دست مرئی گرانی تخم‌ مرغ در بازار

مقامات مسوول اعتقاد دارند که اگرچه این بیماری از سال گذشته شیوع داشته، اما انتظار می‌رفت در تابستان این بیماری نیز فروکش کند؛ اما گویا این بار شرایطی ایجاد شده که بحران را پیش‌بینی‌ناپذیر کرده است. اما با تمام توجیه‌هایی که از سوی دولتمردان مطرح می‌شود، فارغ از مباحثی همچون قیمت و دلایل به‌وجود آمدن این شرایط، ریشه این دست از مشکلات از دو منظر قابل بررسی است. نواقصی که در سیاست‌های کلان کشور از جمله تعرفه‌گذاری‌ها وجود دارد، یکی از ریشه‌ای‌ترین مشکلاتی است که موجب می‌شود در شرایط بحرانی تصمیم‌هایی اتخاذ شود که به سود تولیدکنندگان نباشد. اما از زاویه دیگر نیز می‌توان این موضوع را بررسی کرد. زاویه‌ای که نشان می‌دهد نظام توزیع در ایران نظامی سنتی است، به همین دلیل در وضعیت بحرانی، بازار را دچار مشکل می‌کند.

در حال حاضر در ایران با دو مشکل مواجه هستیم. نخست اینکه نظام توزیع ما نظامی سنتی است و دوم سیاست‌های کلان به شکلی است که اجاره نمی‌دهد تولید از تمام ظرفیت‌های اسمی خود بهره مند شود. به‌عنوان مثال در مساله تخم مرغ اگر ظرفیت اسمی به ظرفیت بالفعل تبدیل می‌شد، در شرایط عادی، صادرات افزایش می‌یافت و در شرایط بحرانی، سهم صادرات به بازار داخل اختصاص می‌یافت و کمبودی در بازار ایجاد نمی‌شد. هنگامی که چنین سیاستی بر بازار حاکم نباشد، ناگزیر به سمت واردات پیش می‌رویم. در بحث تخم مرغ، واردات در اوج بحران آزاد شده است. یعنی کنترل قیمت به‌واسطه فعال کردن واردات انجام می‌شود. در این شرایط هنگامی که تولیدکننده داخلی به چرخه تولید برمی گردد، مجبور می‌شود برای مقابله با واردات، علاوه بر زیان حاصل شده به‌واسطه معدوم کردن مرغ‌ها و تخم‌مرغ ها، مجددا متضرر شود، چراکه باید به دلیل رقابت با واردات، زیان بپردازد.