شکست ترامپ مقابل ایران به اروپا بستگی دارد

رویداد ۲۴: عاموس یادلین، رئیس سابق سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل و رئیس فعلی موسسه مطالعات امنیت ملی وابسته به دانشگاه تل‌آویو طی یادداشتی برای روزنامه جروزالم پست نوشت: اگر تلاش دولت آمریکا برای اقدام علیه ایران منجر به شکاف در روابط این کشور با اروپا و انزوای ایالات‌متحده شود، نتیجه واقعیتی به‌مراتب خطرناک‌تر خواهد بود.

جروزالم پست، یادلین نوشت: «تاریخ نشان داده که یک تهدید را هرچه بیشتر نادیده بگیریم، آن تهدید خطرناک‌تر می‌شود.» بر اساس همین اصل بود که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا سخنرانی ۱۳ اکتبر خود در خصوص سیاست دولتش در قبال ایران را آغاز کرده و پایان داد. این سخنرانی تغییر مهم رویکرد آمریکا را بازتاب داد، که به‌موجب آن ایران راه‌حل ثبات در خاورمیانه نیست، بلکه مشکل آن است و در درازمدت توافقنامه هسته‌ای که میان ایران و قدرت‌های جهان به امضا رسید، خطرناک خواهد بود و باید اصلاح شود.

یادلین با مثبت ارزیابی کردن این تغییر نوشت: اما موفقیت این استراتژی در درجه اول به حمایتی بستگی دارد که از سوی اروپا دریافت می‌کند. اگر اقدام دولت آمریکا علیه ایران منجر به شکاف در روابط ایالات‌متحده و اروپا و انزوای این کشور شود، نتیجه واقعیتی به‌مراتب خطرناک‌تر خواهد بود که اجازه افزایش فعالیت‌های منفی و درنهایت تولید سلاح هسته‌ای را به ایران می‌دهد.

ترامپ در سخنرانی خود خواستار اصلاح برجام بدون لغو آن شد. وی از اعلام خروج آمریکا از توافق یا درخواست از کنگره برای اعمال دوباره تحریم‌ها علیه ایران اجتناب کرد. این مسئله باعث می‌شود ترامپ بتواند توافقنامه را حفظ کند و درعین‌حال مانع از آن شود که ایران توجیهی برای لغو توافق و رفتن به سمت تولید سلاح هسته‌ای داشته باشد. بااین‌وجود هدف از اصلاح توافق بیانگر یک تغییر قابل‌توجه در استراتژی آمریکا است. واشنگتن به دنبال دستیابی به توافق بهتری است که کمبودهای توافق فعلی را جبران می‌کند: نظارت نزدیک بر سایت‌های نظامی ایران؛ گسترش محدودیت‌ها بر برنامه هسته‌ای ایران تا زمانی که تهران بی‌ثباتی در منطقه را تشدید می‌کند و خواستار نابودی اسرائیل است؛ محدود کردن برنامه موشکی ایران؛ و تداوم تحریم‌ها علیه اقتصاد ایران در واکنش به اقدامات منفی غیرمرتبط به برنامه هسته‌ای.

رهبران قدرت‌های اروپایی که این توافق را به امضا رساندند -فرانسه، انگلیس و آلمان- با این رویکرد مخالفت کرده و خواستار حفظ توافق موجود هستند. این یک پیام خطرناک است، زیرا اگر نواقص توافق برطرف نشود، ترامپ احتمالاً آن را لغو خواهد کرد و در مسیر تقابل نظامی حرکت خواهد کرد. تمایل اروپا برای رسیدگی به این مشکلات جدی توافق رئیس‌جمهور آمریکا را ترغیب به حفظ چارچوب توافق و ایجاد یک کمپین دیپلماتیک برای ارتقا آن می‌کند.

ضمن اینکه ترامپ برای اصلاح این توافق و متوقف کردن فعالیت‌های غیرهسته‌ای ایران نیازمند تضمین همکاری کنگره خواهد بود که اختیار اعمال دوباره تحریم‌ها علیه ایران را دارد. در کنار آن، کسب حمایت بین‌المللی از سوی دیگر قدرت‌هایی که توافق را امضا کردند نیز لازم است. ترامپ به‌جای آنکه روی ایجاد یک ائتلاف متحد کار کند، ترجیح داده که دست به تهدید بزند. وی به‌طور علنی اعلام کرده که اگر به هدف خود نرسد، به توافق پایان می‌دهد و این امر منجر به انزوای آمریکا درست در همان زمانی خواهد شد که ایران مسیر روشنی برای دستیابی به خواسته‌اش را دارد. در چنین شرایطی آمریکا خود را ملزم به متوقف کردن ایران به‌تنهایی و بدون مشروعیت بین‌المللی خواهد دید. این امر همچنین می‌تواند باعث شکاف میان دولت آمریکا و کنگره و شکل‌گیری چالش‌های داخلی برای رئیس‌جمهور شود، آن هم در شرایطی که وی برای اقدام علیه ایران نیازمند حمایت و انعطاف سیاسی داخلی است.