جدال سرد ایران و عربستان

رویداد ۲۴: قاسم محب علی، مدیرکل اسبق خاورمیانه وزارت خارجه تأکید کرد: سیاست دوطرفه است و هیچ اتفاقی به‌صورت یک‌جانبه روی نمی‌دهد. ایران امکاناتی در منطقه و مناسبات بین‌المللی دارد که می‌تواند با استفاده از آن‌ها وضعیت را به کنترل درآورد و از افزایش سطح تنش‌ها جلوگیری کند، البته این اتفاق هم روی‌داده است.

بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی روزنامه انگلیسی دیلی میل؛ پادشاه عربستان به‌زودی از مقام خود کناره می‌گیرد تا تاج‌وتخت را به پسر سی‌ودوساله‌اش بدهد که به‌تازگی بازداشت‌هایی را به بهانه مقابله با فساد در خاندان سلطنتی انجام داده است و افراد بازداشت‌شده را در یک هتل بسیار مجلل نگهداری می‌کند.

این روزنامه از یک منبع آگاه اعلام کرد که ولیعهد کنونی عربستان پس از تکیه‌بر مسند پادشاهی، بر روابط این کشور با ایران- رقیب دیرینه ریاض در منطقه- متمرکز خواهد شد و در این میان، خطر اقدام نظامی علیه ایران وجود دارد و نقشه محمد بن سلمان این است که آتش جنگ را از لبنان آغاز کند، اما امیدواراست که بتواند روی پشتیبانی نظامی اسرائیل حساب باز کند.

در حالی این روزنامه انگلیسی به انتشار مطالبی در این رابطه مبادرت می‌ورزد که «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور تندرو آمریکا نیز پیش‌تر با ارسال پیام توییتری حمایت کامل خود را از اقدامات اخیر ولیعهد عربستان اعلام کرده بود.

قاسم محب علی، مدیرکل اسبق خاورمیانه وزارت خارجه در گفت‎وگو با رویداد۲۴ در این رابطه که در صورت محقق شدن این گمانه‌زنی‌ها، آینده ایران و عربستان به کجا خواهد انجامید گفت: مشکلات ایران با سعودی‌ها مربوط به سلمان یا پسر او نیست، بسیار قدیمی‌تر از این اظهارنظرها است. آقای اوباما در زمان ریاست جمهوری خود از سوی پادشاه قبلی سعودی نقل کرد که شما اگر می‌خواهید مشکلات خاورمیانه را حل کنید باید سر مار (ایران) را بکوبید؛ بنابراین زیاد نباید چنین اندیشید که با کناره‌گیری ملک سلمان و در دست گرفتن قدرت توسط پسر او مناسبات ایران و سعودی خیلی دچار تغییر و تحول خواهد شد.

وی در ادامه اضافه کرد:در صورت روی دادن این اتفاق مشکلات کشور ما با عربستان سعودی ادامه خواهد داشت، البته روند حاکم بر مناسبات خوب نیست و درصورتی‌که به کنترل در نیاید احتمال دارد به سطح بالاتر آن یعنی تبدیل جنگ سرد به جنگ داغ برسد که این مسئله سودی برای ایران و سعودی‌ها در بر نخواهد داشت.

مدیرکل اسبق خاورمیانه وزارت خارجه در این رابطه که روند فوق به چه صورتی قابل‌کنترل است، یادآور شد: سیاست دوطرفه است و هیچ اتفاقی به‌صورت یک‌جانبه روی نمی‌دهد. ایران امکاناتی در منطقه و مناسبات بین‌المللی دارد که می‌تواند با استفاده از آن‌ها وضعیت را به کنترل درآورد و از افزایش سطح تنش‌ها جلوگیری کند، البته این اتفاق هم روی‌داده است.

