انتقاد کلانتری از برنامه‌های حفاظت یوزپلنگ

ایسنا: از ابتدای انتصاب عیسی کلانتری به عنوان رئیس سازمان حفاظت محیط زیست «یوزپلنگ» تبدیل به یکی از جنجالی‌ترین موضوعات محیط زیست کشور شد. «نباید مساله مهم و اساسی آب را قربانی یوزپلنگ کنیم»؛ اظهارنظر رئیس جدید سازمان حفاظت محیط زیست در نخستین نشست خبری او بود که حواشی بسیاری را ایجاد کرد.

هنوز بحث و بررسی‌ها، کالبدشکافی‌ها و موضع‌گیری‌ها در برابر این حرف تمام نشده بود که کلانتری در جریان همایش بررسی ساختار تشکیلاتی مدیریت منابع طبیعی و محیط زیست ایران گفت: «باید بپذیریم یوزپلنگ ایرانی نیز مثل بسیاری از گونه‌های ایرانی از بین رفته محکوم به نابودی است.»

فارغ از موضع‌گیری‌ برخی رسانه‌ها نسبت به صحبت‌های کلانتری درباره یوزپلنگ، اظهار نظرهای تند او در مورد حیات و بقای این گونه ارزشمند - که طی چند سال اخیر در بین مردم جایگاه مهمی پیدا کرده و حتی روی پیراهن تیم ملی فوتبال ایران نقش بسته است- پرسش‌هایی را درباره رویکرد سازمان حفاظت محیط زیست در دولت دوازدهم - به عنوان دولت محیط زیستی- به یوزپلنگ و حتی حیات وحش و به طور کلی محیط زیست طبیعی به وجود آورده است.

عیسی کلانتری در این باره گفت: یوزپلنگ جزئی از محیط زیست است اما متاسفانه طی سال‌های گذشته به علت تبلیغات انجام شده به ۵۰ درصد محیط زیست تبدیل شده این در حالیست که محیط زیست کلیه گیاهان، جانوران، حشرات، خاک، آب، هوا، انسان، و ... را در برمی گیرد بنابراین نمی توانیم ادعا کنیم محیط زیست تنها در یوزپلنگ خلاصه می‌شود.

با حک کردن تصویر یوز روی هواپیما این گونه جانوری احیا نمی‌شود

وی تصریح کرد: تبلیغات برای یوزپلنگ مهم است ولی با حک کردن تصویر یوز روی هواپیما این گونه جانوری احیا نمی شود. چه بسا که در زمینه برخی مسائل مثل پسماند و کاهش آلودگی هوا آگاهی‌رسانی عمومی اثرگذار است اما تبلیغات برای یوز در زمره آگاهی‌های عمومی قرار نمی‌گیرد و در حفظ آن تاثیر چندانی ندارد.

تاکنون کسی در محیط زیست برای تامین حق‌آبه تالاب‌ها با وزارت نیرو نجنگیده است

کلانتری تاکید کرد: نباید فراموش کنیم که اگر قرار باشد، همه تمرکز خود را تنها روی یوزپلنگ بگذاریم، همه محیط زیست را از دست می‌دهیم؛ چه بسا که تا الان هم از دست داده‌ایم چون متاسفانه تا الان کسی در محیط زیست نبوده که برای تامین حق‌آبه تالاب‌ها با وزارت نیرو بجنگد؛ تالاب‌های خشکی که تبدیل به کانون گرد و غبار کشور شده‌اند.

یوزپلنگ با تبلیغات دروغین احیا نمی‌شود

معاون رئیس جمهور با بیان اینکه هر عنصری در طبیعت و محیط زیست، جایگاه خود را دارد،گفت: به یوزپلنگ هم باید اهمیت داد اما نه تبلیغی چون با تبلیغات دروغین یوزپلنگ احیا نمی‌شود. مشکل اصلی یوزپلنگ، زیستگاه نامناسب و نهایتا گرسنگی است و در حال حاضر نمی‌دانیم جمعیت یوزپلنگ‌ در کدام مناطق کشور پراکنده است؟ ضمن اینکه در حال حاضر اصلا روشن نیست که چگونه باید با جمعیت موجود یوزپلنگ‌ها رفتار شود.

وی در ادامه ضمن انتقاد از طرح حفاظت از یوزپلنگ اظهار کرد: برنامه‌های حفاظت از یوزپلنگ برنامه‌های فضایی و تخیلی است چون طرحی که داریم تاکنون اثرگذاری مثبتی نداشته است. جمعیت یوزپلنگ قبل از اجرای طرح حفاظت از یوز بالای ۱۰۰ نفر بود ولی بعد از اجرای طرح حفاظتی طی ۱۶ سال اخیر، به زیر ۵۰ نفر کاهش پیدا کرده است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تاکید بر اینکه این طرح بر اساس دیدگاه کارشناسان اشکال دارد،گفت: اگر طرح حفاظتی اجرا نمی‌شد، ممکن بود جمعیت یوز به ۷۰ نفر افزایش یا شاید هم به ۳۰ نفر کاهش یابد چون ممکن است طرح حفاظت یوزپلنگ نه تنها هیچ کمکی به حفظ این گونه نکرده باشد بلکه حتی به جمعیت یوزپلنگ‌ها آسیب زده باشد.

