تركمن و غيره از اديان و مذاهب مختلف است، احساس مسووليت كرد و در اين مورد دست به اقدام عملي زد. در ساير مناطق تحت تسلط اقليم كردستان يا هر نقطه ديگر در بغداد تظاهري با حمل سلاح يا تهديدهاي ديگر ديده بشود، قطعا دولت بغداد اقدامات خودش را به آن مناطق توسعه خواهد داد. چنين چيزي براي استان‌هاي ديگر اقليم كردستان يعني دهوك، اربيل و سليمانيه نيز ممكن است اتفاق بيفتد.

در حقيقت تخلفي كه از اجراي قانون اساسي عراق صورت گرفت و اقدامات عملي برخي از افراد در جهت ايجاد ناامني و تهديد عامل اصلي اقدامات دولت بغداد بود. الان عملا با توجه به وضعيتي كه پيش آمد و اقدامات شبه‌نظامي كه صورت گرفت طبعا آن رفراندوم كان لم يكن تلقي مي‌شود و به تاريخ پيوسته است. آقاي بارزاني تلاش مي‌كرد از شرايط موجود براي كسب موقعيت شخصي و تداوم حضورش در راس قدرت، از احساسات عمومي كردهاي عراق بهره‌برداري كند. موضوع آرمان‌هاي كردهاي عراق ممكن بود توسط هر كسي مورد استفاده قرار بگيرد و قطعا چنين اقدامي از سوي هر فرد ديگري نيز همين نتيجه را مي‌داد.

اما آقاي بارزاني در حقيقت خواست نوعي سوءاستفاده از اين شرايط به عمل بياورد و در صورتي كه نتيجه مورد نظرش را عملا اجرايي مي‌كرد، مي‌توانست به جنگ و خونريزي وحشتناك منجر شود. واضح است كه احزاب مختلف گرايش‌هاي گوناگون كردها و تركيب جمعيتي متفاوت اين منطقه بايد نسبت به سرنوشت آقاي مسعود بارزاني تصميم بگيرند. اين مقام اقليم كردستان نزديك بود به خاطر ادامه سلطه خود باعث درگيري اقوام و مذاهب مختلف عراق از كرد و تركمن و عرب بشود و خاك عراق را بار ديگر به خون‌هاي زيادي رنگين كند.

رفراندوم به تاريخ پيوسته و هيچ‌گونه آثاري نه حقوقي نه قانوني و نه اجرايي بر آن مترتب نخواهد شد. عملا بر خلاف آنچه آقاي بارزاني اعلام كرده‌بود كه يك تا دو سال بعد از اين همه‌پرسي نتايج آن عملي خواهد شد، عملا اقدامات او باعث شد كه در روند مطالبات و خواسته‌هاي مردم كردستان عراق ايستايي ايجاد شود كه ٢ سال و ١٠ سال و ٢٠ سال در مقابل آن زمان ناچيزي خواهدبود.

به نظر مي‌رسد با اقدامي كه عملا در مورد كركوك انجام گرفت و موفقيتي نسبي كه در تسلط بر اين منطقه حاصل آمد، محبوبيت العبادي در مركز و جنوب عراق افزايش يافته باشد. در ميان كردها هم با توجه به مخالفت‌هايي كه به جز حزب دموكرات بقيه احزاب كرد انجام دادند و بر اثر اقدامات آقاي بارزاني فضاي اعلام مخالفت را پيدا كردند، براي آقاي العبادي زمينه‌هاي بهتري براي حصول توافق‌ها و يافتن هم‌پيمانان بين كردهاي عراقي ايجاد شده است.

شايد در ميان اهل سنت نتوان نام گروه روي آنها گذاشت اما افراد و گرايش‌هايي وجود دارند كه در ابهام به سر مي‌برند كه به كدام سمت بايد حركت كنند. به اضافه اينكه تركيه اثر خودش را در مناطقي از عراق دارد، از جمله در موصل يا در مورد همكاري تجاري با اقليم كردستان عراق. فعاليت‌هاي تركيه در عراق نيازمند برنامه‌هاي بلندمدتي است و بايد زمينه‌هايي چيده شود كه هم حقوق و منافع تركيه و هم حقوق و منافع بغداد در آن حفظ بشود.

مسائل درگيري با داعش حداقل در دو منطقه غرب عراق وجود دارد كه بخشي از انرژي‌هاي دولت يا نخست‌وزير را خواهد گرفت. امريكا همچنان تلاش مي‌كند كه حرف آخر را در عراق بزند، مرجعيت سعي كرده از امنيت و زندگي مسالمت آميز حمايت كند. مشكلات اقتصادي و مشكلات فساد عظيمي كه در سراسر عراق وجود دارد شايد بزرگ‌ترين معضل كنوني دولت عراق باشد. همه بافت دولتي اعم از شيعه و سني و كرد و عرب و تركمن، در شمال، جنوب، مركز، شرق و غرب عراق گرفتار فساد ريشه‌اي و عميق است. آقاي العبادي با اين مشكلات جدي و نفسگير مواجه است. البته نبايد فراموش كرد كه انتخابات پارلماني عراق كمتر از يك سال ديگر بايد برگزار شود. در نتيجه عراق هنوز آبستن حوادث و تحولات جديدي است كه بايد آماده حل و فصل مشكلات باشد.