دلایل اشتباه کاخ سفید درباره قدس

رویداد ۲۴ نوشت: دیوید اکسلراد، مشاور ویژه اوباما که روی فرآیند صلح خاورمیانه هم کار می‌کرد، معتقد است تصمیم ترامپ در مورد به رسمیت شناختن قدس به‌عنوان پایتخت اسرائیل بیانگر یک سیاست خارجی «سردرگم» است که می‌تواند برای اسرائیل هم خطرناک باشد.

دست راست باراک اوباما، رئیس‌جمهور سابق آمریکا معتقد است اوایل ماه جاری میلادی که دونالد ترامپ قدس را به‌عنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت شناخت، می‌توانست این کار را به نحوی انجام دهد که سعی کرده بود فرآیند صلح را پیش ببرد.

باوجودآنکه دیوید اکسلراد تصمیم ترامپ را یک اقدام «بی‌ثبات کننده» خوانده که می‌تواند پیامدهای خطرناکی برای منطقه داشته باشد، وی همچنین می‌گوید که «اگر قرار بود که این گام بزرگ برداشته شود -و گام بسیار باارزشی (برای اسرائیل) بود- باید در راستای پیشبرد فرآیند صلح می‌بود.

اکسلراد با نقل از مقابله اخیر توماس فریدمن در نیویورک‌تایمز، گفت: «باید در ازای این اقدام، برخی امتیازات مربوط به شهرک‌ها یا دیگر مسائل داده می‌شد که ترامپ چنین نکرد و فکر می‌کنم که اشتباه کرد.»

وی معتقد است اقدام ترامپ نه‌تنها به فرآیند صلح میان فلسطین و اسرائیل لطمه می‌زند، بلکه جایگاه آمریکا به‌عنوان واسطه و نیروی گردهم آورنده طرف‌ها برای رسیدن به هرگونه توافق صلح را متزلزل می‌کند.

اکسلراد می‌گوید روسای جمهور آمریکا دلیل خوبی داشتند که هرگز پیش‌ازاین قدس را به‌عنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت نشناختند و اشاره می‌کند که هیچ یک از مقامات ارتش اسرائیل نیز طرفدار چنین اقدامی نبوده‌اند.

وی به‌شخصه در روند تلاش‌های آمریکا برای پیشبرد فرآیند صلح حضور داشت، بنابراین زمانی که می‌گوید اقدام ترامپ و روشی که اجرایی‌اش کرد، «به‌وضوح باعث فاصله بیشتر میان آمریکا و فلسطینیان می‌شود- و اگر آمریکا خواهان ایفای نقشی سازنده است، این اقدام خوبی نیست»، می‌داند که چه می‌گوید.

وی در ادامه افزود: «باور عمیق اوباما این است که نجات اسرائیل به‌عنوان یک کشور یهودی دموکراتیک، به راه‌حل دو کشور متکی است و مهم است که این مسئله حل‌وفصل شود. او به روش‌های مختلف سعی کرد این مسئله را برای نتانیاهو و فلسطینی‌ها استدلال کند اما آن را به نحوی مورد رسیدگی قرار داد که گمان می‌کرد بالاترین امکان موفقیت را دارد.»

ترامپ در سخنرانی استراتژی امنیت ملی خود عموماً بر قدرت اقتصادی و دفاع از مرزهای آمریکا متمرکز بود، اما بار دیگر برنامه هسته‌ای ایران را مورد انتقاد قرار داده و آن را «یک توافق فاجعه‌بار، ضعیف و بد» خواند. وی همچنین روسای جمهور قبلی را سرزنش کرد که اجازه دادند «تروریست‌هایی مانند داعش کنترل بخش وسیعی از سرزمین‌ها در سراسر خاورمیانه را به دست بگیرند.»

ترامپ در ماه اکتبر با تأکید بر اینکه ایران به روح توافق هسته‌ای پایبند نیست، آن را رد کرد. اما توپ را به زمین کنگره انداخت که حال باید در مورد اینکه آیا پیش‌نویس تحریم‌های جدید علیه تهران را تصویب کند یا خیر، تصمیم بگیرد.

اکسلراد می‌گوید اقدام ترامپ در مورد ایران بیانگر کل رویکرد ریاست جمهوری وی است. وی گفت: «آنچه ترامپ انجام می‌دهد، تنها درباره تأثیرات لحظه‌ای این اقدامات است، و ربطی به استراتژی درازمدت ندارد.»

وی در ادامه افزود: «موضع‌گیری وی در قبال ایران مطابق عادت اصلی او است مبنی بر اینکه سعی می‌کند تمام سیاست‌هایی که اساس دولت قبلی بوده را از ریشه بزند. در مورد ایران، او گام‌هایی را که دولت قبل برداشته بود، ادامه نداد و مشخص نیست که این مسئله به چه معنا است. حال نوبت اقدام کنگره است، و مشخص نیست که آیا آن‌ها هم اقدامی در این زمینه صورت دهند.»

علیرغم انتقادات مداوم ترامپ از این توافق، مهم است که اشاره کنیم اکسلراد لحظه‌ای در مورد توافق ایران تردید نکرد. وی گفت: «من قویاً از این توافق حمایت می‌کنم. این توافق بلندپروازی‌های هسته‌ای آن‌ها را به تأخیر انداخت و بازرسی‌های سرزده بیشتر را باعث شد. و ما را از آستانه‌ای که پیش از توافق درگیرش بودیم، دور کرد- اما هیچ‌کس واقعاً به این نکته اشاره نمی‌کند.»

وی در ادامه افزود: «نکته‌ای که ترامپ و نتانیاهو به آن اشاره می‌کنند این است که مسائل دیگری هم هستند که ایران انجام می‌دهد و این توافق به آن‌ها نپرداخته است اما مسئله این است که هرگز قرار نبود توافق هسته‌ای به این مسائل بپردازد. این توافق قرار بود به یک مسئله مشخص که دستیابی ایران به بمب بود، رسیدگی کند، و خوشبختانه توافق هسته‌ای این مسئله را نه برای همیشه، اما برای یک مدت طولانی به تأخیر می‌اندازد.»