محب علی در ادامه تأکید کرد: بیانات طرف ایرانی به نسبت گذشته شدید نیست و بر آن کنترل صورت می‌گیرد، بیشتر هم وزارت خارجه و دولت درباره روابط با سعودی‌ها صحبت می‌کنند. سایر ارگان و شخصیت‌ها کمتر وارد این بحث می‌شوند و این به نفع کشور است که دولت وضعیت را تحت مدیریت خود درآورد و اگر زودتر این کار را در دست خود می‌گرفت، شاید وضعیت مناسبات به این شکل درنمی‌آمد.

وی در ادامه افزود: اکنون هم درصورتی‌که تمام مدیریت در اختیار دولت قرار گیرد با توجه به ارتباطی که با دیگر کشورها داریم، می‌توان از امکانات آن‌ها استفاده کرد و مناسبات را به کنترل درآورد، البته نباید توقع داشت که به سطح دوستانه برسد.

مدیرکل اسبق خاورمیانه وزارت خارجه در این رابطه که گمانه‌زنی‌های فوق تا چه اندازه به واقعیت نزدیک است، مطرح کرد: طرح برخی از این مسائل تبلیغاتی و جنگ روانی است و ازآنجاکه در منطقه بحران‌های متعددی وجود دارد که یکی از آن‌ها مسئله صلح اعراب و اسرائیل است، بنابراین به هراندازه وضعیت مناسباتی ایران با عربستان سعودی بحرانی‌تر شود زمینه حل‌وفصل این مسئله (صلح اعراب و اسرائیل) بیشتر فراهم خواهد شد. به‌عبارتی‌دیگر ممکن است یکی از اهداف دولت ترامپ این باشد که به‌نوعی بحران فوق (صلح اعراب و اسرائیل) را کاهش دهد، بنابراین باید مناسبات بین ایران و اعراب تیره شود و مسئله اصلی خاورمیانه ایران و اعراب باشد.

محب علی در این خصوص توضیح داد: بخشی هم ممکن است جنگ روانی نباشد، واقعیتی که در پشت سیاست‌های جدید آمریکا وجود دارد، باشد و عربستان سعودی هم بااطلاع از اینکه آمریکایی‌ها قصد دارند با ایران برخورد جدی کنند سطح برخوردهای لفظی خود را افزایش داده‌اند؛ بنابراین به مجموعه مسائل باید توجه شود و حتی موضوعات مربوط به سوریه هم در این رابطه دخالت دارد.

وی در رابطه با ارتباط سفر سعد حریری به عربستان و آغاز این پروژه تصریح کرد: به‌طور طبیعی یکی از مسائل قابل‌طرح به لبنان مربوط می‌شود و درصورتی‌که بنا باشد قضیه صلح فلسطین و اسرائیل آن‌طور که آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها علاقه‌مند هستند، پیش رود باید دو مسئله برطرف شود.

مدیرکل اسبق خاورمیانه وزارت خارجه درباره این دو مسئله افزود: یکی از این مسائل همان مصافحه ایی است که بین دولت خودمختار فلسطینی و حماس برقرار شد و حماس اداره غزه را تحویل دولت خودمختار داد، درباره لبنان هم محمد بن سلمان مطرح کرده که برای حل مشکلات این کشور حزب‌الله باید تبدیل به یک گروه سیاسی شود و اسلحه را تحویل دهد؛ بنابراین بخشی از همان مصافحه که مورداشاره قرار گرفت در جهت حل مسئله اسرائیل و فلسطین به‌حساب می‌آمد، اما برای پیشرفت این مسائل اتفاقاتی باید روی دهد که توضیح داده شد و علاوه بر آن‌ها برجام، تروریسم و مناسبات ایران با کشورهای عربی را نیز در برمی‌گیرد.

محب علی در ادامه اظهار داشت: این موارد همان مسئله خاورمیانه جدید که آمریکایی‌ها مورد تأکید داشتند، است زیرا خاورمیانه پس از بهار عربی دیگر به کودکی برنمی‌گردد. با توجه به مجموعه مسائل مورداشاره که ارتباط متقابل باهم دارند به نظر می‌رسد برای حل آن‌ها باید بحران بین ایران و عربستان افزایش پیدا کند تا در سایه آن سایر مسائل پیش برده شود.