تکثیر و پرورش یوز در اسارت

وی با اشاره به ضرورت اجرای طرح تکثیر و پرورش یوزپلنگ تصریح کرد: اگر ۱۰ قلاده یوزپلنگ را در منطقه‌ای فنس‌کشی شده به وسعت ۱۰ هزار هکتار که زیستگاه خود گونه نیز است، نگهداری می‌کردیم و غذای کافی در اختیار آنها قرار می‌دادیم فرصت حفظ و حتی تکثیر برای این گونه فراهم می‌شد. این یوزپلنگ‌ها چون غذا داشتند تکثیر هم می‌شدند و بعد می‌توانستیم گونه‌های تکثیر شده را در طبیعت رها کنیم. کارایی این ایده را کارشناسان هم تائید کرده‌اند.

کلانتری با بیان اینکه در حال حاضر از یوزپلنگی حفاظت می‌کنند که آن را نمی‌بییند و کل مشاهدات آنها در حد ثبت تصاویر یوز از طریق دوربین، آن هم سه ماه یک بار است، گفت: پرسش مطرح شده این است که طرح حفاظت از یوزپلنگ اجرا شده، چه کمکی به تغذیه یوزپلنگ‌ها می‌کند؟ در حالی که عامل اصلی تهدیدکننده یوز، تغذیه است. فشاری که از طریق دام به مراتع آمده است و آسیبی که سگ‌ها به منبع غذایی یوز زده‌اند، مسائلی است که این گونه را در معرض تهدید قرار داده است.

بر اساس گفته‌های کارشناسان یوز در معرض نابودی است

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تاکید کرد: بر اساس گفته‌های کارشناسان، یوز در معرض نابودی است از سوی دیگر خشکسالی‌های ممتد فشار دام را برمراتع افزایش داده است. این دو عامل موجب گرسنه ماندن یوزپلنگ می‌شود و یوزپلنگ گرسنه نه توان تولید مثل دارد نه حتی توان دفاع از خود.

کلانتری در پایان در مورد برنامه سازمان حفاظت محیط زیست برای حفاظت از یوز اظهار کرد: برنامه ما این است که تجدید نظری در طرح حفاظت از یوزپلنگ داشته باشیم. در چند سال اخیر انجمن یوزپلنگ در تلاش برای تامین یک میلیارد تومان بود تا با استفاده از آن دامداران را از زیستگاه یوزپلنگ در منطقه توران بیرون کند تاکنون حدود ۶۰۰ میلیون تومان با کمک سمن‌ها جمع شده است و چون گفته بودند با یک و نیم میلیارد تومان مشکلشان حل می‌شود، به معاونت محیط زیست طبیعی دستور پرداخت یک میلیارد تومان به انجمن یوزپلنگ دادم تا بتوانند دامداران را از محل خارج کنند و فشار دام را بر یوزپلنگ کاهش دهند.

یکی از موضوعات مهم در مورد طرح حفاظت از یوزپلنگ عدم حمایت مالی برنامه عمران سازمان ملل متحد به عنوان طرف قرارداد پروژه بین‌المللی حفاظت از یوزپلنگ ایرانی است. در آخرین جلسه کمیته راهبردی یوزپلنگ - که هفته گذشته در سازمان محیط زیست برگزار شد - آن ماری کارسون - معاون نماینده مقیم دفتر برنامه عمران سازمان ملل‌متحد در ایران- گفت: «یکی از زیرساخت‌های مهمی که دفتر برنامه عمران سازمان ملل‌ متحد ایجاد کرده به مساله دریافت کمک‌های مالی برمی‌گردد اما با توجه به شرایط خاصی که امروز در دنیا حاکم شده، مجبور شده‌ایم در مورد تخصیص بودجه‌ها و اعتبارات کمک‌رسان تغییر موضع دهیم.» البته هومن جوکار -مدیر طرح بین‌المللی حفاظت از یوزپلنگ- پیش از این بر دشوار بودن تمدید قرارداد با برنامه عمران ملل متحد تاکید کرده و در سال ۱۳۹۱ در جریان یک نشست خبری اعلام کرده بود که برنامه عمران ملل متحد تا زمانی این طرح را حمایت می‌کند که دولت بتواند به صورت ملی از یوز ایرانی حمایت کند و تمدید قراردادها با این سازمان بسیار مشکل است.