گزینه ایده‌آل پوتین؛ اسد مهار شده

در میان مداخلات نظامی و مانورهای دیپلماتیک، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه خود را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بازیگران این مناقشه مطرح کرده است. روسیه در سپتامبر سال ۲۰۱۵ به منظور شکست داعش به سوریه رفت و مانع تلاش‌ها برای تغییر رژیم از سوی قدرت‌های خارجی از جمله آمریکا و عربستان سعودی شد. دو سال بعد روسیه مزد دخالت نظامی خود را در سوریه گرفت. دولت اسد سرجای خود باقی ماند و داعش نیز شکست خورد. این جنگ هنوز تمام نشده اما نگاه‌ها به سوی آینده سیاسی سوریه خیره شده است. روسیه به‌تنهایی یا حتی به همراه متحدان خود چون ترکیه و ایران، نمی‌تواند آینده سیاسی سوریه را رقم بزند اما آنچنانکه در جنگ سوریه توانست مداخله کند، در روند صلح نیز می‌تواند تاثیرگذار باشد.

روسیه متوجه است که با کاهش جنگ و آغاز بازسازی در سوریه، ممکن است که چین، اروپا و حتی ژاپن قدم‌هایی برای حضور در این کشور بردارند. مسکو به‌دنبال همکاری با آنهاست تا بخشی از سود بازسازی در سوریه را برای خود حفظ کند. دارایی اصلی روسیه، نفوذ آن در سوریه است، چراکه آنها در آنجا به‌عنوان ضامن اصلی بقای حکومت اسد عمل کردند. این نفوذ ممکن است کم شود، اگر اسد اهمیت خود را کم‌کم از دست بدهد. اما درحال‌حاضر، با در نظر گرفتن شرایط موجود، احتمالا روسیه سال‌های متمادی در این کشور حضور داشته باشد. قابل پیش‌بینی است که روسیه به‌دنبال آن است که در سوریه همچان نقش مهمی داشته باشد. علاوه بر این، مسکو به‌دنبال حفاظت از منافع اصلی خود در سوریه است، حالا هر توازن سیاسی که در آن کشور برقرار شده باشد. روسیه به‌دنبال حضور هوایی و دریایی در سوریه است.

به‌دنبال توافقی که روسیه در سال ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ با سوریه داشته است، پایگاه هوایی حمیمیم و تاسیسات دریایی طرطوس، برای چندین سال در اختیار روس‌ها قرار خواهد گرفت. ارتش سوریه نیز به روی تسلیحات روسی و تجهیزات آنها حساب باز کرده است و متخصصان روسی به مشاوره و تمرین نیروهای سوری ادامه خواهند داد. این امر، نقش سوریه را در جایگاه اصلی ژئوپلیتیک و نظامی در خاورمیانه برجسته خواهد کرد. ایجاد صلح در سوریه از پیروزی در جنگ نیز سخت‌تر است. روسیه با یک کار دشوار دست و پنجه نرم می‌کند. روسیه نسبت به متحدان خود یعنی تهران و آنکارا دارایی‌های کمتری در سوریه دارد، افزون بر اینکه آنها نیز به‌دنبال پیاده کردن برنامه‌های خود در این کشور هستند و حتی گاهی اوقات آنها با برنامه‌های روسیه مخالفت می‌کنند. پیشرفت در جبهه دیپلماتیک حتی از رویارویی در میدان نبرد هم سخت‌تر است.