دوگ لیمن از «دیوار» می گوید

بانی فیلم: در میان فیلمسازان یک ربع قرن اخیر هالیوود باید حتماً به دوگ لیمن هم نگاهی انداخت زیرا فیلم هایی مطرح چون «Swingers»، «هویت بورن»، «آقا و خانم اسمیت»، «پرش کننده» و «لبه فردا» را ساخته که هیچ یک فیلم هایی کاملاً واقعی و مبتنی بر اتفاقات روز و مسائل مبتلا به جهان نیستند و تخیل و حس فانتزی و حال و هوای کارهای علمی- تخیلی در آنها حرف نخست را می زند و به همین سبب است که فیلم اخیر او به نام «دیوار» به سبب متمرکز بودن بر مسائل روز سیاسی جهان مورد توجه ویژه ای قرار گرفته زیرا او سرانجام تصمیم گرفته است پایش را روی سطح زمین بگذارد و از خیال و موضوعات غیرواقعی دوری گزیند.

در این فیلم آرون تیلور جانسون و جان سنا هنرپیشه های جوان آمریکایی رل سربازانی به نام ایزاک و متیوز را بازی می کنند که به نقطه ای مهجور از کشور جنگ زده عراق گسیل می شوند تا به موضوع مرگ چندین و چند همتای خود که به ماموریت های نظامی و تحقیقاتی در آنجا مشغول بوده اند رسیدگی و قاتلان را پیدا کنند، رسیدن به آنجا همان و هدف گلوله قرار گرفتن توسط یک یا چند تیرانداز که در آن مکان پناه گرفته اند، همان.

متیوز تیر می خورد و با حالی نزار روی زمین می افتد و برای ایزاک چاره ای غیر پناه گرفتن پشت دیوار بلندی که حائل بین محل استقرار تیراندازان و او است، نمی ماند و از آن پس بازی مرگبار موش و گربه بین آنها به قصد زنده ماندن و بیرون کردن طرف مقابل از صحنه آغاز می شود. لیمن به ساختن این فیلم که فقط سه میلیون دلار صرف ساخت آن شده و رجعت او به دنیای کارهای مستقل و کم هزینه ۳۰ سال پیش وی به حساب می آید، بسنده نکرده و پس از «دیوار» و «ساخت آمریکا» که یک ماهی است با توفیق جالب توجهی در جهان اکران شده، به ساخت قسمت دوم «لبه فردا» فکر می کند که سومین همکاری او را با تام کروز معروف بعد از «لبه فردا یک» و «ساخت آمریکا» شکل خواهد داد.

اضافه بر این او تولید قسمت دوم «اتحادیه عدالت» را که «اتحادیه عدالت تاریک» یا «دنیای تاریک» هم نامیده شده و یک فیلم کمیک بوکی است، در دست اقدام دارد و به ساختن فیلم هایی از روی تریلوژی «آَشوب های راه پیمایی» هم فکر می کند و این هم کاری علمی- تخیلی درباره یک سیاره بیگانه تسخیر شده توسط نسل بشر است که انسانها و هر موجود دیگری در آن این توانایی را دارند که افکار دیگران را با صدایی قابل شنوایی حس کنند و به واقع آنها را بشنوند. راز و رمزهای «دیوار» و جذابیت سایر پروژه های دوگ لیمن می طلبد پای صحبت های او بنشینیم و از ایده های نوین او مطلع شویم.

فیلم های شما برگرفته از ایده هایی بزرگ و تبدیل آنها به چالش هایی شخصی و ماجرجوایی های غریب فردی است. این فرآیند را چطور تامین می کنید؟

من همیشه کوشیده ام جوانب «فردی» ماجراهای «جمعی» را بشکافم و در اینگونه موارد وجوه انسانی اتفاقات عمده تر می شوند زیرا فقط با اتفاقات عمومی و واکنش های گروهی طرف نیستید و این عکس العمل ها و نوع تفکر افراد است که حرف اول را می زند و نه فقط سرنوشت همان افراد بلکه فرجام کل گروهها و جوامع را مشخص می سازد. سری فیلم های «جیسن بورن» چیزی از همین قبیل است.

