واکاویِ ناآرامی‌های چند روز اخیر در کشور

سیدعلی خرم؛ استاد دانشگاه در روزنامه ایران نوشت: ناآرامی‌های چند روز اخیر ایران که روز پنجشنبه در مشهد کلید زده شد،از جنبه های مختلف قابل بررسی است. در عمل دیده شد که در هر شهری این تظاهرات به شکلی رقم خورد، سوای برخی تندروی‌ها و خشونت‌های غیرقانونی، مطالبات قانونمند مردم معترض از جنس درخواست‌هایی است که عموماً درخواست های طبیعی شهروندان از حکومت خود محسوب می‌شود.

آنها که با پیروزی انقلاب متولد شده بودند، جست‌و‌جو می کردند چگونه کره جنوبی و چین که در زمان انقلاب، از جنبه رشد و توسعه از ایران عقب‌تر بودند اکنون فرسنگ‌ها از ایران فاصله دارند. وقتی داستان ریزگردها پیش آمد، نسل جوان دید سال‌هاست ایران مورد هجوم این امواج قرار گرفته و کار چندانی صورت نگرفته است. در داستان آلودگی همه اقشار به تنگ آمده، نفس همه گرفته و شاید اقدامی که مناسب باشد، صورت نگرفته است.

به هند و تایوان و دیگر کشورهای در حال توسعه همچون ایران نگاه می‌کنند که جزو وارد‌کنندگان گاز و نفت هستند ولی با گازی یا برقی کردن اتومبیل‌ها و موتورسیکلت‌ها، هوایی نسبتاً پاک‌تر از شهرهای ایران دارند. در مورد زلزله، یک زلزله ۲/۵ ریشتری می‌تواند وحشت و خرابی در شهرهای ایران به وجود آورد ولی همزمان زلزله شدید در ژاپن تصادمی با زندگی و سلامت مردم ندارد. مردم اندوخته‌های خود را در مؤسسات مالی تحت نظارت بانک مرکزی سپرده می گذارند و سود معمول را دریافت می دارند ولیکن فضاسازی می‌شود تا سپرده‌های مردم بر باد رود و هم برخی مسئولان سپرده‌گذاران را مورد عتاب قرار می‌دهند.

اختلاس‌ها و کلاهبرداری در سطح کشور انجام می‌شود ولی اغلب آنها به خزانه عمومی برنمی‌گردد در حالی که حفظ و ضمانت سپرده‌های مردم تحت هر شرایطی از وظایف حکومت‌هاست و در دیگر کشورها این امر پذیرفته شده و بموقع درمان شده است. بازنشستگان و کارگران از پایین بودن حقوق و دستمزد یا عدم پرداخت آنها در یک دوره زمانی ناراضی هستند.

انتقادهای جدی نیز به عملکرد دستگاه قضایی از سوی مردم وجود دارد . برخی جوانان که تمایل دارند از آزادی بیشتری در انتخاب بهره‌مند گردند و همزمان با جوانان دیگر کشورها پیش روند، انتخاب‌های خود را محدود مشاهده می‌نمایند. وقتی بودجه تفصیلی کشور عرضه می‌شود، با نحوه برخی بندهای تخصیص بودجه موافق نیستند. در زمینه سیاسی، انتخاب کاندیداهای مورد علاقه برای مدیریت کشور، از پیچیدگی‌های فراوان برخورداراست. در زمینه حقوق شهروندی، پیشرفت‌های کمی در زمینه پیاده شدن این حقوق صورت گرفته است.

در سیاست خارجی، مردم و بویژه جوانان از الگوی مورد انتخاب برخوردارند و با وجود خوشحالی آنان از گذر از دوران تحریم‌ها و امید به اینکه گشایش اساسی در روابط ایران با کشورهای خارجی پیش آید تا در پرتو آن زمینه برای همکاریهای اقتصادی، صنعتی و سرمایه‌گذاری خارجی فراهم گردد تا با ورود تکنولوژی‌های پیشرفته، بستر رشد و توسعه کشور مهیا شود ولیکن با بهانه تراشی جناحی، همه امیدها احساس می‌شود نقش بر زمین شده‌اند. در مجموع احساس مردم حتی اگر نادرست هم باشد این است که حکومت آنگونه که باید و شاید مطالبات مردم را برآورده نکرده است.

همین تنوع و عمق مسائل و خواسته‌ها و عمومی بودن مشکلات، باعث شده واکنش‌ها جنبه شورش به خود گرفته است تا حدی که شعارهای ساختارشکننده داده می‌شود. اینها یک طرف سکه محسوب می‌شوند ولی طرف دیگر سکه، حفظ امنیت و حاکمیت ملی ایران است. هرگونه بی‌توجهی به خواسته‌های مشروع مردم که اکنون جنبه اعتراضی به خود گرفته، می‌تواند برهم زننده سلامت روی دیگر سکه گردد.

حفظ امنیت کشور هم توسط حکومت و هم توسط مردم باید مورد احترام واقع شود. همان‌طور که رئیس جمهوری ابراز داشتند در صورتی که به خواسته‌های اعتراضی مردم توجه شود و فضا اجازه طرح آنها را به‌طور منطقی و قانونی بدهد، می‌توان امنیت کشور را حفظ نمود. نقش اعتدال و میانه روی و تحمل اعتراضات از سوی حکومت و بویژه از سوی جناح‌هایی که تاکنون با خواسته‌های مردم مقابله کرده‌اند بسیار مهم و قابل توجه است.

برهیچ‌کس پوشیده نیست که بدخواهان این مرز و بوم در کمین نشسته‌اند که از شکاف بین مردم و حکومت سوء‌استفاده نموده، خود را دخیل در مسائل ایران بنمایند. هدف آنان مساعدت به مردم ایران نیست و بلکه قصد آنها پیاده کردن سیاست خارجی و منافع خود در کشور ما است. پس حکومت با به رسمیت شناختن صدای مردم و نیازهای آنان، با مردم متحد شده تا بتواند مقابل دخالت خارجی بایستد.

هرگونه جدایی بین این دو باعث افتادن صحنه به‌دست مداخله گران خواهد شد. خوشبختانه دونالد ترامپ آنقدر چهره منفوری نزد مردم ایران دارد که نمی‌تواند دایه دلسوز‌تر از مادر برای این مرز و بوم باشد. اگر دونالد ترامپ هنری و مهارتی داشته باشد، باید فکری به حال درماندگی خود بنماید ولی عدم موفقیت دونالد ترامپ، نتانیاهو و رهبران عربستان در دخالت در امور داخلی ایران مستلزم اتحاد تنگاتنگ بین مردم و حکومت در ایران است.