راز تیزهوش ماندن در دوران سالمندی کشف شد

وب سایت کلیک: دانشمندان در جدیدترین تحقیقات خود موفق شدند سرنخ های جدیدی برای ماندگاری حافظه و قدرت یادگیری در دوران پیری پیدا کنند.

برخی از افراد حتی در دوران سالمندی هم از حافظه و قدرت یادگیری خوبی برخوردارند دانشمندان به این افراد 'Super-Agers' می گویند.

چند ماه پیش، دانشمندان در تحقیقات خود یک دلیل فیزیکی برای این تفاوت کشف کردند؛ در مغز سالمندان 'Super-Agers' ضخامت لایه بیرونی سلول های مغز متفاوت بود؛ اما پاسخ به این سؤال‌ها که چرا این تفاوت ایجاد می شود و اینکه آیا این افراد به صورت ژنتیکی می توانند تیزهوش باقی بمانند و یا اینکه شرایط زندگی این اتفاق را رقم می زند، بی پاسخ ماند.

اکنون نتایج یک مطالعه کوچک که اکتبر ۲۰۱۷ در مجله PLOS One منتشر شد، نشان می دهد که تفاوت های افراد در ارتباطات اجتماعی می تواند بر این موضوع تأثیرگذار باشد.

محققان در این مطالعه ۳۱ سالمند باهوش (Super-Agers) را که بیش از ۸۰ سال سن داشتند، بررسی و اعلام کردند که این افراد در طول زندگی خود روابط اجتماعی معقول تر و با کیفیت بالاتری نسبت به سالمندان دیگر دارند.

امیلی راگلسی، استاد دانشکده پزشکی Feinberg Northwestern و یکی از محققان این مطالعه با بیان اینکه روابط اجتماعی می تواند در سلامت حافظه و قدرت یادگیری در دوران پیری بسیار مؤثر باشد، گفت: این مطالعه نشان می دهد که داشتن رابطه های قوی اجتماعی می تواند روند کاهش قدرت شناختی مغز را آهسته کند.

محققان برای رسیدن به این نتایج، از سالمندانی که دارای قدرت حافظه و یادگیری خوبی بودند، خواستند تا پرسشنامه استانداردی را برای ارزیابی شادی عمومی و سطح رضایت از زندگی شان تکمیل کنند.

نتایج این بررسی نشان داد که اگر افراد در طول زندگی خود ارتباطات اجتماعی قوی داشته باشند، به احتمال زیاد دچار بیماری آلزایمر نخواهند شد.

دکتر راگلسی با برشمردن عوامل مؤثر در پیشگیری از بیماری آلزایمر گفت: اگر بخواهیم لیستی از گزینه های جلوگیری کننده از زوال عقل، مثل رژیم غذایی خاص و سیگار نکشیدن را ایجاد کنیم، قطعاً داشتن ارتباطات اجتماعی قوی در زندگی یکی از مهم‌ترین موارد این لیست خواهد بود.

مغز سالمندان باهوش از لحاظ فیزیکی متفاوت از مغز دیگر سالمندان است

تحقیقات قبلی نشان دادند که مغز 'Super-Agers' از لحاظ ساختار سلولی با مغز سالمندان دیگر متفاوت است. مغز آنها به خصوص در قشر بیرونی کمی بزرگ‌تر است که عمدتاً این قسمت از ماده خاکستری تشکیل شده و غنی از نورون‌ها است.

با این‌حال، دانشمندان تا چند ماه پیش نمی دانستند که آیا این به این معناست که سالمندان تیزهوش از مغز بزرگ‌تری برخوردارند یا خیر.

آنها برای اینکه ببینند این تفاوت ژنتیکی است و یا اینکه بر اثر مرور زمان رخ داده با استفاده از MRI، مغز ۲۴ مرد و زن 'Super-Agers' را مورد بررسی قرار دادند و نتایج آن را با ۱۲ نفر از همتایان عادی مقایسه کردند. این پژوهش نشان داد که این تغییرات در مغز ژنتیکی نبوده و بر اثر گذشت زمان رخ داده است.

در مدت این مطالعه که ۱۸ ماه طول کشید، دانشمندان مغز دریافتند که به طور متوسط میزان تحلیل مغز در سالمندان عادی دو برابر بیش از سالمندان تیزهوش یعنی 'Super-Agers' رخ می دهد.

با ترکیب نتایج چند مطالعه اخیر می توان علت توان یادگیری و حفظ قدرت حافظه در سالمندان 'Super-Agers' را متوجه شد. در واقع این تحقیقات مهر تائیدی بر این نظریه است که داشتن روابط صحیح اجتماعی می تواند جلوی زوال عقل را بگیرد و سبب حفظ حافظه و قدرت یادگیری در دوران پیری شود.

برای ماندگاری حافظه و قدرت یادگیری در دوران پیری چه کنیم؟

ماده خاکستری مغز در مسائلی مانند به خاطر سپردن دیده ها و شنیده ها، پردازش احساسات، کنترل اعمال، یادگیری اطلاعات جدید و غیره نقش مهمی دارد. ماده سفید مغز هم که شامل بخش های پیچ خورده می شود، اطلاعات مختلف را در مغز جابه‌جا می کند.

یک مطالعه در سال ۲۰۱۴ که نتایج آن در مجله Nature Communications منتشر شد، نشان می دهد که در بعضی افراد مسن ممکن است ماده سفید به عنوان نوعی ژنراتور پشتیبان عمل کند و در زمان تحلیل بخش خاکستری مغز وظایف آن را انجام دهد؛ اما اگر این اتفاق نیفتد، افراد هنگام به یادآوردن خاطرات و یادگیری مسائل جدید دچار مشکل می شوند.

افراد مسن تیزهوش یا همان 'Super-Agers' و یا افرادی که بخش سفید مغز آنها بتواند وظایف بخش خاکستری را انجام دهد، بسیار نادر هستند؛ اما برخی از تحقیقات نشان می دهد که سبک زندگی ما می تواند در این موارد بسیار مهم باشد.

پس اگر می خواهید همچنان حافظه خوب و قدرت یادگیری در دوران پیری داشته باشید، باید کارهایی مانند انجام منظم تمرینات ورزشی، حفظ ارتباطات قوی با دوستان یا خانواده، ترک سیگار، یادگیری مستمر موارد جدید و انجام کارهای چالش برانگیز برای مغز را انجام دهید.

بنابراین اگر به تازگی با دوستان خود در ارتباط نبودید و یا کلاس یوگای خود را ترک کرده‌اید، تعلل نکنید چرا که زمان زود از دست می رود.