چرا طرح کورکر- کاتن علیه برجام کارآمد نیست؟

فرارو: دو سناتور ضدایرانی در آمریکا، به خاطر مخالفت با برجام معروف هستند. این دو سناتور اخیرا طرحی را معرفی کردند که هم برجام را حفظ می‌کند و هم محدودیت‌ها علیه ایران را افزایش می‌دهد. حال نشریه فارین پالیسی گفته که قول‌های اشتباه این سناتور‌ها کارآمد نیست.

نشریه فارین پالیسی نوشت: پس از خوددای ترامپ از صدور تاییدیه برجام، سناتور باب کورکر و تام کاتن اعلام کردند که آنها یک طرحی را پیشنهاد خواهند کرد که بر اساس رویکرد کاخ سفید و به طور یکجانبه باعث مذاکره مجدد برجام شود.

طرح این دو سناتور خواهان اعمال محدودیت‌های جدید در برجام است. آنها برای اینکه بتوانند به این هدف برسند، باید قانون "قانون ۲۰۱۵ بازبینی توافق هسته‌ای ایران" (قانون اینارا) را طوری اصلاح کنند که به رئیس جمهور اجازه دهد در صورت عدم پیروی ایران از خواسته‌های جدیدشان، تحریم‌های هسته‌ای را مجددا اعمال کند.

علیرغم اینکه این اقدام نقض برجام خواهد بود و با وجود هشدارهای سایر شرکا مبنی بر عدم امکان مذاکره مجدد این توافق، کورکر و کاتن معتقدند که آمریکا با بازگرداندن تحریم‌ها، اهرمی بدست خواهد آورد. اگر این مسئله غیرمنطقی و بی‌پروا به نظر می‌رسد، برای اینکه واقعا اینگونه است. چنین پیشنهادهایی یک تلاش غیرمستقیم برای قانونی کردن فروپاشی برجام است.

سناتورهای جمهوری‌خواه هم می‌خواهند برجام را حفظ کنند و هم می‌خواهند محدودیت‌های جدید علیه ایران وضع کنند. این کارآمد نخواهد بود.

واضح است که کورکر و کاتن دشمنان برجام هستند. آنها قانون اینارا در کنگره را برای جلوگیری از اجرای برجام تصویب کردند. کاتن حتی آشکارا از سیاست تغییر رژیم ایران حمایت می‌کند.

پیشنهاد آنها خواهان بازگشت سریع و اتوماتیک تحریم‌های هسته‌ای در یک حالت است و آن هنگامی است که ایران برخی فعالیت‌های مجاز در برجام را انجام دهد. آنها ماشه‌های (عامل بازگشت سریع تحریم‌ها) پیشنهاد خود را "محدودیت‌های تقویت‌شده" می‌نامند که این اعترافی است مبنی بر اینکه این محتوای یکجانبه جدید در میز مذاکرات بر آن توافق صورت نگرفته بود.

اساسی‌ترین تعهد ما (آمریکایی‌ها) در برجام این است که ما تعلیق تحریم‌های هسته‌ای را ادامه دهیم و تا وقتی که ایران به تعهدات خود پای‌بند است، تحریم‌های جدیدی اعمال نکنیم. بر اساس توصیف خود این دو سناتور از طرح‌شان، این طرح، حتی اگر ایران به تعهدات خود پای‌بند بماند؛ تحریم‌های هسته‌ای را به طور اتوماتیک بازخواهد گرداند. این برجام را نقض می‌کند.

شاید به همین دلیل است که این دو سناتور ادعا کردند که طرح‌شان با برجام تعارض ندارد. با این حال طرح آن‌ها حداقل باعث نقض تعهدات آمریکا در آینده می‌شود.

اما حتی اگر این ادعا که رویکردشان در هنگام تصویب با برجام سازگاری دارد، به سه دلیل نباید مورد توجه قرار گیرد:

اول: استدلال آنها را از این منظر ببینید، تصور کنید که در صورتی که آمریکا نیروهای نظامی خود از عراق خارج و تحریم‌های بیشتر از مفاد برجام رفع نکند، پارلمان ایران یک لایحه‌ای درباره توقف اجرای محدودیت‌های هسته‌ای و نیز اخراج بازرسان تصویب کند. ما به درستی این اقدام را فورا اشتباه خواهیم شمرد و دنیا در کنار ما متحد خواهد ایستاد. ما این استدلال که، چون ما با خواسته‌های جدید و یکجانبه ایران پای‌بند نیستیم، را جدی نخواهیم گرفت. در آن حالت، ما برای مذاکره یک توافق جدید، به ایران اعتماد نخواهیم کرد چرا که قول آنها بی‌ارزش خواهد بود.

دوم: بدون دانستن مفاد خاص "محدودیت‌های تقویت‌شده" که کورکر و کاتن مطرح خواهند کرد، ما نمی‌توانیم مطمئن باشیم که این محدودیت‌ها در یک زمانی در آینده به عامل مهم تبدیل شود. بر اساس پیشنهاد آنها، برخی از محدودیت‌ها به بندهای برجام که قرار است منقضی شوند، مربوط می‌شود در حالی بقیه اینگونه نیست. ادعای آن‌ها مبنی بر اینکه "تمام محدودیت‌های" برجام پس از ۱۵ منقضی خواهد شد، نادرست است.

سوم: در خود متن اصلی برجام، همه شرکا متعهد شدند که این توافق را با "حُسن نیت" اجرا کنند و از اقدامات ناسازگار با برجام که "اجرای موفقیت‌آمیز آن را تضعیف می‌کند"، پرهیز کنند. همه شرکا از جمله آمریکا به طور ویژه متعهد شده‌اند که "بهترین تلاش‌ها برای حفظ" برجام را انجام دهند. سخت است که استدلال شود که طرح کورکر - کاتن، همانگونه که هست، این تعهدات را نقض نمی‌کند.

رویکرد کورکر - کاتن احتمال از بند درآوردن برنامه هسته‌ای ایران و نیز سوق دادن تمرکز بر ما را دارد. اعاده تحریم‌ها به خاطر انجام فعالیتی که ذیل برجام مجاز است، ایران را از محدودیت‌های مهم بر برنامه هسته‌ایش آزاد می‌کند. شاید کورکر و کاتن - به اشتباه- معتقدند که طرح‌شان به آمریکا اجازه می‌دهد که فعلا بر سر قول خود بایستاد. یا شاید به همراه مقامات سابق دولت جورج دبلیو بوش مانند جان بولتون، مایل‌اند که حتی اگر فروپاشی برجام، آمریکا را در مسیر برخورد نظامی قرار دهد، فروپاشی آن را تماشا کنند.