سخنگوی دولت چه اشتباهی درباره خودرو کرد؟

او درباره افزایش تعرفه از پنج به ٤٥ درصد این خودروها گفته بود: «آنچه در عمل می‌تواند موجب کاهش آلودگی هوا شود، خودرو‌های برقی هستند که تعرفه آنها صفر است؛ اما خودرو‌های هیبریدی سوخت بنزین هم دارند و از یک سرعتی به بالا از برق استفاده می‌کنند که این سرعت عموما برای خارج از شهر است؛ بنابراین کمک چندانی به کاهش آلودگی هوا در شهر نمی‌کنند. در این حالت پایین‌ماندن تعرفه آنها نسبت به سایر خودرو‌ها می‌تواند موجب ایجاد رانت شود؛ ازاین‌رو تصمیم به افزایش تعرفه واردات آنها مانند بقیه خودرو‌ها گرفتیم». این سخنان نوبخت که نشان می‌دهد اطلاعات او درباره خودروهای دو نیرو کاملا وارونه است، از سوی برخی کارشناسان با طعنه، «اشتباه لپی آقای سخنگو» تعبیر شده است.

دفاع سخنگوی دولت از افزایش تعرفه‌های خودروهای هیبریدی زمانی بیشتر نگران‌کننده می‌شود که مدیر کل صنایع خودرو و نیرو محرکه وزارت صنعت، معدن و تجارت در گفت‌وگو با «شرق» از فلسفه افزایش این تعرفه‌ها خبر می‌دهد.

او در بخشی از سخنان خود اشاره می‌کند که در جریان افزایش تعرفه‌ها، حمایت از تولید داخل مطرح نیست؛ بلکه بحث مدیریت ارز و مدیریت واردات به میان آمده است. به گفته او، «سالی حدود دو‌ میلیارد دلار خروج ارز فقط برای خودروهای وارداتی داریم و بانک مرکزی اعلام کرده با توجه به محدودیت‌هاي ارزی، اولویت در استفاده از ارز با کالاهای دیگر به‌ غیر از خودرو است و اینجا بود که بحث افزایش تعرفه ایجاد شد». از گفته‌های این مسئول کاملا پیداست که باز ‌هم مانند رخدادهای دیگری که در بودجه ٩٧ افتاده، پای افزایش درآمد دولت در میان است و نه چیز دیگری.

اشتباه لپی بود!

وحید حسینی، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، در گفت‌وگو با «شرق» نظر محمدباقر نوبخت را به ‌کل رد می‌کند و می‌گوید: درست نیست که بگوییم خودروهای هیبریدی هیچ‌ تفاوتی با خودروهای بنزینی ندارند. خودروهای هیبریدی یک موتور برقی دارند و یک موتور بنزین‌سوز. موتور بنزین‌سوز دقیقا مانند خودروهای دیگر عمل کرده و هر سطحی که آنها آلایندگی دارند، ایجاد آلایندگی می‌کند، از این منظر حرف آقای نوبخت درست است؛ اما نکته اینجاست که خودروهای هیبریدی واقعی، ٢٠ تا ٣٠ درصد می‌توانند کاهش مصرف سوخت دهند. ضمن اینکه در شهرهای بزرگی مانند تهران، عمده رانندگی در سرعت‌های پایین، پشت چراغ ‌قرمز و در ترافیک سنگین است.

در این شرایط خودروهای هیبریدی واقعا ایده‌آل هستند و آلایندگی بسیار کمی دارند؛ زیرا در این حالت، موتور هیبریدی‌ها در ابتدای کار و در سرعت پایین همواره با برق فعالیت می‌کند و اگر به بزرگراه برود، بنزین می‌سوزاند. حسینی ادامه می‌دهد: این واقعیت برعکس گفته‌های آقای نوبخت است و احتمالا اشتباه لپی کرده‌اند (با خنده) و مشاوران‌شان اطلاعات غلط به او داده‌اند. احتمالا او در تلاش برای توجیه افزایش تعرفه‌ها برای تأمین بودجه دولت بوده که این اشتباه را مرتکب شده است. این کارشناس با بیان اینکه سه مرحله برای تناسب بین خودروهای هیبریدی و آلایندگی می‌توان در نظر گرفت، می‌‌افزاید: دسته اول، خودروهای هیبریدی عادی (برق- بنزین) هستند که در ایران بسیارند، دسته دوم، خودروهای پلاگین هیبریدی هستند که دو شاخه دارند و می‌توان آنها را با برق شارژ کرد؛ درعین‌حال موتور بنزینی هم دارند. دسته سوم خودروهای کاملا برقی هستند که دیگر ارتباطی با بنزین ندارند. این سه‌ نوع، به ‌ترتیب به سمت کم‌آلایندگی پیش می‌روند.

خسروتاج هم سخنان نوبخت را رد كرد

از مجتبي خسروتاج، معاون وزير صنعت، معدن و تجارت، درباره علت افزايش ١١برابري تعرفه خودروهاي هيبريدي پرسيدم. خسروتاج در گفت‌وگو با «شرق» مي‌گويد: در موضوع تغييرات نظام تعرفه‌اي متناسب با نوع كالا، افرادي كه در آن رشته كالايي صاحب‌نظر هستند، اظهارنظر مي‌كنند؛ بنابراين اگر در بخش خودروهاي هيبريدي اظهارنظري شده و تصميمي اتخاذ شده، اهل فن آمده‌اند و با توجه به ميزان سوخت و درصد سوخت بنزين و گازوئيل در اين خودروهاي دوگانه‌سوز (هيبريدي) اظهارنظر كرده‌اند.

به گفته او هرچه قدرت موتور افزايش يابد، تعرفه خودروهاي هيبريدي به‌واسطه بالارفتن احتراق داخلي سوخت فسيلي نيز افزايش مي‌يابد. البته اين درباره خودروهايي با قدرت موتور زير ٢٥٠٠سي‌سي است؛ زيرا بالاتر از اين ميزان قدرت موتور، واردات خودرو در هر نوعي كه باشد، ممنوع است. خسروتاج با رد افزايش ١١برابري تعرفه برخي خودروهاي هيبريدي مي‌گويد: آنچه اكنون رخ داده بين ٣٥ تا ٤٠ درصد تعرفه خودروهاي هيبريدي با خودروهاي بنزين‌سوز يا گازوئيل‌سوز تفاوت وجود دارد و افزايش ١١برابري تعرفه نيز در كار نيست.

وقتي از اين مقام مسئول جزئيات بيشتر را مي‌پرسم، مي‌گويد: ما در سطح معاون وزير با اين تشكيلات‌مان هيچ‌وقت وارد اين جزئيات نمي‌شويم! البته او در انتهاي سخنان خود، ارتباط با مديركل صنایع خودرو و نیرومحرکه وزارت صنعت، معدن و تجارت را براي پاسخ‌گويي برقرار مي‌كند و نويد مي‌دهد كه اگر در نظام تعرفه‌اي مشكلي وجود داشته باشد، هر چند وقت يك ‌بار آن را مرور كرده و اصلاح مي‌كنيم و اگر اشكال و نقدي بر آن وارد باشد، اگر كارشناسان فني به ما بگويند اشتباه كرده‌اند، در كميسيون ماده يك آن را اصلاح مي‌‌كنيم.