عبدی: در فضای احساسی، همه رجز می خواننند

عباس عبدي در روزنامه اعتماد نوشت: هنگامي كه فضاي احساسي بر رفتارها حاكم شود و دو طرف ماجرا به رجزخواني مشغول شوند به طور طبيعي پيام‌هاي جدي و مهم كمتر شنيده مي‌شود و ممكن است در ميانه ماجرا به حاشيه رود.

ولي اكنون كه تا حدي از اين ماجرا در حال عبور كردن هستيم، بد نيست كه يك مساله مهم را يادآوري كرد. شواهد كافي وجود دارد كه اين ماجرا در مشهد و در اعتراض به برخي از پديده‌هاي اقتصادي و فسادهاي باقي‌مانده از دولت پيش آغاز شد. سازماندهي نسبي ماجرا و پروفايل دعوت‌كنندگان به آن راهپيمايي به اندازه كافي گوياي ماجراست. البته اينكه طرح آنان براي ادامه ماجرا چه مي‌توانست باشد و چه برنامه‌اي بود به طور دقيق معلوم نيست، هرچند گفته مي‌شود كه كل ماجرا براي يك برنامه سه روزه طراحي شده بود.

مساله اصلي اين است كه اگر از نظر اصولگرايان، دولت موجود مطالبات به حقي را برآورده نكرده است يا وضع معيشت مردم نامناسب است، و اگر معتقدند كه مردم حق اعتراض دارند، در اين صورت چرا خودشان از طريق شخصيت‌ها و احزاب اصولگرا تقاضاي تظاهرات اعتراضي را به وزارت كشور يا استانداري‌ها ارايه نمي‌كنند؟ چنين درخواستي علي‌الاصول مي‌تواند چند نفع داشته باشد. اول اينكه اعتراضات رسمي و قانوني و با مجوز و در نهايت كنترل‌شده و چارچوب‌دار خواهد بود.

ديگر آنكه اين رفتار به سامان‌يابي رفتارهاي حزبي و گروهي كمك مي‌كند. به علاوه احزاب معترض و اصولگرا، مي‌توانند با تكيه بر مطالبات مردم، تعهد خود را به همراهي و همگامي با مردم نشان دهند. بنابراين اگر چنين رفتاري اينقدر منافع دارد و اگر واقعا از اين اعتراضات خوشحال مي‌شويد و از آن حمايت مي‌كنيد، چرا اصولگرايان با تابلوي مشخص خود وارد ميدان نمي‌شوند و رهبري و هدايت اين جريان اعتراضي را در كل كشور عهده‌دار نمي‌شويد؟ پاسخ به اين پرسش كليدي است و نمي‌توان از كنار آن ساده گذشت. به نظر مي‌رسد كه چند دليلي براي اين رفتار مي‌توان ذكر كرد.

اگر از تورم يا گراني بگويند كه وضع بسيار بهتر از دوره آنان است. اگر از رشد اقتصادي بگويند كه قابل مقايسه با آن دوره نيست، اگر از اشتغال و بيكاري بگويند كه دوره آنان فاجعه تمام‌عيار بود. اگر از آزادي‌هاي سياسي و عمومي مردم بگويند كه هيچ مقايسه‌اي نمي‌توان داشت. خلاصه حضور رسمي آنان در ميدان و خيابان اعتراضات موجب زنده شدن پرسش‌هايي خواهد شد كه آنان از طرح اين پرسش‌ها به‌شدت نگران هستند و تاكنون سعي كرده‌اند كه از پاسخگويي به آنها فرار كنند و دليلي ندارد كه با ورود رسمي به اعتراضات خود را دچار مخمصه كنند.

٢- علت دوم، فقدان شجاعت كافي اين مجموعه است. آنان مي‌ترسند كه تعداد اندكي به دعوت آنان پاسخ دهند يا اعتراضات متقابل انجام شود كه بسيار بزرگ‌تر خواهد بود و اين به منزله شكست چندباره آنان تلقي خواهد شد. آنان مي‌خواهند از منافع اقدامات اين‌چنيني بهره‌مند شوند، بدون آنكه مسووليت‌ها و هزينه‌هاي آن را متوجه خود كنند. در حقيقت مي‌خواهند از جامعه سواري مجاني بگيرند.

٣- علت مهم ديگر تشتت گسترده ميان آنان است. بعيد است كه همه آنان بتوانند درباره انجام چنين رفتاري توافق كنند، در نتيجه هرگونه اقدامي براي اعتراض ممكن است فقط با حمايت يكي يا دو تا از گروه‌ها و اشخاص آنان مواجه شود، ولي جالب اين است كه به علت تشتت مزبور، حتي ممكن است سايرين نيز با آن مخالفت كنند و چنين برنامه‌هايي به جاي آنكه منشا اتحاد آنان شود، موجب چنددستگي بيشتر آنان خواهد شد. ضمن آنكه بسياري از گروه‌هاي اصولگرا توان بسيج اجتماعي براي اين كار را ندارند و فقط برخي از آنان با چنين كاري آشنا هستند و آنان هم از سوي اصولگرايان سنتي به نسبت مطرود و انحرافي شناخته مي‌شوند.