سناریوی مشترک قاهره، تل‌ آویو و ریاض

جعفر قنادباشی؛ کارشناس آفریقا در روزنامه آسمان آبی نوشت: عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهوری مصر در قامت یک نظامی و در جریان یک کودتا توانست قدرت را از اخوان‌المسلمین گرفته و خود بر کرسی ریاست تکیه بزند. از همین رو در شرایط کنونی، قدرت در اختیار نظامیان مصر است.

این گروه تلاش دارند به شکلی برای خود مشروعیت کسب کرده و بدین طریق جایگاه‌شان را در جامعه مصر تقویت کنند. در چنین بستری انجام حملات تروریستی و همچنین اوج‌گرفتن آن در این کشور از چند منظر با اهمیت است. در وهله اول دولت نظامی مصر برای مقابله با چنین حملات تروریستی‌ای دست به مقابله به مثل زده و با شعار نابودی تروریست‌ها تلاش دارد به‌گونه‌ای حضور نظامی‌اش را برجسته کرده و نقشش در تحقق امنیت نداشته را به رخ بکشد.

از منظری دیگر باید گفت فعالیت گروه‌های تروریستی در کشوری چون مصر به‌نفع نظامیان حاکم است، چرا که این گروه به بهانه مقابله با رادیکالیسم، فضا را امنیتی‌تر کرده و محدودیت‌های زیادی را بر فعالان سیاسی و گروه‌های مردمی اعمال می‌کنند. اصولا هر زمان که صحرای سینا هدف حمله تروریستی قرار می‌گیرد، دولت مصر این خبر را برجسته کرده و تلاش دارد فعالیت‌های گروه‌های تندرو در این منطقه را با امنیت شهروندان مصر گره بزند. این در حالی است که صحرای سینا به‌دلیل موقعیت جغرافیایی‌اش، مجزا از دیگر شهرهای مصر قلمداد می‌شود. به همین دلیل می‌توان گفت که چنین حملاتی برای نظامیان مصر از منظر داخلی بسیار با اهمیت است و دست رهبران مصر را برای اعمال محدودیت باز می‌گذارد.

رهبران مصر برای توجیه محدودیت‌های سیاسی که بر شهروندان این کشور اعمال می‌شود و موارد نقض حقوق بشر به این حملات تروریستی استناد می‌کنند و این‌گونه وانمود می‌کنند که اعمال محدودیت‌های داخلی در راستای حراست از امنیت شهروندان مصر در برابر فعالیت گروه‌های رادیکال است. دولت مصر به‌راحتی قادر است از وقوع حمله تروریستی در صحرای سینا جلوگیری کند چراکه این منطقه جمعیت زیادی ندارد و از همین رو برقراری امنیت در آن چندان دشوار نیست.

به همین دلیل می‌توان گفت وقوع حملات تروریستی در صحرای سینا براساس سناریوی طراحی‌شده از سوی مصر و رژیم صهیونیستی است و به لحاظ مالی نیز به‌وسیله رهبران ریاض حمایت می‌شود. همان‌گونه که اشاره شد انجام این حملات اگر به شکلی کنترل‌شده باشد برای رهبران نظامی مصر بسیار بااهمیت است چرا که سیاست‌های توتالیتر حاکمان مصر را به‌گونه‌ای توجیه می‌کند و به رهبران این کشور فرصت می‌دهد به بهانه مقابله با تروریست‌ها، فضا را امنیتی کرده و شهروندان مصر را که پتانسیل انقلابی‌گری در آن‌ها به‌شدت قوی است محدود کنند. فعالیت رادیکال‌ها در صحرای سینا برای رژیم صهونیستی نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. دلیل آن را باید در فعالیت گروه‌هایی در العریش، منطقه‌ای واقع در جنوب صحرای سینا جست‌وجو کرد. این گروه‌ها در تلاش هستند که لبنان دیگری را در مرزهای رژیم صهونیستی ایجاد کنند. این مسئله به تهدیدی جدی علیه منافع تل‌آویو تبدیل شده است؛ از طرفی دیگر رهبران این رژیم برای تحت فشار قرار دادن حماس که بر نوار غزه حاکم است روی فعالیت گروه‌های رادیکال حساب می‌کنند.

به همین دلیل رژیم صهیونیستی فارغ از توافق انجام‌شده در کمپ دیوید از حضور نظامیان مصر در صحرای سینا استقبال می‌کند. براساس مفاد این توافقنامه، صحرای سینا باید خالی از نظامیان باشد؛ با این حال در شرایط کنونی تل‌آویو از ارتش مصر می‌خواهد در صحرای سینا مستقر شود.

این سناریوی طراحی‌شده از سوی رژیم صهیونیستی و مصر به‌وسیله رهبران ریاض حمایت می‌شود. عربستان سعودی، یکی از مخالفان اصلی اخوان‌المسلمین بود و از همین رو در به قدرت رسیدن عبدالفتاح السیسی و پیروزی کودتا در مصر، نقش برجسته‌ای ایفا کرد؛ از همین رو ریاض فارغ از اختلافاتی که با رهبران مصر دارد از تداوم حکومت السیسی حمایت می‌کند. برخی از ناظران بر این باور هستند که صحرای سینا برای فعالیت گروه‌های رادیکالی چون داعش مناسب است؛ این فرضیه از منظر جغرافیایی نادرست است.

طبیعتا تروریست‌های داعش در کشورهایی چون سومالی که از نبود حاکمیت قانون رنج می‌برند و همچنین به آبراه‌ها دسترسی دارند بهتر می‌توانند قدرت‌نمایی کنند. حضور رادیکال‌ها در صحرای سینا صرفا در راستای سیاست‌های مشترک قاهره، تل‌آویو و ریاض قابل تبیین است، چراکه فعالیت‌های گروه‌های رادیکال توانسته منافع هرکدام از این سه بازیگر را به‌نوعی تأمین کند.