موقعی که بورن و اطرافیانش قصد دارند از چالش های فردی او جلوگیری کنند تا آنچه در ذهن دارند و منافع گروهشان در آن نهفته است، حاصل آید. «دیوار» چیزی در همین مایه ها و نقطه جوش اینگونه اتفاقات و حد نهایت هر چیزی است که پیشتر در این زمینه ارائه کرده ام.

حتماً این نکته که این بار بودجه کمتری در اختیار داشتید و از پولهای درشت و بودجه های فزون تر از ۱۰۰ میلیون دلار بی بهره بودید، سهمی مهم در شکل گیری این فیلم و نوع ترسیم اتفاقات آن داشت.

از این مسئله ابایی نداشتم زیرا همیشه معتقد بوده ام که بودجه نباید مهاری بر استعدادها بزند و به تنهایی یک عامل تعیین کننده باشد. حتی وقتی پول به اندازه کافی نیست، بهتر و راحت تر می توانید داستان تان را شرح دهید زیرا مسوولیت کمتری در قبال اتفاقاتی دارید که در ارتباط با فیلم تان روی می دهد و موجب کامیابی اقتصادی یا ناکامی مالی و هنری آن می شود. هر چه بودجه بیشتری صرف تهیه کارتان شود، آزادی تان محدودتر می گردد زیرا احتمال دارد پولی را پس ندهد که سرمایه گذاران می خواهند.

وقتی فیلم «آقا و خانم اسمیت» را با شرکت براد پیت و آنجلینا جولی می ساختم، پایانی را که برای آن می خواستم نتوانستم به تصویر بکشم زیرا مدیران تولید فیلم می گفتند که بحث ۱۲۰ میلیون دلار بودجه ساخت فیلم در میان است و نمی توانیم پایانی را بر داستان بیاوریم که برای بینندگان امیدساز و موافق میل آنها نباشد. آنها گفتند اگر کل بودجه فیلم ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار بود، بحثی با نوع پایان بندی قصه با من نداشتند اما با پولی سه برابر آن نمی شد به هیچ روی شوخی و ریسک کرد.

تا آنجا که می دانیم داستان اصلی و اوری ژینال فیلم «دیوار» فقط یک کاراکتر اصلی داشته و روی یک نفر متمرکز بوده اما شما آن را بسط داده و با اضافه کردن کاراکتر جان سنا آن را دو شخصیتی کرده اید.

اصلاً مایل نبودم فیلمی را بسازم که شبیه به کارهای تجربی باشد و سایرین به آن به عنوان یکی از فیلم های تک شخصیتی نگاه کنند و آن را در مدارس و کالج های سینمایی تدریس و تشریح کنند. مثل این می ماند که دست های یک قصه ساز و کارگردان را ببندید و سپس از او انجام کارهای بزرگی را بطلبید. بافت داستانی ما نیز چیزی نبود که با یک شخصیت به نتیجه مطلوب برسید و برعکس باید با افزودن بر کاراکترها آن را برای بینندگان فیلم جذاب تر می کردیم.

اضافه شدن کاراکتر دوم به قصه «دیوار»، موضوع فیلم را جذاب تر و مرموزتر کرد و ما صاحب یک موضوع پایه ای شدیم که در آن هر چیزی دارای چند وجه همزمان است. اینکه من یک نمونه و ورسیون تازه از فیلم های تک شخصیتی را بسازم، اصلاً مورد نظرم نبود.

