چالشی با عنوان ثبات در خاورمیانه

اردشیر سنائی؛ کارشناس ارشد خاورمیانه در روزنامه ایران نوشت: «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری ایالات متحده امریکا در ژانویه ۲۰۱۷ با بخش بزرگی از شعارهای پوپولیستی در سیاست داخلی و خارجی به کاخ سفید راه یافت. اساس تمام شعارهای دونالد ترامپ در مبارزات انتخاباتی بر مخالفت کردن با تمام برنامه‌ها، سیاست‌ها و رویکردهای دولت‌پیشین (باراک اوباما) طراحی شده بود.

ترامپ که با کمک گرفتن از شعارهای پوپولیستی و ابراز مخالفت با سیاست‌های دولت اوباما توانسته بود نظر موافق طبقات متوسط رو به پایین را بدست آورد تمامی عزم خود را جزم کرد تا پس از راهیابی به کاخ سفید شعارها و برنامه‌های خویش را طی دوره اول ریاست جمهوری محقق سازد. بدیهی است که محقق نساختن شعارهای وی طی این مدت ۴ ساله قطعاً انتخاب ترامپ در دور دوم ریاست جمهوری را مشکل‌تر خواهد کرد.

در همین راستا نیز رئیس جمهوری ایالات متحده تلاش دارد تا تمامی شعارهایی که در آن مقطع زمانی غیر واقعی و همچنین غیر منطقی به نظر می‌رسید اکنون به منصه ظهور برساند. هر چند که وی کاملاً واقف است که در مرحله اجرایی کردن چنین طرح‌هایی با واکنش‌های متعدد داخلی و بین‌المللی روبرو خواهد شد.

مسائلی مانند جلوگیری از ورود مهاجران بویژه کشورهای مسلمان، مخالفت با برجام و اعمال تحریم‌های بیشتر علیه جمهوری اسلامی ایران، مخالفت با سیاست‌های اقتصادی چین، مخالفت با برنامه‌های هسته‌ای کره شمالی و... از برنامه‌های مورد نظر ترامپ در دوران پیش از انتخابات بود که هم‌اکنون شاهد اجرایی شدن بخش قابل توجهی از این شعارها در عرصه عملی هستیم.

یکی از مهمترین برنامه‌های مطرح و ویژه ترامپ در شعارهای انتخاباتی در بحث اعراب و اسرائیل، طرح انتقال سفارت ایالات متحده به بیت المقدس و به رسمیت شناختن بیت المقدس به عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی بود. این در حالی است که طی ۲۰ سال گذشته و از ۱۹۹۵ تاکنون که قانون انتقال سفارت امریکا به بیت المقدس در ایالات متحده به تصویب رسید هیچ دولتی اجرای چنین موضوعی را در صدر امور خود قرار نداده و آن را طرح نکرده بود.

طرح چنین رویکردی در ابتدا شامل حمایت رئیس جمهوری امریکا از رژیم صهیونیستی و مقابله با اعراب و مسلمانان بدون درنظر گرفتن واکنش افکار عمومی جهان وی را نسبت به طرح چنین مسأله‌ای مصمم‌تر کرد. این در حالی است که رئیس جمهوری امریکا پس از راهیابی به کاخ سفید رویکرد متفاوتی را نسبت به اعراب بویژه عرستان سعودی در پیش گرفت؛ اما از شعار خود در خصوص فلسطین نگذشت.

اجرای طرح شناسایی بیت المقدس به عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی از سوی ترامپ با توجه به شرایط منطقه خاورمیانه بخصوص تحولات رخ داده در لبنان، سوریه، شبه جزیره عربستان و یمن، منطقی نبوده و ثبات و امنیت این منطقه را بیش از پیش به چالش خواهد کشید. اما پیش‌بینی ناپذیر بودن چهل و پنجمین رئیس جمهوری امریکا و انجام اقدامات نابخردانه وی بدون در نظر گرفتن نتایج و تبعات آن، به‌طور قطع این بار نیز در این مورد بخصوص رخ خواهد داد. شاید بیشترین دلیل این رویکرد نیز جلب حمایت بیشتر یهودیان و صهیونیست‌ها در مسائل داخلی و خارجی ایالات متحده باشد که بشدت ذهن مقامات کاخ سفید را به خود مشغول کرده است.

در هر صورت باید تأکید کرد اجرای این برنامه که قطعاً با خشم فلسطینیان و دیگر کشورهای منطقه و بین‌المللی همراه خواهد بود، نه تنها وضعیت پیچیده منطقه را پیچیده‌تر خواهد کرد بلکه این امر در سطحی وسیع بر فرایند صلح میان اعراب- اسرائیل تأثیر منفی گذاشته و کشورهای منطقه را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.