پايان مهاجرت ایرانی ها از روستا به شهر

روزنامه شرق: از زماني ‌كه مهاجرت از روستا به شهر، به‌ بحران تبديل شده بود، زمان چنداني نمي‌گذرد؛ شايد چند دهه. حالا وزير راه و شهرسازي خبر مي‌دهد كه طبق آمار، مهاجرت از روستا به شهر تقریبا به پایان رسیده و دیگر اتفاقي جدی در این حوزه رخ نخواهد داد.

آخوندي در كنار بيان اين نكته تأكيد مي‌كند كه همين امر هم مي‌تواند كمك كند تا ديگر هراسي از گسترش حاشيه‌نشيني نداشته باشيم. اشاره او به اين نكته است كه طي ساليان، با مهاجرت از روستا به شهر و ناتواني در شهرنشيني، اغلب اين افراد به حاشيه‌ها رانده مي‌شدند. وزیر راه و شهرسازی در سی‌وسومین جلسه ستاد ملی بازآفرینی شهری گفته از جهت اجتماعی به دنبال ترویج این شعار هستیم که دیگر چیزی با ‌عنوان حاشیه، در کشور نداشته باشیم.

عباس آخوندی، با بیان این نکته که با توجه به آمار موجود، مهاجرت از روستا به شهر تقریبا به پایان رسیده و دیگر اتفاقي جدی در این حوزه رخ نخواهد داد، گفت: با توجه به این شرایط، روشن است که اگر می‌خواهیم به سمت ساماندهی برویم، نباید از این موضوع هراسی داشته باشیم که حاشیه‌نشینی تشویق شده و گسترش می‌یابد؛ چراکه آمار مهاجرت‌ها از روستا به شهر مراحل نهایی خود را طی می‌کند.

آخوندی انضمام حاشیه به متن را یکی از شعارهای اصلی وزارت راه و شهرسازی در این دوره بیان کرد و افزود: بدون شک از لحاظ سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، امنیتی و منزلت خانوادگی مهم است که عنوان حاشیه‌نشین را در کشور حذف کرده و از استفاده آن بپرهیزیم، چراکه در آخر کار کسی که می‌پذیرد در حاشیه است، به آن معناست که ظرفیت و حق عصیان و شورش علیه متن را دارد، به همین دلیل ما از جهت اجتماعی به دنبال ترویج این شعار هستیم که دیگر چیزی به‌عنوان حاشیه در کشور نداشته باشیم.

آقاي وزير، مستندات آماري خود را ارائه دهيد

ناصر ذاكري، پژوهشگر اقتصادي

درباره حاشيه‌نشيني بايد اين نكته را مدنظر قرار داد كه حاشيه‌نشيني به‌صورت طبيعي همواره به‌صورت مهاجرت از روستا به شهر بوده است. يعني روستاييان در حاشيه شهرها سكني مي‌گزيدند و كم‌كم جذب شهر مي‌شدند يا اينكه همان‌جا باقي مي‌ماندند. اما در چند سال اخير با پديده ديگري در كلان‌شهرها روبه‌رو شده‌ايم. آن هم اينكه، حاشيه‌نشيني ديگر به‌صورت مهاجرت از روستا به شهر نيست، بلكه به صورت گريز از مركز رخ مي‌دهد. در معناي ديگر، افراد به‌خاطر گسترش فوق‌العاده فقر شهري ناشي از بي‌كاري، افزايش هزينه‌هاي خانوار و... به سمت حاشيه رانده مي‌شوند.

در نتيجه حاشيه‌نشيني واقعي كه اكنون كشور را تهديد مي‌كند، خارج‌شدن اقشار شهري فعلي و دورشدن آنها از مركز شهر به سمت حاشيه‌هاست. بنابراين اينكه تصور كنيم با كاهش مهاجرت از روستا به شهرها، با كاهش حاشيه‌نشيني نيز روبه‌رو خواهيم شد، برداشت نادرستي است. اكنون با گسترش فقر شهري، جمع كثيري از جمعيت، با فقر پنهان روبه‌رو هستند. بي‌كاري همراه با كاهش درآمد، افزايش هزينه‌ها و درنهايت مضمحل‌شدن خانواده موضوعي است كه بخش قابل‌توجهي از جامعه شهري با آن دست‌به‌گريبان هستند. اين امري نيست كه به‌سادگي و در زمان كوتاهي رخ داده باشد. در اين رابطه بايد نهادهاي متولي امر، براي شناسايي و كشف حد ابعاد نياز آنها، مطالعات گسترده‌تري انجام دهند، زيرا به نظر مي‌رسد فقر بيش از آن چيزي است كه در آمارهاي رسمي به آن اشاره مي‌شود. به‌همين‌دليل بايد گفت، براي حل اين بحران، ما در اول كار هستيم.

برنامه فقرزدايي كار بزرگي است و متأسفانه در زمينه فقر شهري، در صحبت‌هاي مسئولان هيچ برنامه‌اي در اين زمينه ديده نمي‌شود. نمي‌دانم آقاي وزير به چه آماري استناد كرده و سخن از كاهش تمايل مهاجرت از روستا به شهر به ميان مي‌آوردند. به نظرم اين‌گونه نيست. تقاضا براي مهاجرت همچنان وجود دارد، اما ممكن است يك موج فروكش‌كرده باشد. چنين مطالعه‌اي را تاكنون سراغ ندارم. بايد ديد اين آماري كه از آن سخن مي‌گويند يك آمار رسمي و جامع است يا يك تحقيقات با حجم نمونه كوچك كه مي‌‌تواند مبناي يك نظر كارشناسي باشد، اما اينكه بتوانيم اين ادعا را به صورت كامل بپذيريم، جاي تعمق دارد. بنابراين اميدوارم مسئولان اين آمار رسمي را در اختيار عموم بگذارند.