البته هنوز هم کاراکتر آرون تیلور جانسون بار بیشتری را از ماجراها بر دوش خود حمل می کند. چه چیزهایی را در او دیدید که این حجم بزرگ از مسوولیت ها را بر دوش او گذاشتید؟

کار تیلور جانسون از آن رو بسیار سخت است که فیلم و موضوع آن هیچ چیزی برای پنهان کاری و پناه گرفتن پشت آن ندارد و همه چیز «رو» و مشخص است. کاراکتر جانسون و به واقع ایزاک براساس قصه کارها و مسوولیت های بیشتری در این فیلم دارد و این چیزی نبود که بتوان به سادگی یا سختی تغییرش داد و همانی است که می بینید. جالب تر اینکه به محض دیدارم با جانسون وی به من به صراحت گفت انگار نقش ایزاک برای او نوشته و خلق شده و افزود بهتر است دنبال آدم دیگری برای ایفای این رل نگردم.

عنوان فیلم (دیوار) اشاره به چه چیزی است؟ فاصله بین دو کشوری که با یکدیگر در ستیزند یا نمادی از فاصله و کمبود ارتباط بین دو کاراکتر اصلی و شاید هم منظورتان در سطحی فراگیرتر و به مسئله کمبود ارتباط ما بین ابنای بشر در عصر فعلی و در دوران رواج چشمگیر محصولات تکنولوژی و وسایل الکترونیکی بوده باشد.

من باید سلایق تمامی قشرهای مختلف مردم را در فیلم هایم لحاظ کنم و چیزی بسازم که فقط تأمین کننده نظرات و توقعات یک قشر نباشد. به عنوان مثال وقتی با تام کروز فیلم «لبه فردا» را می ساختم، برخوردها در لس آنجلس که محل استقرار هالیوود است و نیویورک که ضد کلیشه هالیوود به حساب می آید، بسیار متفاوت بود.

یک نفر در نیویورک به من با حالتی تمسخرآمیز گفت: حتماً فیلم ات درباره آشنایی و ازدواج کاراکتر تام کروز با زنی است که نصف او سن دارد و پس از آن زندگی بی نقصی هم خواهند داشت. گفتم خیر، کاراکتر زن فیلم در پایان کار اصلاً هویت تام کروز را به درستی تشخیص نمی دهد و مردد و سرگردان است. در همین راستا عنوان فیلم «دیوار» هم مربوط به مواردی است که گفتید و هم مرتبط با این نکته که مشکلات و پیچیدگی های یک جنگ مثل یک سد بلند بازدارنده بین انسانها خط کشی و آنها را وادار به حذف یکدیگر می کند.

می گویند کارگردانی قسمت بعدی سری فیلم های کمیک بوکی «اتحادیه عدالت» را به شما خواهند سپرد. همان فیلمی که آن را «جهان تاریک» هم نامیده اند. آیا این کار حتمی شده است؟

شاید قطعی شود ولی انجام هر کاری در این ارتباط ابتدا به مسئله پیدا کردن زمان و وقت کافی و مناسب مربوط می شود و به اینکه برای این مهم آماده باشم. روزی که یک یا چند ابرقهرمان خیالی را در متن داستان یکی از فیلم هایم به نمایش بگذارم، حتماً با این هدف مهم و دلگرمی عمیق خواهد بود که تصویری متفاوت از آنها را ارائه بدهم و نه چیزهایی را که قبلاً هم نمونه های آن را دیده باشیم.

درست است که تابحال فیلم های کمیک استریپی را قصه نویسی و کارگردانی نکرده ام اما با فرهنگ آن ناآشنا نیستم و حتی از چند منظر فیلم های جاسوسی و جنایی «بورن» هم که دوتای آن با کارگردانی من تهیه و عرضه شده، کارهایی کمیک بوکی هستند و حال و روز و مؤلفه هایشان چیزی از این قبیل است. کاراکتر جیسن بورن هم در این فیلم ها براساس نیاز لحظه و موقعیت های دور و برش کارهای تند و توام با برخورد و حس قهرمانی انجام می دهد. باید از همه اینها برای فیلم کمیک استریپی بعدی ام خط فکری بگیرم.